II SA/Gl 1206/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Protokolant referent Katarzyna Wajs po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2009 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych i przeprowadzenia kontroli stanu technicznego obiektu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] r. nr [...] – w częściach dotyczących nakazu przedłożenia protokołu z przeglądu przewodów kominowych, 2. orzeka, iż w powyższym zakresie zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. oddala skargę w pozostałej części, 4. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu części kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] r. J. B. zwróciła się do Państwowej Straży Pożarnej w M. o interwencję w sprawie stanu kanałów wentylacyjnych i kominowych ( spalinowych )w jej lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. Pismo to przekazano wg właściwości Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w M. Organ nadzoru budowlanego I instancji po przeprowadzeniu kontroli, decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( obecnie Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), nakazał zarządcy budynku – [...] Towarzystwu Budownictwa Społecznego w M : - wykonanie nawiewu w pomieszczeniach lokalu nr [...], w których zamontowane są piece grzewcze, - przedłożenie protokołu z przeglądu przewodów kominowych w tym lokalu, określając termin wykonania obowiązków niezwłocznie po uprawomocnieniu się decyzji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że znajdujące się w lokalu nr [...] piece grzewcze na paliwa stałe, podłączone są do kanałów spalinowych. Komin, jak i przyłączenie są w dobrym stanie technicznym. Jednakże zdaniem organu, z uwagi na brak wentylacji nawiewnej do obsługi piecy spalinowych, w mieszkaniu tworzy się podciśnienie, które powoduje cofanie się spalin do lokalu i powstanie zagrożenia zaczadzeniem. Stąd też w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, należało nałożyć powyższe obowiązki, co doprowadzi do przywrócenia ciągu kominowego. W odwołaniu od decyzji J. B. podniosła, iż z powodu nieobecności w oględzinach przedstawiciela zarządcy, pracownicy organu nie zlokalizowali i nie dokonali kontroli wyczystek kominowych, nie ustalając również przyczyn wydobywania się sadzy i gazów spalinowych z kanałów wentylacyjnych w łazience i kuchni oraz z kanału spalinowego w pokoju. Odwołująca się podała też, że problem taki występuje jedynie w jej mieszkaniu, mimo że w całym bloku na parterze są okna z PCV. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji jako zgodnej z prawem. Zdaniem organu odwoławczego, nie ma znaczenia fakt, że w oględzinach lokalu nie uczestniczył przedstawiciel zarządcy budynku. Nałożony obowiązek wykonania nawiewu wynika zaś z wymogów § 155 ust. 1, 3, 4 rozp. Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nadto, organ II instancji wskazał, że w celu sprawdzenia drożności kanałów dymowych ( w tym wyczystki ), zobowiązano zarządcę do przedłożenia protokołu z aktualnego przeglądu przewodów kominowych. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego J. B. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca podniosła, iż wydane rozstrzygnięcie nie jest satysfakcjonujące, gdyż nieprawidłowości w funkcjonowaniu przewodów kominowych i wentylacyjnych występowały jeszcze przed wymianą stolarki okiennej. Jej zdaniem, organy administracji nie zbadały, czy przewody kominowe spełniają wymogi §§ 140 i 147 warunków technicznych ... oraz nie sprowadzono prawidłowości ich funkcjonowania, w szczególności ich drożności. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację, a dodatkowo powołał się na fakt, że przedmiotowy budynek był poddany okresowej kontroli ( ostatnio dnia [...]r.), w trakcie której stwierdzono drożność kanałów. W kolejnym piśmie z dnia [...]r. skarżąca podała, że mimo zamontowania nawiewki, w dniu [...]r. doszło do znacznego zadymienia lokalu z powodu braku ciągu kominowego z pieca węglowego. W wyniku przeglądu przewodów kominowych w dniu [...]r. Spółdzielnia [...] w C. zaleciła dobudowę przewodu kominowego do piwnicy, co potwierdzono w dołączonej opinii. W związku z tym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. w dniu [...]r. dokonał oględzin przewodów kominowych, jednakże nie poinformowano ją o wynikach. W tej sytuacji skarżąca wniosła o zażądanie od tego organu informacji co do poczynionch wówczas ustaleń, co jej zdaniem ma istotny wpływ na zarzuty skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie. Z mocy art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia – właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Nadto, w świetle art. 62 ust. 3 cyt. ustawy, właściwy organ – w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie : życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska – nakazuje przeprowadzenie kontroli, o której mowa w ust. 1, a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. W tym przypadku ustawodawca nie przewidział wprost formy działania organu w postaci decyzji, jak to uczynił w treści art. 66 ustawy. Jednak jak wyjaśniono w literaturze, i w tym wypadku nałożenie obowiązków winno nastąpić w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast gdy zachodzi potrzeba dostarczenia samej ekspertyzy w toku postępowania administracyjnego, organ orzeka o tym w drodze postanowienia z art. 81c ust. 3 Prawa budowlanego ( vide: Prawo budowlane, Komentarz pod red. prof. Z. Niewiadomskiego, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2006, str. 606 i 708). Nadto, wskazać przyjdzie, warunki techniczne użytkowania budynków mieszkalnych reguluje rozp. MSWiA z dnia 16 sierpnia 1999 r. ( Dz. U. Nr 74, poz. 836 ). Warunki użytkowania kanałów i przewodów spalinowych oraz dymowych określa Rozdział 7 tego rozp. W szczególności, zgodnie z § 26 ust. 2 pkt 1 cyt. rozp., w okresie użytkowania tychże kanałów i przewodów należy zapewnić ich drożność oraz szczelność . Z kolei warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie określa obecnie rozp. Min. Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. ( Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Zakres stosowania przepisów tego rozporządzenia wynika z treści § 2. Zatem z zastrzeżeniem § 207 ust. 2, czyli przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej, co nie dotyczy niniejszej sprawy, przepisów tego rozporządzenia nie stosuje się do obiektów istniejących, o ile nie są w nich wykonywane roboty budowlane polegające na odbudowie, rozbudowie, nadbudowie, przebudowie oraz zmianie sposobu użytkowania. Oznacza to, że przepisy § 140 i nast. cyt. rozporządzenia, nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, jako że budynek, będący przedmiotem postępowania nie był budowany pod rządami rozp. z 2002 r. Przewody kominowe w tym budynku winny spełniać wymogi techniczno – budowlane, obowiązujące w dacie budowy tegoż budynku. W niniejszej sprawie spór dotyczył prawidłowości funkcjonowania kanałów wentylacyjnych i kominowych w budynku przy ul. [...] w M. Zarządca budynku w toku postępowania przedłożył protokół okresowej kontroli przewodów kominowych z dnia [...]r., sporządzony przez Spółdzielnię [...] w C. w którym nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości i wskazano termin następnej kontroli w IV kwartale [...] r. Natomiast w toku oględzin lokalu skarżąca podnosiła, że z kanału w pokoju wydobywa się dym, a w łazience wentylacja nie posiada ciągu ( k. 3 akt adm.). W dniu [...]r. przedstawiciel zarządcy budynku oświadczył, że stan techniczny przewodów kominowych jest dobry, co potwierdzają okresowe przeglądy, zaś jego zdaniem przyczyną cofania się powietrza przez kratki wentylacyjne jest szczelna stolarka okienna i drzwiowa ( k. 7 akt adm.). Dysponując tak zebranym materiałem dowodowym organy nadzoru budowlanego dopatrzyły się podstawy do wydania nakazu wykonania nawiewu w lokalu skarżącej i przedłożenia protokołu z przeglądu przewodów kominowych w tym lokalu – niezwłocznie po uprawomocnieniu się decyzji. Stwierdzić przyjdzie, iż nałożony obowiązek wykonania nawiewu ma umocowanie w treści art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, a nie jak błędnie przyjęły organy obydwu instancji w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. Wykonanie robót budowlanych, polegających na wymianie stolarki okiennej na okna z PCV, winno bowiem spełniać aktualne warunki techiczno – budowlane. Jak prawidłowo wyjaśnił organ odwoławczy, wymóg wyposażenia lokalu w nawiewną wentylacją mechaniczną lub urządzenia nawiewne wynika z treści § 155 ust. 3 cyt. rozp. z 2002 r. Wskazać przyjdzie, iż wymóg taki wynikał też z treści § 148 ust. 2 poprzednio obowiązującego rozp. MGPiB z dnia 14 grudnia 1994 r. ( tekst jedn. Dz. U. z 1999 r. Nr 15 poz. 140 ze zm.). Zatem wydanie nakazu wykonania nawiewu było obligatoryjne celem doprowadzenia obiektu do stanu technicznego zgodnego z obowiązującymi przepisami techniczno - budowlanymi, dotyczącymi wentylacji pomieszczeń, w związku z wykonaniem robót, polegających na wymianie stolarki okiennej. Nie ma przy tym znaczenia, czy nieodpowiedni stan techniczny może także zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska. Są to bowiem odrębne przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Z tych względów brak podstaw prawnych do negowania zgodności z prawem decyzji organów obydwu instancji w tym zakresie, w jakim nałożono na zarządcę budynku obowiązek wykonania nawiewu pomieszczeń. Jednakże zasadnie zarzucono w skardze, iż sprawa nie została należycie wyjaśniona, gdy idzie o stan kanałów kominowych w budynku. Zdaniem sądu administracyjnego, w sytuacji gdy zarządca przedłożył protokół kontroli okresowej z dnia [...]r., w którym nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości, zaś skarżąca w dniu [...]r. poinformowała Straż Pożarną o wydobywaniu się z kanałów dymu i sadzy, zarzucając w odwołaniu, że nie zlokalizowano tzw. wyczystki, wydanie w tym zakresie nakazu przeprowadzenia kontroli i to bez zobowiązania do złożenia ekspertyzy, narusza także prawo materialne, a to art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego, gdyż nakaz taki wydaje się bezcelowy. Wadliwie przy tym sformułowano nakaz jako obowiązek przedłożenia protokołu z przeglądów kominowych i błędnie wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia ( art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego ). Wszak dokonanie kolejnej kontroli po kilku miesiącach nie może doprowadzić do skutku w postaci usunięcia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia. Dla należytego rozpatrzenia sprawy w zakresie stanu przewodów kominowych z uwagi na legitymowanie się przez zarządcę aktualnymi protokołami kontroli okresowych, niezbędne było zobowiązanie zarządcy do dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego obiektu w trybie art. 81c ust. 3 Prawa budowlanego. Dopiero taki dokument, sporządzony przez rzeczoznawcę budowlanego, a nie – mistrza kominiarskiego, może stanowić miarodajny dowód dla oceny stanu przewodów kominowych i właściwych środków usunięcia ewentualnych zagrożeń w drodze decyzji z art. 66 ust. 1 ustawy. Dla oceny zasadności skargi w tym zakresie nie było zaś niezbędne uzupełnienie dowodów w postępowaniu sądowym, jako że uprawnienia sądu administracyjnego są wyłącznie kasacyjne, a już stwierdzone wyżej uchybienia organów nadzoru budowlanego uzasadniały uwzględnienie skargi w części. Z tych też względów decyzje organów obydwu instancji w częściach dotyczących nakazu przedłożenia protokołu kontroli przewodów kominowych jako wydane z naruszeniem prawa materialnego i uchybieniem powinnościom z art. 7 i 77 § 1 kpa, co mogło mieć istoty wpływu na wynik sprawy, podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji w uchylonym zakresie oparto na przepisie art. 152 tej ustawy. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Skarga w pozostałym zakresie, a mianowicie obowiązku wykonania nawiewu, podlegała oddaleniu jako nieuzasadniona na podstawie art. 151 cyt. ustawy. Wobec częściowego uwzględnienia skargi należało na wniosek skarżącej rozstrzygnąć o kosztach postępowania stosownie do wyniku sprawy, zasądzając na jej rzecz połowę kosztów, na które składa się wpis od skargi ([...] zł ), wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego ([...] zł ) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa ([...] ) zł, czyli łącznie [...] zł, co daje kwotę [...] zł jako połowa tych kosztów przy uwzględnieniu całej opłaty skarbowej. Orzeczenie o kosztach oparto na przepisie art. 200, art. 205 § 1 i 2 w zw. z art. 206 oraz art. 209 powołanej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w zakresie stanu technicznego przewodów kominowych w przedmiotowym budynku niezbędne będzie w pierwszym rzędzie zobowiązanie zarządcy do przedłożenia ekspertyzy, a następnie zależnie od stwierdzonych nieprawidłowości, wydanie nakazu ich usunięcia w trybie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego – przy jednoznacznym określeniu terminu wykonania obowiązku. W postępowaniu administracyjnym należy także zapewnić udział wspólnocie mieszkaniowej, reprezentowanej przez zarząd. Podmiot ten nie brał udziału w dotychczasowym postępowaniu, chociaż z akt sprawy wynika, że liczba lokali w budynku przekracza siedem. Aczkolwiek przepis art. 66 Prawa budowlanego przewiduje nakładanie obowiązków zarówno na właścicielu, jak i zarządcę obiektu, to jednak wybór adresata nakazu nie jest dowolny. Zakres obowiązków, przekraczających zwykły zarząd, a więc np. przebudowy obiektu ( kominów), może być nałożony jedynie na wspólnotę mieszkaniową ( art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali – Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.). Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w sentencji.