I SA/Sz 451/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Joanna Marska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 lutego 2009 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za okres od marca do grudnia 2007r. I. uchyla zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Burmistrz Miasta, działając na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zm.), Komunikatu Prezesa GUS z dnia 17 października 2006 r. w sprawie średniej ceny skupu żyta za okres pierwszych trzech kwartałów 2006 r. (MP Nr 74, poz. 745), art. 2 art. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844) oraz uchwały Nr V/sII/11/06 Rady Miasta w W. z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości, art. 1, art. 3, art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. Nr 200, poz. 1682 ze zm.) i Komunikatu Prezesa GUS z dnia 20 października 2006 r. w sprawie średniej ceny sprzedaży drewna obliczonej według średniej ceny drewna uzyskanej przez nadleśnictwa za pierwsze trzy kwartały 2006 r. (MP Nr 74, poz. 746), w dniu 4 kwietnia 2008 r. wydał nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne Nr Ks.3113-329/07, którym ustalił [...] łączne zobowiązanie pieniężne za okres III-XII. 2007 r. w wysokości [...] zł, w tym podatek rolny w kwocie[...] zł, podatek leśny w kwocie [...] zł oraz podatek od nieruchomości w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, że ustalenie łącznego zobowiązania pieniężnego za okres od marca do grudnia 2007 r. zostało dokonane w związku z nabyciem w formie aktu notarialnego z dnia [...] r. nr [...] , na własność przez [...] działek gruntu o numerach [...] , o łącznej powierzchni [...] ha, położonych w W. przy ul. [...] . Organ ten wyjaśnił także, że działka nr [...] jest sklasyfikowana w ewidencji gruntów i budynków jako rola klasy [...] grunty leśne [...] i rowy W [...] zaś działka nr [...] Ponadto wskazał, że grunty sklasyfikowane jako rolne i leśne – niezajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym i leśnym. Natomiast pozostałe grunty, będące w posiadaniu przedsiębiorcy, zgodnie z art. 1a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, podlegają opodatkowaniu wg najwyższych stawek, tj. od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. [...] wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się uchylenia decyzji organu podatkowego pierwszej instancji w zakresie dotyczącym ustalenia wysokości podatku od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innych niż rolne i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. W uzasadnieniu odwołujący się zarzucił, że grunt o powierzchni [...] ha niesłusznie opodatkowano stawką jak za grunty związane z działalnością gospodarczą, gdyż faktycznie działki tej nie da się wykorzystywać na działalność gospodarczą, albowiem Urząd Miasta wydając decyzję o warunkach zabudowy ograniczył możliwość zabudowy do 25 % powierzchni działki, zaś obok znajduje się nielegalne lądowisko helikopterów szpitala wojskowego i jego działka traktowana jest jako strefa ochronna. Wskazując na te przeszkody, podatnik stwierdził, że stawka podatku od nieruchomości powinna być dla tej działki obniżona, gdyż nie nadaje się ona do wykorzystywania do działalności gospodarczej ze względów technicznych (art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Ponadto strona wniosła o nie naliczanie podatku od nieruchomości za działkę nr [...] do czasu wydania pozwolenia na zagospodarowanie całej działki oraz do czasu ustalenia warunków na lokalizację lądowiska tak, aby nie kolidowała ona z planami inwestycyjnymi skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził bowiem, że odwołanie nie jest uzasadnione, zaś zaskarżona decyzja odpowiada prawu i ustala prawidłową wysokość podatku od nieruchomości należnego od skarżącego. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ odwoławczy wyjaśnił na wstępie, że decyzje wymiarowe nie opierają się na żadnych dowolnych czy uznaniowych ustaleniach, gdyż wszystkie dane będące podstawą wymiaru podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości pochodzą z wiążących organ podatkowy przepisów i dokumentów. O wysokości wszystkich wymienionych w zaskarżonej decyzji podatków decyduje wyłącznie powierzchnia gruntu w metrach kwadratowych, status przedsiębiorcy posiadany przez [...] i odpowiednia do tego stawka podatku uchwalona przez Radę Miejską w W. na podstawie upoważnienia ustawowego i w granicach zakreślonych przez ustawę. Natomiast żadne inne okoliczności nie mają wpływu ani na powstanie obowiązku podatkowego we wszystkich trzech będących przedmiotem sprawy podatkach, ani na zasady ich obliczania. Dalej Kolegium wyjaśniło, że okoliczności, na które strona wskazała w odwołaniu, nie mają wpływu na wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości, gdyż podatek od nieruchomości jest podatkiem niezależnym od tego, jak i czy w ogóle posiadacz wykorzystuje grunt, jakie ma przeszkody w wykorzystywaniu gruntu zgodnie z zamiarami, jakie ponosi nakłady na jego utrzymanie, jaki i czy w ogóle grunt przynosi mu dochód, itp. Podatek od nieruchomości należny jest za samo tylko posiadanie majątku w postaci gruntów nierolnych i nieleśnych oraz budynków. To samo odnosi się do podatku rolnego i podatku leśnego - grunty rolne i leśne w świetle przepisów podatkowych też są majątkiem i podatek rolny tudzież leśny jest podatkiem majątkowym, czyli należnym za samo tylko posiadanie majątku w takich gruntach. Podatnik nabywa majątek nieruchomy w takiej czy innej postaci, na podstawie własnej, nieprzymuszonej woli i podejmując decyzję o nabyciu majątku, z góry liczyć się musi z obciążeniami publicznoprawnymi wiążącymi się z nabytym majątkiem nieruchomym, których wielkość także znana jest z góry. Kolegium stwierdziło również, że przeszkody w rozporządzeniu majątkiem nieruchomym w postaci działki nr [...], na które podatnik wskazał w odwołaniu, były stronie znane, a przynajmniej powinny być znane, przed podjęciem decyzji o nabyciu działki. Nabycie działki jest wyrazem autonomicznej woli skarżącego, do której nikt go nie przymuszał. Podatnik sam musi ponosić skutki swojej decyzji, ponieważ to on przed kupnem powinien był dokonać należytej oceny ryzyka związanego z działką. Kwestie związane z lądowiskiem helikopterów były mu na pewno znane wcześniej, a o decyzję w sprawie warunków zabudowy też można było się postarać przed decyzją o kupnie działki. O wszystkich ograniczeniach w użytkowaniu działki można więc było dowiedzieć się przed jej kupnem. Skoro jednak podatnik dokonał zakupu gruntu, musi teraz sam ponosić konsekwencje, bez poszukiwania pomocy ze środków publicznych, co zresztą, jak wyżej wyjaśniono, jest prawnie niemożliwe. Podatki są świadczeniami publicznoprawnymi i są należne od wszystkich podatników na zasadach równości i powszechności. Organ odwoławczy nie uznał również, aby okoliczności, na które wskazała strona mogły być zinterpretowane jako względy techniczne niepozwalające na wykorzystywanie działki dla prowadzenia działalności gospodarczej. Względy techniczne zachodzą wówczas, gdy prowadzenie działalności gospodarczej na gruncie zagraża życiu lub zdrowiu ludzi przy czym chodzi o niemożność prowadzenia jakiejkolwiek działalności. Przykładowe względy techniczne w odniesieniu do gruntu to skażenie chemiczne, radiologiczne, biologiczne, itp. Podatnik w takich przypadkach musi przedłożyć organowi podatkowemu ekspertyzę rzeczoznawcy zaświadczającą taki stan. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, [...] wniósł o uchylenie w całości powyższej decyzji ostatecznej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu aktowi strona zarzuciła naruszenie przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 2 i art. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W uzasadnieniu skarżący, powołując się na komentarz [...] do art. 1(a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz pismo Departamentu Podatków Lokalnych i Katastru w Ministerstwie Finansów z dnia 4 maja 2006 r., Nr LK-833-32/MS/06/117 (Biuletyn Skarbowy z 2006r. Nr 5, s. 24), wskazał na niezasadność uznania, iż sam fakt posiadania nieruchomości przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą oznacza, że nieruchomość ta winna być opodatkowana najwyższą stawką podatku. Podkreślił, że na posiadanej przez siebie nieruchomości, co prawda zamierzał rozpocząć inwestycje, niemniej nie otrzymał na to zgody. Wobec tego przeniósł całą inwestycję do innej gminy [...], gdzie, po uzyskaniu stosownych decyzji, rozpoczął już budowę nowej inwestycji. Tymczasem przedmiotową nieruchomość traktuje jako lokatę kapitału i nie zamierza aktualnie prowadzić na niej żadnej działalności gospodarczej. Ponadto nieruchomość ta nie została wprowadzona do ewidencji środków trwałych przedsiębiorstwa prowadzonego przez [...] jako osobę fizyczną i nie podlega amortyzacji. Skoro zatem nieruchomości posiadane przez osoby fizyczne będące jednocześnie przedsiębiorcami, nie stanowią środków trwałych przedsiębiorstwa, nie obciążają kosztów prowadzonej działalności gospodarczej odpisami amortyzacyjnymi, a utrzymanie danej nieruchomości nie stanowi kosztów działalności gospodarczej, to objęcie takiej nieruchomości najwyższymi stawkami podatku od nieruchomości, zamiast stawkami przewidzianymi dla tzw. "gruntów pozostałych" z tej tylko przyczyny, że właściciel takiej nieruchomości prowadzi jednocześnie działalność gospodarczą, stanowi ewidentne pokrzywdzenie podatnika. Dalej skarżący przedstawił argumenty na poparcie swojego twierdzenia, że w rozpatrywanej sprawie występują sprzeczności, które powodują, że przedmiot opodatkowania w części nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, co wyczerpuję przesłankę wskazaną w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, pozwalającą na przyjęcie niższej stawki podatku od nieruchomości. Skarżący podkreślił, że użyte w art. 1a ust 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych pojęcie "względy techniczne" jest niedookreślone i wieloznaczne, a wobec braku jego ustawowej definicji należy przyjąć jego rozumienie wynikające z języka potocznego i pomocniczo z prawa budowlanego oraz należy posiłkować orzecznictwem, judykaturą i interpretacjami tego pojęcia dokonanymi przez Ministerstwo Finansów i organy podatkowe. Zdaniem skarżącego "przyczyny techniczne", o których mowa w ww. przepisie, muszą to być przyczyny nie leżące po stronie przedsiębiorcy, lecz przyczyny związane z danym przedmiotem opodatkowania, niezależne od przedsiębiorcy, obiektywne okoliczności natury technicznej uniemożliwiające korzystanie gruntu lub jego części do celów konkretnej działalności prowadzonej przez dany podmiot, a nadto muszą to być przyczyny nie tymczasowe, przejściowe, lecz o charakterze stałym. Skarżący zaznaczył, że Kolegium wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przykładowo przyczyny techniczne, które mogłyby mieć wpływ na wysokość stawek podatku, wymieniło tylko skażenie chemiczne, radiologiczne, biologiczne. Są to faktycznie najczęściej wymieniane w judykaturze i orzecznictwie względy techniczne, niemniej nie są to jedyne względy techniczne, bowiem te nie są nigdzie wymienione enumeratywnie. Podatnik na poparcie swojego stanowiska przywołał wyrok z dnia 14 października 2004 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt III SA 3589/03. Strona zakwestionowała stanowisko Kolegium, że bez znaczenia dla ustalenia wysokości i stawki podatku od nieruchomości są okoliczności, iż Urząd Miasta ustalając warunki zabudowy ograniczył możliwość zabudowy do 25 % powierzchni działki, oraz że przedmiotowa nieruchomość gruntowa skarżącego sąsiaduje bezpośrednio z nieruchomością Szpitala Wojskowego, na której zlokalizowane jest lądowisko dla śmigłowców. Skarżący wskazał, że lądowisko to jest nielegalne, gdyż funkcjonuje bez pozwolenia na budowę na działce o numerze [...], której zbyt mała powierzchnia sprawia, iż strefa ochronna lądowiska znajduje się na działce skarżącego. Konsekwencją powyższego jest to, że Urząd Miasta nie chce wydać mu pozwolenia w przedmiocie warunków zabudowy jakiejkolwiek inwestycji na terenie przylegającym bezpośrednio do lądowiska i tym samym zmusza go, do świadczenia na rzecz Szpitala Wojskowego nieodpłatnej usługi, polegającej na akceptacji przez skarżącego istnienia na jego nieruchomości strefy ochronne lądowiska dla śmigłowców. Skarżący podniósł także, że wobec tego, iż strefa ochronna dla lądowiska wymagana przez prawo lotnicze znajduje się na jego działce i obejmuje pas o powierzchni stanowiącej 75 % powierzchni całej działki, ta część nigdy nie będzie mogła być zabudowana, ani wykorzystana w żaden sposób do prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Powyższa okoliczność nie jest przejściowa, bowiem Szpital Wojskowy nie przewiduje przeniesienia lądowiska w inne miejsce. Przyczyna niemożności wykorzystania części działki do prowadzenia działalności gospodarczej, nie leży po jego stronie i nie ma tu znaczenia fakt, czy wiedział o tym wcześniej, przed zakupem przedmiotowej nieruchomości. Opodatkowanie całej jego nieruchomości jako nieruchomości, na której może być prowadzona działalność gospodarcza i ustalanie podatku od nieruchomości w najwyższej wysokości jest zdaniem skarżącego, krzywdzące. W jego ocenie, część działki, na której jest umownie wyznaczony pas ochronny dla lądowiska, powinna być opodatkowana niższą stawką podatku, jak od "gruntów pozostałych" lub nawet zwolniona z podatku, aczkolwiek takiej okoliczności ustawodawca nie przewidział. Skarżący wskazał również, że jeżeli organ podatkowy kwestionuje informację w zakresie konieczności utrzymania strefy ochronnej dla lądowiska, wyłączonej z prowadzenia działalności, to powinien był wszcząć postępowanie i ustalić, czy wspomniane "względy techniczne" faktycznie występują, a nie poprzestać tylko na wymienieniu przykładowych okoliczności, które orzecznictwo uznaje za względy techniczne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga okazała się zasadna, choć nie z powodów w niej podnoszonych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podaną podstawą prawną. W myśl art. 122 Ordynacji podatkowej, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym Na mocy art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, zaś w świetle art. 124 tej ustawy, organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej określa składniki decyzji, która powinna zawierać: oznaczenie organu podatkowego, datę wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie o trybie odwoławczym, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Z § 4 tegoż artykułu wynika, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. . Zdaniem Sądu, organ II instancji naruszył powyższe przepisy Ordynacji podatkowej. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zawiera uzasadnienia, które służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Uzasadnienie nie zawiera podania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ani jej wyjaśnienia. Kolegium ograniczyło się do stwierdzenia, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji koncentruje się na kwestii związanej z posiadaniem wiedzy przez podatnika o położeniu przedmiotowej działki w sąsiedztwie lądowiska przy szpitalu wojskowym. Zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania podatkowego, decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie ( wyrok NSA z dnia 18 maja 2000 r., )Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji nie oznacza, jak na to wskazuje na pozór sformułowanie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, że organ odwoławczy nie powinien przeprowadzić postępowania odwoławczego polegającego na zbadaniu sprawy i podjęciu ponownego rozstrzygnięcia. "Utrzymanie decyzji w mocy" jest określeniem, które wskazuje formalnie na utrzymanie w mocy bytu decyzji organu I instancji, ale oznacza zarazem, że treść rozstrzygnięcia organu II instancji, choć tożsama z rozstrzygnięciem organu I instancji, stanowi wynik przeprowadzonego samodzielnie przez organ II instancji postępowania. Powyższe nieprawidłowości zaskarżonej decyzji uniemożliwiły Sądowi jej kontrolę, przez zapoznanie się z przesłankami rozstrzygnięcia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę, organ podatkowy winien wydać orzeczenie zgodnie z treścią art. 210 Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z ze zm.), orzekł jak w sentencji