II SA/Bd 858/08
WyrokWSA w Bydgoszczy2008-12-29
Skład orzekający: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki, Sędzia NSA Wiesław Czerwiński, Sędzia WSA Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzeciw od zgłoszenia budowy przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków może być uzasadniony niezgodnością z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jeśli plan ten przewiduje jedynie rozbudowę istniejącej sieci kanalizacyjnej, a na działce inwestora brak jest możliwości podłączenia do tej sieci?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sprzeciw od zgłoszenia budowy przydomowej oczyszczalni ścieków był niezasadny. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który przewidywał jedynie rozbudowę istniejącej sieci kanalizacyjnej, nie stanowił podstawy do zakazu budowy przydomowej oczyszczalni, zwłaszcza gdy podłączenie do sieci było technicznie niemożliwe. W takiej sytuacji, zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, dopuszczalne jest wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków.Stan faktyczny
Skarżący zgłosił zamiar budowy przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków. Starosta wniósł sprzeciw, uznając inwestycję za niezgodną z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i wskazując na istnienie sieci kanalizacyjnej w pobliżu działki. Wojewoda utrzymał decyzję Starosty w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie zasady równości wobec prawa i równego traktowania, wskazując na brak możliwości podłączenia do sieci kanalizacyjnej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński ( spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 grudnia 2008r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] września 2008r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3 . zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego 500 zł. ( pięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
A. B. w dniu [...] r. zgłosił zamiar wykonania robót budowlanych, polegających na budowie indywidualnej przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków z drenażem rozsączającym "[...]" na działce o nr geod. 138/11 w m. [...], gm. [...]
Decyzją z [...] r., Nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 30 ust. 2 i ust. 5-7, art. 82 ust. 1 i 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zgłosił sprzeciw w sprawie zgłoszenia robót budowlanych polegających na budowie indywidualnej przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków wskazując, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części wsi [...] uchwalony uchwałą Rady Gminy [...] znak: XLI/490/05 z dnia 16 listopada 2005 r. opublikowany w Dzienniku Urzędowym Województwa Kujawsko-Pomorskiego nr 23 z 2008 r., poz. 338 nie przewiduje możliwości usytuowania na rozpatrywanym terenie przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków. Ponadto podkreślił, iż z podkładu geodezyjnego dołączonego do wniosku A. B. wynika, że przy przedmiotowej działce przebiega sieć kanalizacyjna.
W przepisanym terminie A. B. wniósł odwołanie od decyzji Starosty [...] podnosząc, iż nie zgadza się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, w którym wskazuje się, iż przy działce objętej zgłoszeniem przebiega sieć kanalizacyjna jak i że planowana inwestycja jest niezgodna z planem zagospodarowania przestrzennego części wsi [...] uchwalony uchwałą Rady Gminy [...], znak: XLI/490/05 z dnia 16 listopada 2005 r. A. B. zarzucił również, iż niniejsza decyzja ogranicza jego konstytucyjne prawa.
Wojewoda [...] po rozpoznaniu odwołania A. B. decyzją z [...] r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji podzielając ustalenia faktyczne i prawne wskazane w decyzji Starosty [...]. Odnosząc się do wywiedzionego w odwołaniu zarzutu skarżącego dotyczącego ograniczenia jego konstytucyjnego prawa dotyczącego decyzji Rady Gminy [...] o formie skanalizowania [...] na podstawie Uchwały Rady Gminy o planie zagospodarowania przestrzennego wyjaśnił, iż na mocy art. 18 ust. 1 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym do wyłącznej właściwości rady gminy należy uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Wojewody [...] wniósł o jej uchylenie zarzucając naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa oraz zasady równego traktowania przez władze publiczne. Nadto niezrozumiałym jest dla skarżącego, dlaczego do zgłoszeń zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni na sąsiednich nieruchomościach nie zostały zgłoszone sprzeciwy a akurat do jego tak, tym bardziej, że dysponuje dokumentem [...] Wodociągów Sp. z o.o. potwierdzającym, że dla posesji przy ul. [...] w miejscowości [...] nie istnieją techniczne możliwości podania warunków technicznych podłączenia kanalizacji sanitarnej ze względu na brak sieci w rejonie działki.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi powołując się na tożsame argumenty jak w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, będąc aktem prawa miejscowego, określa w sposób wiążący przeznaczenie i sposób zagospodarowania objętych nim terenów, ingerując wraz z innymi przepisami prawa materialnego w sferę wykonywania prawa własności.
Tego rodzaju ingerencja wynika jednoznacznie z upoważnienia ustawowego zawartego w art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 8 i art. 15 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r., Nr 80, poz. 717 ze zm.) obowiązującej w dacie podejmowania uchwały nr XVI/490/05 Rady Gminy [...] z dnia 16 listopada 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi [...]. Tego rodzaju ingerencja, wynikająca z jednoznacznego upoważnienia ustawowego dla rady gminy, mieści się w granicach art. 64 ust. 3 Konstytucji RP.
Do atrybutów własności - instytucji prawa cywilnego, należą uprawnienie do korzystania z rzeczy oraz uprawnienie do rozporządzania rzeczą. Ustalenie w planie zagospodarowania, stosownie do art. 15 ust 2 pkt 10 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r., zasad modernizacji, rozbudowy, czy też budowy infrastruktury technicznej, w której mieści się niewątpliwie również budowa urządzeń przeznaczonych do oczyszczania i odprowadzania ścieków, jest równoznaczna z ograniczeniem właściciela nieruchomości w cywilistycznym korzystaniu z rzeczy.
Prawo własności stanowi najszerszą formę korzystania z rzeczy i jego treść należałoby definiować w sposób negatywny poprzez wskazanie, że właścicielowi wolno z rzeczą (nieruchomością) czynić wszystko, z wyjątkiem tego, co jest mu konkretnie zakazane (vide J. Ignatowicz - Prawo rzeczowe - Warszawa, 1994 r., str. 76).
Ograniczenia będącego przejawem prawa korzystania z rzeczy między innymi prawa zabudowy nieruchomości - wyposażenia jej w infrastrukturę, muszą, więc wyraźnie wynikać z przepisów planu. Ingerencja organu administracji publicznej w uprawnienia właścicielskie w tym zakresie w oparciu o plan zagospodarowania nie może skutkować wprowadzeniem w nich ograniczeń, ponad wynikające wyraźnie, jasno z jego zapisów. Słowem - nie może być jej podstawą jakakolwiek rozszerzająca wykładnia ustaleń planu i to na niekorzyść właściciela nieruchomości.
Ponadto Sąd rozpoznający niniejszą sprawię, nie podziela zawartego w zaskarżonej decyzji poglądu, iż planowana inwestycja polegająca na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków jest niezgodna z warunkami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy [...], nr XVI/490/05 z dnia 16 listopada 2005 r. Wskazana uchwała przewiduje w § 14 pkt 2 odprowadzanie ścieków sanitarnych: adoptuje się istniejący system kanalizacji sanitarnej, który działa w systemie grawitacyjnym wspomagany przez przepompownię ścieków usytuowaną na terenie NOp, z której ścieki przepompowywane są do istniejącej oczyszczalni ścieków w [...]. Dopuszcza się rozbudowę i uzupełnienie sieci kanalizacji sanitarnej, w systemie grawitacyjnym, wzdłuż istniejących i projektowanych ulic osiedlowych.
Poza sporem jest jednak, że na terenie, na którym znajduje się działka inwestora brak jest wyposażenia w sieć kanalizacji sanitarnej (pismo z [...] r. z [...] Wodociągów Sp. o.o.), zatem ewentualny obowiązek korzystania z niej przez inwestorów nie może być rozważany.
Podkreślenia wymaga, że wskazany przepis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zredagowany został jako nakładający na gminę obowiązek wybudowania sieci kanalizacji sanitarnej i nie wynika z niego nakaz odprowadzania ścieków za jego pośrednictwem przez użytkowników nieruchomości czy też inwestorów.
Wskazany przepis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie reguluje sposobu odprowadzania ścieków w sytuacji, kiedy skorzystanie z sieci kanalizacji sanitarnej nie jest możliwe, co rozumieć należy jako brak ograniczenia przy wyborze innego, przepisami prawa dopuszczonego rozwiązania. W szczególności nie ma podstaw do zastosowania wskazanego przepisu par. 14 pkt 2, który nakazuje odprowadzania ścieków do istniejącego systemu kanalizacji sanitarnej, który działa w systemie grawitacyjnym wspomagany przez przepompownię ścieków. Przepis ten odnosi się do niemającej miejsca w sprawie sytuacji, funkcjonowania sieci kanalizacji.
Wobec braku ograniczenia, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, w zakresie rodzaju kanalizacji, zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu w czystości w gminach (Dz. U. z 2005 r., Nr 236, poz. 2008 z późn. zm.), które dopuszczają możliwość budowy przydomowej oczyszczalni ścieków.
Zgodnie z art. 5 ust.1 pkt. 2 wskazanej ustawy, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnie ścieków bytowych, spełniające wymagania w odrębnych przepisach.
Wobec braku sprzeczności planowanej inwestycji z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, brak było podstawy prawnej do uznania przez organ II instancji, iż trafnie sprzeciw oparto na art.30 ust. 2 i 5-7, art. 82 ust. 1 i 2 Prawa Budowlanego.
Mając na względzie powyższe, za dopuszczalne w świetle obowiązującego planu uznać należy gromadzenie i utylizację ścieków na spornym terenie poprzez przydomową oczyszczalnię.
Odmienna interpretacja przyjęta przez organy obydwu instancji ma charakter rozszerzający i prowadzi do wadliwego definiowania treści prawa własności. A zatem, zgłoszenie sprzeciwu w okolicznościach niniejszej sprawy nie znajdowało prawnego uzasadnienia.
W tych warunkach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło