II SA/Gl 876/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi Urzędu Skarbowego w M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. [...] w przedmiocie trwałego zarządu nieruchomościami oddala skargę. Prezydent Miasta M., wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] roku nr [...], orzekł o odmowie przekazania na rzecz Urzędu Skarbowego w M., na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 z zm., dalej powoływana jako ustawa), trwałego zarządu sprawowanego przez Ministerstwo Finansów na nieruchomości zabudowanej, położonej w M. przy ul. [...], stanowiącej własność Gminy Miasta M. w użytkowaniu wieczystym Skarbu Państwa, oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej w Sądzie Rejonowym w M.. W uzasadnieniu organ podał, iż działka nr [...] stała się własnością Gminy M. z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 roku – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191), o czym świadczy wpis w księdze wieczystej dokonany na podstawie prawomocnej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] roku. Aktem notarialnym z dnia [...] roku Gmina – Miasto M. działkę nr [...] oddała nieodpłatnie w użytkowanie wieczyste na lat [...] Skarbowi Państwa – Ministerstwu Finansów wraz ze sprzedażą budynków i urządzeń znajdujących się na tej działce, z przeznaczeniem na siedzibę Urzędu Skarbowego w M.. Ten stan faktyczny – zdaniem organu I instancji – świadczy o tym, że Ministerstwo Finansów nie nabyło z mocy prawa zarządu, a w konsekwencji trwałego zarządu przedmiotowej nieruchomości, co czyni niemożliwym przekazanie tego prawa na rzecz Urzędu Skarbowego w M.. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] roku nr [...]. Wojewoda stwierdził, że zgodnie z art. 9 ust. 1 obowiązującej w dacie zawarcia aktu notarialnego ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tj. Dz. U. z 1991 r. nr 30, poz. 127) państwowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej w tym również organy rządowej administracji ogólnej, nabywają nieruchomości w drodze umowy na własność Skarbu Państwa, a komunalne jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej – na własność gminy. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu nieruchomości nabyte w drodze umowy przez państwowe lub komunalne jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej pozostają w ich zarządzie. Nabyty w ten sposób przez jednostki organizacyjne zarząd nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa lub własność gminy, na podstawie art. 199 ust. 2 ustawy, przekształcił się z dniem wejścia w życie tej ustawy (1 stycznia 1998 r.) w trwały zarząd. Skoro zatem Skarb Państwa – Ministerstwo Finansów aktem notarialnym z [...] roku nabył w drodze umowy od Gminy Miasta M. nie prawo własności lecz prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, to nie doszło do uzyskania przez Ministerstwo Finansów z mocy prawa zarządu tą nieruchomością. Do sytuacji tej nie mógł bowiem mieć zastosowania art. 9 ust. 2 ustawy z 1985 roku, co oznacza że nie doszło z dniem [...] roku do przekształcenia tego "zarządu" w trwały zarząd, o przekazanie którego wnioskował Naczelnik Urzędu Skarbowego w M.. Nadto organ orzekający podkreślił, że ustawa z 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie przewidywała w ogóle prawnej możliwości ustanawiania zarządu na nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste, co wynika z art. 93 ust. 2 tej ustawy. Także ustawa z 1997 roku nie przewidywała możliwości ustanowienia trwałego zarządu na nieruchomościach stanowiących przedmiot użytkowania wieczystego Skarbu Państwa lub gminy. Takie rozwiązanie wprowadzono dopiero ustawą z dnia 28 listopada 2003 roku o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 roku, nr 141, poz. 1492), która weszła w życie 22 września 2004 roku. W ocenie organu odwoławczego brak uzasadnienia do stosowania do prawa użytkowania wieczystego przepisów dotyczących prawa własności w przypadku istnienia przepisów regulujących ustanowienie zarządu wyłącznie na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Urząd Skarbowy w M. zarzucił decyzji ostatecznej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 48 ust. 1, art. 17 ust. 1, art. 43 ust. 1 ustawy, art. 9 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 33 ust. 1 ustawy z 1985 roku w związku z art. 199 ust. 2 ustawy oraz art. 234 i 235 kc. Podobnie jak wcześniej w odwołaniu skarżący twierdził, że Ministerstwu Finansów przysługuje trwały zarząd nad sporną nieruchomością ponieważ prawo użytkowania wieczystego ukształtowane zostało na wzór prawa własności, ze względu na zasadnicze podobieństwo tych praw, w sprawach nieuregulowanych do prawa użytkowania wieczystego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące prawa własności. Zarzucono także naruszenie art. 7 i 8 kpa. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy wynikający z akt administracyjnych jest bezsporny, a spór między skarżącym a organem orzekającym sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy w dniu wydawania zaskarżonej decyzji Ministerstwo Finansów posiadało trwały zarząd nieruchomością, będącą przedmiotem postępowania, który to trwały zarząd powstał z mocy przekształcenia się z dniem [...] zarządu nieruchomością stanowiącą własność Skarbu Państwa oraz własność gminy sprawowanego przez jednostki organizacyjne w trwały zarząd (art. 199 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami – Dz. U. 04.261.2603 z zm.). Inaczej mówiąc w celu ustalenia czy Ministerstwo Finansów w dacie wydawania decyzji sprawowała trwały zarząd działki nr [...], należy stwierdzić czy przysługiwał mu zarząd tą działką przed dniem [...] r. Zgodnie z art. 9 ust. 1 obowiązującej w dacie zawarcia aktu notarialnego z dnia [...] roku, którym Gmina M. oddała w nieodpłatne użytkowanie wieczyste działkę nr [...] na rzecz Skarbu Państwa – Ministerstwa Finansów, ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu (Dz. U. z 1991 r., nr 30, poz. 127) państwowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, w tym również organy rządowej administracji ogólnej, nabywają nieruchomości w drodze umowy na własność Skarbu Państwa, a te nieruchomości pozostają w zarządzie nabywających je państwowych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej (ust. 2 art. 9 ustawy z 1995 r.). Skoro zatem Skarb Państwa – Ministerstwo Finansów aktem notarialnym rep. [...] z dnia [...] roku nabył w drodze umowy od Gminy M. nie prawo własności lecz prawo użytkowania wieczystego spornej nieruchomości, to nie doszło do uzyskania przez Ministerstwo Finansów zarządu tą nieruchomością w trybie art. 9 ust. 2 ustawy z 1985 roku. Jeżeli zatem Ministerstwu Finansów nie przysługiwało prawo zarządu (co potwierdza odpis KW [...]) to nie można mówić o przekształceniu nie przysługującego zarządu w zarząd trwały na podstawie art. 199 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. W następstwie uniemożliwia to, niezależnie od spełnienia pozostałych warunków, przekazanie w drodze decyzji trwałego zarządu między jednostkami organizacyjnymi na ich wniosek. Skład orzekający nie podziela stanowiska skarżącego, iż wobec ukształtowania prawa użytkowania wieczystego na wzór prawa własności, w sprawach nieuregulowanych do prawa użytkowania wieczystego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące prawa własności. To stanowisko skarżącego w konsekwencji sprowadza się do twierdzenia skarżącego, iż również na użytkowaniu wieczystym – pod rządami ustawy z 1985 roku – w warunkach jak w niniejszej sprawie powstawało prawo zarządu na rzecz nabywającej to użytkowanie wieczyste państwowej jednostki organizacyjnej. Ustawa z 1985 roku nie przewidywała w ogóle prawnej możliwości ustanowienia zarządu na nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste, a powstanie zarządu państwowej jednostki organizacyjnej zostało ściśle określone (art. 33 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 1985 r.). Możliwość ustanowienia trwałego zarządu na nieruchomości stanowiącej przedmiot użytkowania wieczystego Skarbu Państwa lub gminy została dopiero wprowadzona ustawą z dnia 28 listopada 2003 roku o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., nr 141, poz. 1492) (art. 43 ust. 5), która weszła w życie 22 września 2004 r. Nadto zgodnie z obowiązującą ustawą, zresztą podobnie jak pod rządami poprzedniej ustawy z 1985 roku, ustawodawca wyraźnie wskazał na możliwość ustanowienia zarządu (trwałego zarządu) wyłącznie na gruntach stanowiących własność (od 22 września 2004 r. także użytkowanie wieczyste) Skarbu Państwa lub jednostki samorządowej na rzecz własnych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej. Ta ostatnia zasada nie budziła wątpliwości w okresie obowiązywania ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (zob. E. Drozd, Z. Truszkiewicz – Gospodarka gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, Kraków 1995, s. 46 i 168), jak i pod rządami obecnej ustawy o gospodarce nieruchomościami (zob. E. Gniewek: Obrót nieruchomościami skarbowymi i komunalnymi, Warszawa 1999, s. 402). Zarzuty naruszenia art. 7 i art. 8 kpa są nieuzasadnione, bowiem o ile subiektywnie skarżący ocenia, iż miały one miejsce to obiektywnie nie miały one wpływu na końcowy wynik sprawy, który odpowiada obowiązującym przepisom. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. SW