II SA/Lu 756/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca),, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi Z. i S. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru budowy i nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty z dnia [...] r. Nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Wydziału Budownictwa i Inwestycji Starostwa Powiatowego we W. działając z upoważnienia Starosty W. decyzją z dnia 15 [...] 2008 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 30 ust. 5 oraz ust. 7 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) zgłosił sprzeciw wobec zgłoszenia budowy ogrodzenia dokonanego prze Z. i S. W. i nałożył na inwestorów obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę tegoż ogrodzenia. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 23 czerwca 2008 r. wpłynęło do organu zgłoszenie Z. i S. W. o zamiarze budowy ogrodzenia nieruchomości, składającej się z działek nr nr 449/15 i 449/16 położonych w O. Następnie w sprawie wydana została decyzja Nr [...] z dnia 17 lipca 2008 r. o sprzeciwie na zgłoszone roboty, która jednocześnie nakładała obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Decyzja ta została przez Wojewodę L. uchylona decyzją z dnia 19 sierpnia 2008 r. Nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Z przedłożonego zgłoszenia wynika, iż przedmiotowy obiekt budowlany wykonany ma być z siatki i słupków metalowych o wysokości 1,80 m z dwoma bramkami łączącymi posesję inwestorów z Jeziorem B. Na terenie objętym zgłoszeniem brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W poprzednio obowiązującym miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego działki nr 449/15 i 449/16 znajdowały się w obszarze przeznaczonym na ogólnodostępny teren plaży trawiastej. W przyjętym przez Urząd Gminy we W. "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Włodawa" działki powyższe znajdują się w terenie rolnym, wyłączonym z zainwestowania (oznaczonym na mapie studium kolorem żółtym), dla którego obowiązuje całkowity zakaz zabudowy. Dodatkowo studium przewiduje, że w stumetrowej strefie ochronnej wokół jeziora, poza terenami zainwestowanymi i przeznaczonymi do zainwestowania, obowiązuje zakaz zabudowy. Zgodnie z art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego organ rozpatrujący zgłoszenie budowy obiektu budowlanego ma obowiązek sprawdzenia zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto, gdy wykonanie obiektu budowlanego może spowodować pogorszenie stanu środowiska lub wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich, organ może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia. Budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m wymaga zgłoszenia właściwemu organowi (art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego). W zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. Do zgłoszenia należy dołączyć między innymi pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane odrębnymi przepisami. Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 1 stosuje się odpowiednio. Natomiast zgodnie z art. 59 ust. 2, przepis ust. 1 stosuje się również do zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, z wyjątkiem tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku. Budowa ogrodzenia działek nr nr 449/15 i 449/16 w O. od strony Jeziora B., spowoduje - w ocenie organu - zmianę zagospodarowania terenu, który straci funkcję ogólnodostępną. Może to spowodować wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich. Ponadto podniesiono, że właściciele działek nr nr 449/5, 449/7, 449/9 nabywając nieruchomość położoną w bezpośrednim sąsiedztwie z jeziorem posiadali nieograniczony dostęp do jego plaży, co było też gwarantowane zapisami w obowiązującym w tamtym czasie planie miejscowym. Budowa przedmiotowego ogrodzenia spowoduje zaś całkowite odcięcie ich działek od terenu ogólnodostępnego. W dalszym ciągu uzasadnienia organ I instancji wskazał, że planowana inwestycja lokalizowana jest na terenie Poleskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu i otuliny Sobiborskiego Parku Krajobrazowego. Lokalizacja ta narusza zakaz lokalizacji obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów jezior, ustanowiony przepisem § 5 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia nr 52 Wojewody Lubelskiego z 28 lutego 2006 r. w sprawie Poleskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 69, poz. 1290). Naruszenie zapisów powyższego rozporządzenia może spowodować pogorszenie stanu środowiska. W związku z powyższym na budowę ogrodzenia, lokalizowanego na działkach nr nr 449/15 i 449/16, położonych w O., należy wykonać projekt budowlany oraz uzyskać pozwolenie na budowę. Od powyższej decyzji Starosty W. odwołanie złożyli Z. i S. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wyrażenie zgody na wykonanie ogrodzenia działek nr 449/15 i nr 449/16 zgodnie ze zgłoszeniem z 23 czerwca 2008 r., ewentualnie o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Odwołujący między innymi zarzucili decyzji naruszenie art. 30 ust. 7 pkt 2 i 4 Prawa budowlanego, ponieważ nie występuje - ich zdaniem - żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie. Ponadto zarzucili błędne ustalenie stanu faktycznego oraz pominięcie istotnej okoliczności mającej wpływ na całokształt sprawy dotyczącej dostępu do plaży właścicieli nieruchomości sąsiednich. Decyzją z dnia 10 [...] 2008 r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody L. utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. W motywach powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść przepisu art. 30 ust. 7 pkt 2 i 4 Prawa budowlanego, który między innymi stanowi, że organ może nałożyć w drodze decyzji, o której mowa w ust. 5, obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli ich realizacja może spowodować: pogorszenie stanu środowiska (pkt 2); wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich (pkt 4). Użyty w przepisie zwrot "może" powoduje – zdaniem organu - iż wystarczy, że organ uprawdopodobni wystąpienie którejkolwiek z wymienionych w tym przepisie sytuacji. Zdaniem Wojewody Starosta W. w sposób wystarczający wykazał prawdopodobieństwo wystąpienia dwóch przesłanek z tego przepisu, a mianowicie określonych w punkcie 2 i 4. Wystarczy bowiem obawa organu, że może pogorszyć się stan środowiska w sytuacji choćby niedochowania zapisów rozporządzenia Wojewody Lubelskiego w sprawie Poleskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. W sposób wystarczający Starosta wypowiedział się także co do "ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich". Tytułem uzupełnienia argumentacji organu pierwszej instancji podniesiono, że oceniając w trybie art. 30 ust. 7 pkt 4 Prawa budowlanego dany stan faktyczny i prawny należy brać pod uwagę nie tylko przepisy prawa administracyjnego ale i cywilnego, tzw. sąsiedzkiego (podobny pogląd wyraził prof. Z. Niewiadomski w komentarzu do Prawa budowlanego – Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2006). W związku z powyższym tylko tryb dotyczący uzyskiwania pozwoleń na budowę może zagwarantować szczegółowe zbadanie i jednoznaczne rozstrzygnięcie tych kwestii. Z. i S. W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe rozstrzygniecie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i wyrażenia zgody na wykonanie przedmiotowego ogrodzenia zgodnie ze zgłoszeniem z dnia 23 czerwca 2008 r., ewentualnie przekazania sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie prawa materialnego, w szczególności zastosowanie przepisu art. 30 ust. 7 pkt 2 i 4 Prawa budowlanego w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie nie występuje żadna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, która skutkowałaby obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, zwłaszcza, że przedmiotowe działki w ewidencji gruntów figurują jako grunty rolne, 2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, że budowa ogrodzenia działek nr nr 449/15 i 449/16 w O. od strony Jeziora B. spowoduje zmianę zagospodarowania terenu, który straci funkcję ogólnodostępnego w sytuacji, kiedy przedmiotowe działki nigdy nie miały charakteru ogólnodostępnego. Przed podziałem wchodziły one w skład ośrodka wypoczynkowego Przedsiębiorstwa Usług Mieszkaniowych i Socjalnych w Lublinie, które następnie przekształciło się w Hotel P. Sp. z o.o. w Lublinie, co wprost wynika z prawomocnych decyzji Wójta Gminy Włodawa zatwierdzających podział działki nr 449/14 na działki nr 449/15 i nr 449/16, z których działka nr 449/15 stanowi teren zabudowany domkami letniskowymi w ilości 7 sztuk typu "Mikołajki", 3. pominięcie przez organ II instancji istotnej okoliczności mającej wpływ na całokształt sprawy, a mianowicie takiej, że właściciele działek oznaczonych numerami: 449/5, 449/7 i 449/9 obecnie graniczących z działką nr 449/15 nigdy nie posiadali nieograniczonego dostępu do plaży, co wprost wynika z prawomocnych decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego we Włodawie odnośnie podziału nieruchomości Ośrodka PUMiS w Lublinie na działki nr nr : 449/9, 449/7 i 449/5. 4. naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 7 kpa (w skardze określono ten zarzut błędnie jako "naruszenie prawa materialnego") polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia przez organ II instancji stanu faktycznego i stwierdzenie, iż Starosta Włodawski uprawdopodobnił, że postawienie ogrodzenia spowoduje zmianę zagospodarowania terenu, który straci funkcję ogólnodostępnego. 5. pominięcie przez organ II instancji braku poszanowania zasad współżycia społecznego (art. 5 kc) przez właścicieli działek nr nr: 449/5, 449/7, 449/9, 449/55 i 449/56, którzy nie wykonują swojego prawa lecz nadużywają go uzurpując sobie, że mają prawo do korzystania z działki nr 449/15 w celu swobodnego dostępu do jeziora, pomimo tego, że działka nr 449/15 jest działką zagospodarowaną i stanowi własność skarżących. S. i Z. W. w uzasadnieniu skargi wyjaśnili m.in., że postawienie ogrodzenia nie spowoduje ograniczenia dostępu do jeziora użytkownikom innych działek, gdyż od strony jeziora zostanie pozostawione przejście do ogólnodostępnych plaż MOSiR we Włodawie. Budowa ogrodzenia w żaden sposób nie pogorszy także – ich zdaniem – stanu środowiska, a wręcz przeciwnie, zapewni jego ochronę i zabezpieczenie przed ewentualnym zaprószeniem ognia przez dzikich użytkowników domków letniskowych. Do skargi dołączona została stosowna dokumentacja fotograficzna. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w myśl § 2 cyt. przepisu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jedną z form tej kontroli jest orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako "ppsa). Stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 ppsa "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd administracyjny ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Innymi słowy skarga ma dla sądu jedynie walor niewiążącej informacji o wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy korzystając z powyższego uprawnienia Sąd stwierdza, że miało miejsce naruszenie przez organy administracji przepisów postępowania administracyjnego: art. 7 a także art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wniosek taki nasuwa się w kontekście nierozważenia okoliczności innej niż wskazana w skardze, a istotnej w świetle unormowania art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 11118 ze zm. – powoływanej w dalszym ciągu jako "Pr. bud."), a mianowicie, czy wykonywanie przedmiotowych robót objętych zgłoszeniem skarżących nie narusza przepisów szczególnych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazuje się bowiem jednoznacznie, iż planowana inwestycja lokalizowana jest na terenie Poleskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu i Otuliny Sobiborskiego Parku Krajobrazowego oraz, że narusza ona zakaz lokalizacji obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów jezior wynikający z § 5 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Nr 52 Wojewody Lubelskiego z dnia 28 lutego 2006 r. w sprawie Poleskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego Nr 69 , poz. 1290). Powołany przepis art. 30 ust. 6 pkt 2 Pr. bud. stanowi, że właściwy organ wnosi sprzeciw (obligatoryjnie), jeżeli budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub inne przepisy. W pojęciu "innych przepisów" niewątpliwie mieści się wskazane rozporządzenie Wojewody stanowiące prawo miejscowe powszechnie obowiązujące na określonym obszarze. Wniesienie sprzeciwu opartego na art. 30 ust. 6 pkt 2 oznacza, że wykonanie robót budowlanych nie jest w ogóle możliwe ze względu na ustalenia planu lub inne przepisy. Odmienny charakter ma sprzeciw wnoszony na podstawie art. 30 ust. 7 Pr. bud. W decyzji organu I instancji utrzymanej w mocy przez decyzję zaskarżoną wskazano ten właśnie przepis, a w szczególności jego punkty 2 i 4 jako podstawę prawną rozstrzygnięcia. Otóż w trybie tego przepisu właściwy organ może nałożyć (a więc fakultatywnie) w drodze decyzji, o której mowa w ust. 5, tj. wnosząc sprzeciw, obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, o którym mowa w ust.1, jeżeli ich realizacja może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub spowodować: 1/ zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia; 2/ pogorszenie stanu środowiska lub stanu zachowania zabytków; 3/ pogorszenie warunków zdrowotno-sanitarnych; 4/ wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich. Prawdopodobieństwo wystąpienia przesłanek wskazanych w punktach 2 i 4 uzasadniało – zdaniem organu – zobowiązanie strony do uzyskania pozwolenia na budowę, zaś postępowanie w tym właśnie przedmiocie pozwoli – według jego oceny – na szczegółowe zbadanie i jednoznaczne rozstrzygnięcie tych kwestii. Odrębność przedstawionych wyżej trybów wnoszenia sprzeciwu dostrzegł Wojewoda Lubelski w swojej poprzedniej decyzji wydanej w niniejszej sprawie z dnia 19 sierpnia 2008 r., ktorą uchylił wcześniejszą decyzję Starosty Włodawskiego z dnia 17 lipca 2008 r. wskazując organowi I instancji, iż winien jednoznacznie zdecydować, w jakim trybie prowadzi postępowanie, co następnie powinno być odzwierciedlone w elementach składowych decyzji, m.in. w dokładnie sprecyzowanej podstawie prawnej i uzasadnieniu prawnym, Decyzja Starosty W. z dnia 15 [..] 2008 r. różni się od jego pierwszej decyzji z dnia 17 lipca 2008 r. tym, że w podstawie prawnej pomija ust. 6 art. 30 Pr. bud., co może sugerować, iż w ocenie tego organu powyższy przepis nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Jednakże uzasadnienie decyzji (podobnie jak uzasadnienie decyzji zaskarżonej) nie wyjaśnia motywów takiego stanowiska. Z drugiej strony uzasadnienie powołuje się na cyt. § 5 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Nr 52 Wojewody Lubelskiego i sformułowany w nim zakaz lokalizacji obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów jezior, jednakże z argumentacją, iż naruszenie tego zapisu może spowodować pogorszenie stanu środowiska. Wyjaśnienie, czy i ewentualnie dlaczego w sprawie nie ma zastosowania art. 30 ust. 6 pkt 2 Pr. bud. jest istotne dla rozstrzygnięcia sprawy z tego względu, że w razie zaistnienia przesłanek z tego przepisu, wykonanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem – jak wyżej wskazano – nie jest w ogóle możliwe, co oznacza, że zbędne i niedopuszczalne, a przy tym nieracjonalne jest nakładanie na stronę obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż w takich okolicznościach nie ma ona możliwości uzyskania takiego pozwolenia. W takiej sytuacji organ winien więc ograniczyć się do wniesienia sprzeciwu. Dopiero w razie ustalenia, że nie zachodzą przesłanki do wniesienia sprzeciwu określone w art. 30 ust. 6 Pr. bud., organ winien rozważyć czy ma miejsce któraś z sytuacji wskazanych w ust. 7 w zw. z ust. 5 cyt. przepisu uzasadniająca wniesienie sprzeciwu z jednoczesnym nałożeniem na stronę obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Wobec nierozważenia przez organy administracji kwestii zastosowania art. 30 ust. 6 pkt 2 Pr. bud. zbyteczne i przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutu skargi błędnego zastosowania art. 30 ust. 7 pkt 2 i 4 Pr. bud. i przytoczonej na jego uzasadnienie argumentacji mającej wykazać, iż w sprawie nie zostały spełnione wskazane w tym przepisie przesłanki. Za niedopuszczalny należy natomiast uznać zarzut naruszenia art. 5 Kodeksu cywilnego. Ze względu na przynależność wskazanego przepisu do systemu prawa cywilnego, klauzula zgodności z zasadami współżycia społecznego nie może być stosowana przy ocenie uprawnień lub obowiązków powstających w zakresie normowanym przepisami prawa administracyjnego, w których nie występuje jej odpowiednik. Podstawą zaskarżenia decyzji administracyjnych, czyli podstawą skargi sądowej nie może być zatem zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego (zob. wyrok NSA z 18 grudnia 1984 r. , SA/Po 1028/84 – nie publ.). Wobec omówionego wyżej naruszenia przepisów postępowania administracyjnego zaskarżona decyzja, jak też utrzymaną nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają także przepis prawa materialnego tj. art. 30 ust. 7 Pr. bud., gdyż nie wykazały, że w sprawie przepis ten ma zastosowanie. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę organy administracji mając na względzie powyższe uwagi winny wyjaśnić w pierwszym rzędzie w sposób jednoznaczny, czy w sprawie zachodzi któryś z przypadków wymienionych w przepisie art. 30 ust. 6 Pr. bud. i w razie pozytywnego ustalenia tej kwestii orzec o wniesieniu sprzeciwu do zgłoszonego zamiaru budowy ogrodzenia, zaś w przeciwnym wypadku ponownie rozważyć możliwość zastosowania art. 30 ust. 7 w związku z ust. 5 Pr. bud. i orzec stosownie do poczynionych ustaleń. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, a nadto, stosując przepis art. 135 ppsa także decyzję organu I instancji, gdyż jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Na podstawie art. 152 ppsa Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200 ppsa.