I SA/Bd 776/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Dudra sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 lutego 2009 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów czynności kontroli podatkowej oddala skargę I SA/Bd 776/08 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] nr [...] odmawiające J. S. zwrotu poniesionych kosztów podróży związanej z czynnościami kontroli podatkowej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż w toku kontroli podatkowej Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. na podstawie upoważnienia z dnia [...] nr [...] oraz upoważnienia z dnia [...] nr [...] wystąpił zgodnie z właściwością miejscową do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. oraz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z prośbą o przeprowadzenie dowodu z zeznań dwóch świadków, zamieszkałych na terenie działania ww. Urzędów. Naczelnicy Urzędów Skarbowych w G. i w G. zawiadomili skarżącego o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków i o możliwości brania udziału w przeprowadzaniu dowodu, z którego to prawa skarżący skorzystał uczestnicząc w przesłuchaniach. Pismem z dnia [...] skarżący wystąpił z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. żądając zwrotu poniesionych kosztów podróży, odbytej dnia [...] 2008r. samochodem na trasie ze Ś. do G. i G. oraz z powrotem. W uzasadnieniu wskazał, że pojechał samochodem do Urzędów Skarbowych w G. i w G. "na przesłuchanie....jako strona oraz jako świadek" w sprawie transakcji sprzedaży samochodów. Podkreślił, że jest w posiadaniu protokołów z tych przesłuchań oraz załączył sposób wyliczenia poniesionych kosztów przejazdu. Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. odmówił zwrotu powyższych kosztów poniesionych przez stronę. Uzasadniając odmowę organ I instancji podniósł, że Naczelnicy Urzędów Skarbowych w G. i G. nie wzywały skarżącego do stawienia się, lecz powiadamiały o przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków. W związku z czym w oparciu o art. 265 Ordynacji podatkowej oraz przepisy dekretu z dnia 26 października 1950r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49 poz. 445 ze zm.). organ stwierdził, że skarżącemu nie przysługuje zwrot kosztów podróży. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pismem z dnia [...] skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając, że jest ono sprzeczne z prawem. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż problematyka kosztów postępowania została uregulowana w rozdziale 23 Ordynacji podatkowej, zaś na mocy odesłania zawartego w art. 292 Ordynacji zasady ustalone w wyżej wymienionym rozdziale odnoszą się także do kontroli podatkowej, czyli określają zasady ponoszenia wydatków związanych z podejmowaniem czynności kontrolnych wobec kontrolowanego. Organ przytoczył treść przepisów art. 266 § 1 i art. 265 § 1 Ordynacji podatkowej określające co zalicza się do kosztów postępowania oraz zasady ich zwrotu. Dyrektor wyjaśnił, iż stawiennictwo skarżącego w organach podatkowych przeprowadzających na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. dowód z przesłuchania świadków, było całkowicie dobrowolne i nie wynikało ani z błędnego wezwania, ani w ogóle z wezwania tylko z zawiadomienia. Organ podkreślił, że choć strona stosownie do art. 190 Ordynacji podatkowej ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka oraz może zadawać pytania i składać wyjaśnienia, to nie oznacza to jednak, że świadek nie może być słuchany bez udziału strony. Strona ma prawo być obecna, ale nie skorzystanie przez nią z przysługującego jej prawa, nie pozbawia walorów dowodowych zeznań świadka, jeżeli zostały one złożone pod nieobecność strony. Dlatego wybór skorzystania lub nie z prawa do udziału w przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków zależy wyłącznie od strony. Jak podkreślił organ z treści art. 265 § 1 pkt 1 i pkt 2 Ordynacji podatkowej, wynika, że chodzi o stawiennictwo osób wezwanych, zarówno świadka jak i strony. Zatem w zaistniałym stanie faktycznym obejmującym przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków skarżący nie jest osobą uprawnioną do zwrotu żądanych kosztów podróży. Za niezasadne organ odwoławczy uznał zarzuty dotyczące pominięcia przez organ I instancji przepisów ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 lipca 1990r. w sprawie wysokości należności świadków i stron w postępowaniu sądowym. Dyrektor wyjaśnił, że w art. 85-93 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych uregulowano "należności świadków, biegłych, tłumaczy i stron w postępowaniu cywilnym", a w przepisie odsyłającym - art. 265 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej chodzi o "przepisy o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym", to powszechnie przyjmuje się, że chodzi o odesłanie do przepisów wyżej powoływanego już dekretu z dnia 26 października 1950r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym. Art. 1 ust. 2 cytowanego dekretu stanowi, że przez oznaczenie "sąd" w dalszych przepisach rozumie się sąd, władzę lub organ, które dokonują odnośnej czynności urzędowej. Akt ten w sposób ogólny normuje rodzaje wydatków zaliczanych do kosztów postępowania. Natomiast zasady ustalania oraz wysokość tych należności regulują przepisy poszczególnych rodzajów podmiotów biorących udział w postępowaniu. Należności świadków i stron w postępowaniu sądowym reguluje - na podstawie art. 16 powołanego wyżej dekretu z 26 października 1950r. - cytowane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 lipca 1990r. w sprawie wysokości należności świadków i stron w postępowaniu sądowym. Zdaniem Dyrektora skoro skarżącemu w zaskarżonym postanowieniu odmówiono zwrotu wnioskowanych kosztów podróży z uwagi na brak wezwania do osobistego stawiennictwa to powoływanie przepisów dotyczące wysokości należności świadków było bezcelowe. W skardze skierowanej do Sądu podatnik wniósł o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. oraz postanowienia organu I instancji. Zaskarżonym postanowieniom zarzucił błędną interpretację przepisów: - art. 266 § 1 w związku art. 265 § 1 pkt 1 oraz pkt 2, art. 267 § 1 i art. 269 ustawy Ordynacja podatkowa, - art. 1 pkt 1 oraz pkt 2, art. 6 pkt 3 i art. 13 dekretu z dnia 26 października 1950r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49 poz. 445 ze zm.), - rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 lipca 1990r. w sprawie wysokości należności świadków i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 48 poz. 284 ze zm.), - art. 85 § 1, art. 86 i art. 87 pkt 3 zawartych w dziale II tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. nr 167, poz. 1398 ze zm.). Ponadto strona wysunęła zarzut nie uwzględnienia komunikatu prezesa GUS z dnia 11 lutego 2008r. M.P. Nr 13 poz. 140) dotyczącego kwoty bazowej za 2007r. w wysokości 2.275,37 zł, stanowiącej podstawę wypłaty 4.6 % kwoty bazowej za utracony dzienny zarobek. W uzasadnieniu podatnik podnosi, iż w związku z wyjazdami do urzędów skarbowych poniósł straty finansowe z tytułu eksploatacji własnego samochodu na łącznej trasie [...] km oraz straty czasu. Twierdzi, iż był bezpodstawnie wzywany do uczestniczenia w prowadzonych przesłuchaniach świadków, bowiem kontrola została wszczęta bezzasadnie w związku z czym przeprowadzanie dowodów z przesłuchań świadków było nieuzasadnione. Skarżący żąda zwrotu kosztów podróży i utraty dziennego zarobku za 9 dni. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Tak, więc uchylenie postanowienia może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest odmowa wypłaty skarżącemu kosztów podróży z miejsca zamieszkania do Urzędów Skarbowych w G. i G., które w ramach pomocy prawnej przeprowadzały czynności przesłuchania dwóch świadków w których skarżący uczestniczył zawiadomiony jako strona oraz utraconego zarobku związanych z czynnościami kontroli podatkowej wszczętej z urzędu. Jak wynika z akt sprawy wezwaniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. działając w ramach pomocy prawnej na mocy art. 155 § 1 Op. wezwał R. T. do osobistego stawiennictwa w celu przesłuchania w charakterze świadka na okoliczność zakupienia od skarżącego samochodu M., wyprodukowanego w 2005 roku. Tożsamym wezwaniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. wezwał R. W. do osobistego stawiennictwa w charakterze świadka w sprawie dotyczącej zakupu samochodu S. wyprodukowanego w 2000r. Ponadto Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. oraz Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. pismami z dnia [...] oraz [...] na podstawie art. 190 Op. zawiadomili skarżącego o przesłuchaniu ww. świadków. Skarżący skorzystał z przysługującego mu prawa i uczestniczył w przesłuchaniach świadków. Z protokołów przesłuchania R. T. i R. W. z dnia [...] wynika, że tylko te osoby zostały przesłuchane w charakterze świadków pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego za składanie fałszywych zeznań w obecności skarżącego jako strony. Składniki kosztów postępowania podatkowego nie są wymienione wyczerpująco w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm) – dalej zwana Op. Zgodnie z art. 265 § 1 Op. do kosztów postępowania zalicza się: 1) koszty podróży i inne należności świadków, biegłych i tłumaczy, ustalone zgodnie z przepisami o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym; 2) koszty, o których mowa w pkt 1, związane z osobistym stawiennictwem strony, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona została błędnie wezwana do stawienia się; 3) wynagrodzenie przysługujące biegłym i tłumaczom; 4) koszty oględzin; 5) koszty doręczenia pism urzędowych. W § 2 tego artykułu dodano ponadto, że za koszty postępowania mogą być uznane także inne wydatki bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Generalną zasadą jest, iż koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina (art. 264 Op.). Jednakże stronę obciążają: koszty, które zostały poniesione w jej interesie albo na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie; koszty sporządzania odpisów lub kopii akt sprawy; koszty przewidziane w odrębnych przepisach; koszty powstałe z jej winy, a w szczególności dodatkowe koszty spowodowane niestawiennictwem bez uzasadnionych przyczyn, wynikłe wskutek zatajenia lub nieprzedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie, wynikłe wskutek złożenia wyjaśnień lub zeznań niezgodnych z prawdą (art. 267 § 1 Op.). Organ podatkowy może dokonać zwrotu tylko kosztów podróży i innych należności świadków, biegłych i tłumaczy oraz kosztów związanych z osobistym stawiennictwem strony (art. 266 § 1 Op.). Zwrotu kosztów podróży dokonuje się wyłącznie na żądanie (wniosek) uprawnionej osoby, które powinno być złożone przed wydaniem decyzji w sprawie, pod rygorem utraty roszczenia (art. 266 § 2). Strona może więc domagać się zwrotu kosztów podróży i wynagrodzenia za utracony zarobek tylko, jeżeli były one związane z jej osobistym stawiennictwem w organie podatkowym (i to tylko jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona została błędnie wezwana do stawienia się), co wynika z brzmienia przepisu art. 265 § 1 pkt 2 Op. w związku z art. 266 § 1 Op. Obowiązek do osobistego stawiennictwa może być nałożony na podstawie przepisu art. 155 § 1 Op., który stanowi, iż organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto zgodnie z art. 190 § 1 Op. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin przynajmniej na 7 dni przed terminem. Z treści § 2 cyt. przepisu wynika, że strona ma prawo brać udział w przeprowadzaniu dowodu, może zadawać pytania świadkom i biegłym oraz składać wyjaśnienia. Z powyższych przepisów wynika, że stronie można dokonać zwrotu kosztów postępowania, wyłącznie związanych z jej osobistym stawiennictwem. Ordynacja podatkowa nie przewiduje możliwości zwrot kosztów podróży i innych należności dla strony uczestniczącej w określonych czynnościach procesowych, dla przeprowadzenia których strona postępowania nie miała obowiązku osobistego uczestnictwa. Bezspornym w sprawie jest to, że skarżący uczestniczył w przeprowadzaniu dowodu z przesłuchań świadków, a dla przeprowadzenia przedmiotowej czynność nie jest wymagane osobiste stawiennictwo strony postępowania podatkowego. Strona ma prawo, a nie obowiązek, brać udział w przeprowadzaniu dowodu (art. 190 § 2 Op.). Skoro jak trafnie zauważył organ skarżący uczestniczył w przedmiotowych przesłuchaniach dobrowolnie, albowiem nie był przesłuchiwany w charakterze świadka (art. 196 Op.) lub w charakterze strony (art. 199 Op.), to w świetle art. 265 § 1 pkt 2 Op. w zw. z art. 266 Op. nie jest uprawniony do żądania zwrotu kosztów postępowania podatkowego (koszty podróży oraz utracony zarobek) związanych z dokonaniem czynności w postaci przesłuchania przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. i Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. ww. świadków. Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze należy stwierdzić, że skoro skarżącemu nie przysługuje zwrot wnioskowanych kosztów, albowiem nie zostały poniesione w związku z jej osobistym stawiennictwem w organie podatkowym to bezcelowym jest odnoszenie się do przepisów regulujących wysokość tych kosztów. Na marginesie należy wskazać, że Sąd w pełni podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zawarte w wyroku z dnia 20 grudnia 2008r. sygn. akt I SA/Gd 852/07, w którym stwierdzono, iż "z uwagi na to, że w art. 85-93 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) uregulowano "należności świadków, biegłych, tłumaczy i stron w postępowaniu cywilnym", a w przepisie odsyłającym - art. 265 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej chodzi o "przepisy o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym", to powszechnie przyjmuje się, że chodzi o odesłanie do przepisów powoływanego już dekretu z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (DZ.U. Nr 49, poz. 445 ze zm.)." Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.