I SA/Gd 859/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 lutego 2009 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis za 2007 r. 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 września 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia "A" GmbH Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., utrzymał w mocy postanowienie Wójta Gminy odmawiające skarżącej wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Podstawą rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego był następujący stan faktyczny. Pismem z dnia 3 lipca 2008 r. "A" GmbH Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. – zwana w dalszej części "Spółką", wystąpiła do Wójta Gminy z wnioskiem o wydanie zaświadczenie o pomocy de minimis. Uzasadniając swój wniosek Spółka podała, że środki zgromadzone na koncie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych Spółki pochodzą ze zwolnień od podatku od nieruchomości zgodnie z ustawą z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 121, poz. 844 ze zm.) – zwaną w dalszej części "u.p.o.l". Postanowieniem z dnia 8 lipca 2008 r. Wójt Gminy odmówił Spółce wydania zaświadczenie o pomocy publicznej de minimis. W uzasadnieniu decyzji organ administracji podał, że ustawą z dnia 25 kwietnia 2008 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej oraz ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 93, poz. 585) uchylono ust. 6b art. 7 u.p.o.l. W związku z tym zwolnienie, o którym mowa w ust. 2 pkt 4 ww. ustawy, od dnia 14 czerwca 2008 r. nie stanowi już pomocy de minimis. Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie, w którym zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu błędną wykładnię § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245 poz. 1810), wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wydanie zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis zgodnie z wnioskiem z dnia 3 lipca 2008 r. W uzasadnieniu Spółka podała, że wystąpiła z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis na ogólną kwotę brutto 14.396,55 zł, co stanowi 4.262,44 EUR wydatków udokumentowanych fakturami i potwierdzeniami wykonania przelewu środków. Pismem z dnia 8 lipca 2008 r. otrzymała zaświadczenie o udzielonej pomocy de minimis o wartości brutto 857,89 zł, co stanowi równowartość 254,51 EUR, natomiast na pozostałą różnicę, tj. 13.538,66 zł (co stanowi równowartość 4.007,93 EUR), postanowieniem z dnia 8 lipca 2008 r. odmówiono wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, z uwagi na uchylenie art. 7 ust. 6b u.p.o.l. Spółka podała, że jest zakładem pracy chronionej i korzysta ze zwolnień od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 4 u.p.o.l., natomiast w oparciu o § 8 ww. rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r. utworzyła fundusz przeznaczony na pokrycie wydatków w wysokości nie przekraczającej 81% wartości tych zwolnień. Zdaniem Spółki przepis § 9 ww. rozporządzenia nakłada na organy podatkowe obowiązek wydania zaświadczenia na zasadach określonych w tym akcie, a zatem odmowa jego wydania z przyczyn wskazanych przez Urząd Gminy stanowi o rażącym naruszeniu prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło argumentacji żalącej się uznając za słuszne rozstrzygnięcie Wójta Gminy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 7 ust. 2 pkt 4 u.p.o.l., zgodnie z którym od podatku od nieruchomości zwalnia się prowadzących zakłady pracy chronionej lub zakłady aktywności zawodowej – w zakresie przedmiotów opodatkowania zgłoszonych wojewodzie, jeżeli zgłoszenie zostało potwierdzone decyzją w sprawie przyznania statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej albo zaświadczeniem – zajętych na prowadzenie tego zakładu, z wyjątkiem przedmiotów opodatkowania znajdujących się w posiadaniu zależnym podmiotów niebędących prowadzącymi zakłady pracy chronionej lub zakłady aktywności zawodowej. Natomiast art. 7 ust. 6b ww. ustawy stanowił, że zwolnienie, o którym mowa w ust. 2 pkt 4, stanowi pomoc de minimis i jest udzielane na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Z kolei zasady te zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej (Dz. U. Nr 76, poz. 496). Organ odwoławczy zwrócił jednak uwagę, że ustawą z dnia 25 kwietnia 2008 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej oraz ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 93, poz. 585), z dniem 14 czerwca 2008 r. uchylono ust. 6b art. 7 u.p.o.l., co oznacza, że zwolnienie, o którym mowa w art. 7 ust. 2 pkt 4 u.p.o.l., nie stanowi już pomocy de minimis. W związku z tym organ podatkowy nie mógł wydać zaświadczenia o żądanej treści, bowiem w związku ze zmianą stanu prawnego – uchyleniem przepisu, który stanowił o tym, że zwolnienie podmiotu prowadzącego zakład pracy chronionej z podatku od nieruchomości stanowi pomoc de minimis – zwolnienie to nie stanowi już pomocy de minimis. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i nakazanie wydania zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis zgodnie z wnioskiem z dnia 3 lipca 2008 r. W uzasadnieniu skargi Spółka podtrzymała argumentację zaprezentowaną w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji. Dodatkowo podniosła, że ustawodawca uchylając art. 7 ust. 6b u.p.o.l. (zgodnie z uzasadnieniem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej do ustawy z dnia 25 kwietnia 2008 r.) miał na celu usunięcie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących możliwości korzystania ze zwolnienia z podatku od nieruchomości przez podmioty prowadzące zakłady pracy chronionej, w przypadku przekroczenia dopuszczalnej kwoty pomocy de minimis. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji wykazała, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. O wyniku dokonanej przez Sąd oceny zgodności z prawem postanowień organów obu instancji przesądziły naruszenia przepisów prawa materialnego, których dopuściły się organy podatkowe. W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną pozostawały dwa zagadnienia. Po pierwsze, organy podatkowe rozważały czy przyznana osobie prowadzącej zakład pracy chronionej pomoc w postaci zwolnienia od podatku od nieruchomości jest pomocą de minimis i po drugie, odmowa wydania skarżącej zaświadczenia w związku z uchyleniem ust. 6b art. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 121, poz. 844 ze zm.). W pierwszej kolejności należy dokonać analizy przepisów prawnych regulujących zasady pomocy de minimis w odniesieniu do zakładów pracy chronionej. Problematyka dotycząca pomocy de minimis została przeniesiona na grunt polskiego prawa w ramach procesu harmonizacji prawa krajowego z rozwiązaniami przyjętymi na gruncie prawa wspólnotowego. Podstawowymi aktami prawnymi odnoszącymi się do pomocy publicznej, w tym do pomocy de minimis, był Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 z późn. zm.) – zwany w dalszej części "TWE", a ściślej art. 87 i art. 88 tego Traktatu, a w dalszej kolejności Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz.U.UE.L.06.379.5). Natomiast w prawie krajowym – ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t.j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.), a także, w zakresie odnoszącym się do rozpoznawanej sprawy, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej (Dz. U. Nr 98, poz. 989 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy w rolnictwie i rybołówstwie (Dz. U. Nr 53, poz. 354). Zgodnie z treścią art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, osoby prowadzące zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej w stosunku do tego zakładu są zwolnione z podatku (z zastrzeżeniem ust. 2) od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego, na zasadach określonych w przepisach odrębnych. Oznacza to, że powołany wyżej przepis wprowadził m.in. ustawową zasadę zwolnienia od podatku od nieruchomości osób prowadzących zakłady pracy chronionej. W odrębnych przepisach, do których należy zaliczyć art. 7 ust. 2 pkt 4 u.p.o.l., ustawodawca zwolnił od podatku od nieruchomości prowadzących zakłady pracy chronionej lub zakłady aktywności zawodowej – w zakresie przedmiotów opodatkowania zgłoszonych wojewodzie, jeżeli zgłoszenie zostało potwierdzone decyzją w sprawie przyznania statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej albo zaświadczeniem zajętych na prowadzenie tego zakładu, z wyjątkiem przedmiotów opodatkowania znajdujących się w posiadaniu zależnym podmiotów niebędących prowadzącymi zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej. Z treści wskazanej wyżej normy prawnej wynika jednoznacznie, że zwolnienie odnosi się do podmiotu prowadzącego zakład pracy chronionej (zakład aktywności zawodowej), ale tylko w zakresie gruntów, budynków i budowli zajętych na prowadzenie tego zakładu. Zakres ten wyznacza decyzja wojewody przyznająca status zakładu pracy chronionej (zakładu aktywności zawodowej). W decyzji tej organ określa obiekty wchodzące w skład zakładu stwierdzając jednocześnie, że spełniają one ustawowe wymogi stawiane tego rodzaju zakładom (art. 28–30 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych). Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z 26 kwietnia 2004 r. pomoc udzielana na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w związku z art. 7 ust. 2 pkt 4 u.p.o.l. jest pomocą publiczną udzielaną w ramach pomocy de minimis, o której mowa w Rozporządzeniu Komisji (WE) z dnia 15 grudnia 2006 r. Oznacza to, że pomoc publiczna dla zakładów pracy chronionej w postaci zwolnienia z podatku od nieruchomości jest traktowana jako pomoc de minimis, jeżeli spełnia ogólne warunki dotyczące przyznawania takiej pomocy. Stwierdzić zatem należy, że pomocą dla zakładów pracy chronionej nie jest ustawowe zwolnienie z podatku od nieruchomości, a dopiero wydatkowanie środków z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych pochodzących m.in. z tego zwolnienia na sfinansowanie wydatków określonych w § 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z 26 kwietnia 2004 r. Warunkiem uznania pomocy jako pomocy de minimis jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przedsiębiorcy przez organ podatkowy, podmiot uprawniony do pobierania opłat na podstawie odrębnych przepisów albo podmiot udzielający pomocy (§ 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia). Prowadzący zakład pracy chronionej w celu uzyskania zaświadczenia przedstawia informację o dokonaniu wydatku ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w ciągu 30 dni od dnia jego dokonania. Natomiast podstawą prawną wydania przedmiotowego zaświadczenia jest art. 5 ust. 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, w świetle którego podmioty udzielające pomocy wydają beneficjentowi pomocy zaświadczenie stwierdzające, że udzielona pomoc publiczna jest pomocą de minimis albo pomocą de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, a nie – jak przyjęły orzekające w sprawie organy – uchylony ust. 6b art. 7 u.p.o.l. Przedstawionego poglądu nie zmienia okoliczność uchylenia ust. 6b art. 7 u.p.o.l. Jak już bowiem wskazano kwoty uzyskanych zwolnień nie są pomocą publiczną de minimis do momentu ich wydatkowania na cele określone w przepisach wykonawczych i zgodnie z przewidzianymi w nich warunkami. W rozpoznawanej sprawie pamiętać należy, że krajowe przepisy w zakresie pomocy de minimis wydane zostały w oparciu o regulacje prawa unijnego. Ich wykładnia nie powinna być zatem dokonywana jedynie z uwzględnieniem literalnego brzmienia przepisów, tak jak to ma miejsce w przypadku innych ulg i zwolnień podatkowych, ale także powinna uwzględniać cel, jakiemu służyć ma w tym obszarze pomoc publiczna dotycząca rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych. W procesie wykładni należy także wziąć pod uwagę rolę aktywizacji i zatrudniania osób niepełnosprawnych w procesie realizacji programu działania Rządu RP oraz znaczenie w tym procesie pomocy publicznej udzielanej osobom niepełnosprawnym podejmującym działalność gospodarczą, pracodawcom zatrudniającym osoby niepełnosprawne, również prowadzącym zakłady pracy chronionej, na zasadach de minimis (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 581/08, niepubl.). Sąd podziela stanowisko strony skarżącej, że przy dokonywaniu wykładni norm prawnych znajdujących zastosowanie w tej sprawie znaczenie ma również wola ustawodawcy wyrażona w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 25 kwietnia 2008 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej oraz ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w którym czytamy: "Art. 2 ustawy wprowadza zmianę w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), polegającą na uchyleniu ust. 6b w art. 7 ww. ustawy. Powyższa zmiana ma na celu usunięcie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących możliwości korzystania ze zwolnienia z podatku od nieruchomości przez podmioty prowadzące zakłady pracy chronionej, w przypadku przekroczenia dopuszczalnej kwoty pomocy de minimis. W związku z tym, że pomocą dla zakładów pracy chronionej nie jest zwolnienie z podatku od nieruchomości, a dopiero wydatkowanie środków z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych pochodzących m.in. z tego zwolnienia (Stanowisko wspólne Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych przy Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Ministerstwa Finansów) proponuje się uchylenie art. 7 ust. 6b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych". Rozpatrując sprawę ponownie organy podatkowe winny przeanalizować, mając na uwadze wykładnię dokonaną przez Sąd, czy poniesiony wydatek spełniał warunki zakwalifikowania go do pomocy de minimis. Powyższe stanowi przesłankę do wydania zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sąd pominął rozstrzygnięcie wskazane w art. 152 P.p.s.a. ze względu na brak aktu podlegającego wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.[pic]