I SA/Wr 905/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie wznowienia postępowania podatkowego w sprawie wygaśnięcia decyzji ustalającej wysokość podatku dochodowego w formie kart podatkowej na okres od 01.01.2001 do 31.12.2001 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych w połowie ich wysokości; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że opłata w wysokości 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 903-906/08 daje łączną kwotę 400 zł, która dla jego rodziny jest dużym obciążeniem budżetu domowego. Wskazał, że w miesiącu październiku i listopadzie jego żona wyjechała do sanatorium w ramach zwolnienia lekarskiego, co miało wpływ na wysokość wynagrodzenia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką, posiada mieszkanie o powierzchni 54,4 m2, które zamieszkuje z rodziną i stanowi współwłasność małżonków. Nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżący wskazał, że jego żona obecnie jest na wypowiedzeniu z wynagrodzeniem brutto za październik 2008 r. 1.650 zł, a córka jest uczennicą jednocześnie pracującą na ¼ etatu, która nie posiada żadnego majątku. Łączne dochody rodziny wnioskodawcy wynoszą 3.011 zł brutto (skarżący – 1.126 zł, jego żona – 1.650 zł i córka – 235 zł). Wnioskodawca dodał, że w miesiącu listopadzie i grudniu 2008 r. dochód netto na 3 osoby wynosił 2.140 zł. Z kwoty tej opłacono czynsz, telefon, prąd i szkołę w łącznej wysokości 1.200 zł, w związku z czym na resztę wydatków (wyżywienie, leki, inne) pozostało 940 zł. Na wezwanie Referendarza sądowego przedłożone zostały zeznania podatkowe wnioskodawcy i jego żony, aktualne zaświadczenia o wysokości członków jego rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, pismo pracodawcy żony wnioskodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę, zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków oraz wyciągi z rachunków bankowych jego żony i córki. Skarżący oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego i nie korzysta z żadnej formy wsparcia państwowego. Z wymienionych dokumentów wynika, że skarżący w 2007 r. uzyskał ze stosunku pracy dochód w wysokości 9.930 zł, a jego żona – ze stosunku pracy i z działalności wykonywanej osobiście – łącznie 31.043,07 zł. Wynagrodzenie netto wnioskodawcy wynosiło w miesiącach wrzesień, październik i listopad 2008 r. 845,17 zł, jego żony – 1.841,76 zł i córki – 249,81 zł. Umowa o pracę żony wygasła z dniem 31 grudnia 2008 r. Wydatki rodziny w miesiącach wrzesień, październik i listopad 2008 r. wyniosły łącznie kolejno 2.444,82 zł, 3.476,27 zł i 2.574,49 zł. Wydatki te zostały poniesione m.in. na utrzymanie (żywność, ubrania środki higieny, czynsz, media), spłatę kredytów, czesne za szkołę córki, internet, multimedia, lekarstwa (jak wskazał skarżący dwie osoby maja alergię). Wysokość poszczególnych wydatków potwierdzają kwoty przelewów na wyciągach z rachunku bankowego żony skarżącego. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Mając na uwadze przedstawione okoliczności oraz przytoczoną regulację prawną, stwierdzić należy, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sadowych. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z przepisami powołanej ustawy, kosztami sądowymi, o zwolnienie z których wwnosił, jest nie tylko opłata kancelaryjna, ale również wpis sądowy oraz wydatki wymienione w art. 213 p.p.s.a. Obecnie skarżący zobligowany jest do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, ale w sytuacji dalszego dochodzenia swoich praw przed sądem administracyjnym II instancji, w najbliższym okresie zostanie na niego nałożony obowiązek opłacenia wpisu od skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi. Mając na względzie wysokość dochodów jego rodziny, łączna kwota do zapłaty, będąca sumą opłat kancelaryjnych i wpisów od skarg kasacyjnych w czterech wymienionych przez wnioskodawcę sprawach, które toczą się jednocześnie, może faktycznie stanowić nadmierne obciążenie dla jego budżetu domowego. Wskazać trzeba, że miesięczny dochód rodziny skarżącego, zgodnie z przedłożonymi dokumentami, wynosił w miesiącach wrzesień, październik i listopad 2008 r. 2.936,74 zł i – mając na uwadze zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków – został całkowicie rozdysponowany. Jednakże zwrócić trzeba uwagę, że wprawdzie wydatki na multimedia, czy internet obecnie mają charakter powszechny, standardowy w przeciętnym gospodarstwie domowym, to jednak nie można ich uznać jako niezbędne dla koniecznego utrzymania rodziny. Z treści przytoczonej wyżej regulacji wynika natomiast, że konieczność ponoszenia tylko tego rodzaju wydatków może być uwzględniona przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Końcowo wskazać należy, że fakt wygaśnięcia umowy o pracę żony skarżącego z końcem 2008 r. dla rozpoznania niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ma znaczenia. Skarżący bowiem wniósł skargi na decyzje organu podatkowego w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 903-906/08 w lipcu 2008 r., toteż najpóźniej od tego momentu winien się spodziewać ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie i poczynić w miarę możliwości stosowne rezerwy. A skoro we wrześniu 2008 r. wpłacił kwotę 800 zł tytułem wpisów od skarg w tych sprawach, należy przypuszczać, że miał możliwość poczynienia rezerw w wysokości połowy tej kwoty od września do grudnia 2008 r. Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.