I SA/Wa 1597/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Joanna Skiba Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego oddala skargę. Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], powołując art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) odmówił A. O. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] (dawniej [...]), opisanego w ewidencji gruntów jako działki nr [...] – część o pow. [...] m², nr [...] – część o pow. [...] m² i nr [...] - część, wszystkie z obrębu [...]. W uzasadnieniu decyzji Prezydent podał, że powyższa nieruchomość, dla której prowadzona była księga hipoteczna pod nazwą "[...]"– dz. nr [...] i [...], oznaczona obecnie jako działki nr [...] – część, nr [...] – część oraz [...] część, objęta jest działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W dniu 30 marca 1949 r. A. W. I. O. złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej tej nieruchomości. Decyzją z [...] lipca 1975 r. nr [...] Kierownik Wydziału Terenów Urzędu W. odmówił przyznania prawa własności czasowej do tej nieruchomości uzasadniając to przeznaczeniem jej pod budowę przepompowni. Decyzją z [...] lipca 1977 r. nr [...] Naczelnik W. ustalił odszkodowanie za tę nieruchomość. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] stycznia 1999 r. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Kierownika Wydziału Terenów Urzędu W. z [...] lipca 1975 r. Rozpatrując ponownie wniosek dekretowy o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego Prezydent W. stwierdził m.in., że działka ewidencyjna nr [...] – część o pow. [...] m² została włączona do terenu o powierzchni [...] ha [...] [...]m², objętego księgą wieczystą nr [...] i sprzedana [...] S.A. z siedzibą w W. Umowa sprzedaży sporządzona została 19 grudnia 1997 r. (Rep. [...]). Sprzedaż nieruchomości osobom trzecim spowodowała nieodwracalne skutki prawne i uniemożliwia ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz dawnego właściciela hipotecznego. Natomiast działka ew. nr [...] stanowi część istniejącego układu drogowego – ulicy [...], opisanego w planie miejscowym symbolem KD (drogi lokalne dojazdowe). Mając na uwadze, że grunt dz. nr [...] został rozdysponowany na cel publiczny – część istniejącego układu drogowego i brak jest możliwości ustanowienia na tym gruncie prawa użytkowania wieczystego. Część dawnej nieruchomości hipotecznej dz. nr [...] i [...] stanowi działkę ew. [...]- część, której szerokość wynosi ok. 1 m, co powoduje że nie stanowi nieruchomości nadającej się do samodzielnego zagospodarowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. O., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] lipca 2008 r. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) z dniem wejścia w życie ustawy wygasają prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Wspomniany przepis wygasił wszelkie roszczenia rekompensacyjne związane z odmową ustanowienia użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu. Odmowa ustanowienia użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości nie narusza prawa. Zgodnie z art. 232 § 1 k.c. przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być tylko grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Jak wynika z akt działka nr [...] została aktem notarialnym z 19 grudnia 1997 r. sprzedana. Zatem gmina nie dysponuje żadnym prawem do tej działki, a tym samym nie może ustanowić żadnego prawa rzeczowego na rzecz osoby trzeciej. Działka nr [...] stanowi drogę – ulicę [...], zatem nie jest możliwe wyłączne korzystanie z gruntu stanowiącego drogę przez następcę prawnego poprzedniego właściciela, zarówno ze względu na zapisy planu zagospodarowania przestrzennego [...], jak i obecną funkcję gruntu. Działka nr [...] stanowi pas gruntu o szerokości 1 m i długości ca 96 m. Korzystanie z takiego gruntu nie jest w ogóle możliwe w sensie możliwości jego zagospodarowania zgodnego z planem zagospodarowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. O. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] sierpnia 2008 r. Skarżący zarzucił tej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 7 ust. 4 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, polegające na nieprzyznaniu wnioskodawcy użytkowania wieczystego innej nieruchomości o równej wartości użytkowej w przypadku niemożliwości ustanowienia użytkowania wieczystego na gruncie znacjonalizowanym na mocy dekretu. Zdaniem skarżącego decyzja narusza też prawo procesowe poprzez oparcie na nieobowiązującym w dniu wydania przez SKO decyzji przepisie art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. A. O. wniósł o orzeczenie na podstawie art. 7 ust. 4 dekretu prawa użytkowania wieczystego gruntu równej wartości jak grunt położony w W. przy ul. [...] (obecnie [...]) lub o przyznanie na podstawie art. 7 ust. 5 dekretu odszkodowania za nieruchomość. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że SKO rozpoznając sprawę naruszyło art. 7 ust. 4 dekretu poprzez nieprzyznanie wnioskodawcy prawa użytkowania wieczystego do innej nieruchomości o równoważnej wartości. W przypadku nieuwzględnienia wniosku z powodu niemożności ustanowienia użytkowania wieczystego, SKO powinno przyznać użytkowanie wieczyste gruntu o równej wartości użytkowej na podstawie art. 7 ust. 4 dekretu lub ewentualnie orzec o odszkodowaniu na podstawie art. 7 ust. 5, zgodnie z wnioskiem zawartym w odwołaniu od decyzji Prezydenta W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przyznało wnioskodawcy prawa użytkowania wieczystego powołując się na art. 89 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Przepis ten został uchylony na mocy art. 241 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wynika z tego, że roszczenie o przyznanie użytkowania wieczystego gruntu o równej wartości użytkowej oraz roszczenie odszkodowawcze, wbrew twierdzeniom SKO nie wygasły, ponieważ uchylony art. 89 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie jest obowiązującym w Polsce źródłem prawa i nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia w tej sprawie. W obowiązującym stanie prawnym roszczenia z art. 7 ust. 4 i 5 dekretu nie wygasły i można ich skutecznie dochodzić na drodze sądowej. Niezastosowanie w sprawie powyższych przepisów stanowi istotne naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Artykuł 89 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) stanowił, że z dniem wejścia w życie ustawy wygasają prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Przepis ten wyraźnie odnosił się do odszkodowań z art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu warszawskiego. Artykuł 7 ust. 4 przewiduje zaofiarowanie, w miarę posiadania zapasu gruntów – dzierżawy wieczystej (prawa zabudowy), przy czym zależy to od pewnej oceny co do posiadanych zapasów gruntu. Artykuł 7 ust. 5 przewiduje obowiązek odszkodowania w razie niezgłoszenia wniosku lub nieprzyznania prawa do gruntu. Natomiast art. 8 dekretu przewiduje odszkodowanie za budynek, który przeszedł na własność gminy (państwa) – w razie nieprzyznania prawa do gruntu. Fakt, że ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) uchyliła ustawę z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie oznacza, że zniosła skutki jej art. 89 (później art. 82 według tekstu jednolitego z 1991 r.). Ustawa z 1997 r. uchylając w art. 241 ustawę z 1985 r. równocześnie w art. 214 ust. 1 postanawia, że poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu wygasły na podstawie ustawy powołanej w art. 241 pkt 1, a więc ustawy z 29 kwietnia 1985 r. – może zostać zwrócona jedna nieruchomość, jeżeli zgłosili wnioski o oddanie gruntu do dnia 31 grudnia 1988 r. Artykuł 214 ust. 2 precyzuje, jakie nieruchomości mogą być zwrócone. Równocześnie w ust. 5 tego artykułu postanawia się, że przepisu ust. 2 nie stosuje się do gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste osobom innym niż byli właściciele oraz do gruntów oddanych w użytkowanie. Innymi słowy – uchylenie ustawy z 1985 r. nie zniosło skutków wygaśnięcia prawa do odszkodowania i potwierdza to obecnie obowiązujący art. 214 ust. 1 ustawy z 1997 r. One wygasły w zakresie, o jakim mowa w art. 89 ust. 1 ustawy z 1985 r., przy czym osoby uprawnione mogły do dnia 31 grudnia 1988 r. złożyć wnioski o prawo użytkowania wieczystego gruntów określonych w ust. 2 tego artykułu. Przy czym chodzi o wnioski złożone od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od 1 sierpnia 1985 r. do 31grudnia 1988 r. Nie można więc twierdzić, że uchylenie ustawy z 1985 r. spowodowało przywrócenie praw do odszkodowań, o których mowa w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu. Prawo do odszkodowania zostało ograniczone do ściśle określonych nieruchomości Z omawianych przepisów wynika więc, że uchylenie ustawy z 1985 r. wcale nie spowodowało, że obecnie możliwe jest przyznanie odszkodowania na podstawie art. 7 ust. 4 dekretu. Możliwość taką wyklucza obecnie art. 214 ust. 1 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Uprawnione jest też stanowisko, że z dniem wejścia w życie ustawy z 1985 r. przepisy art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu, choć formalnie nie zostały uchylone, zmieniły swoje znaczenie, a to na skutek uregulowań ustaw z 1985 r. i 1997 r. Tak więc zgodnie z art. 89 ustawy z 1985 r. i art. 214 ust. 1 ustawy z 1997 r. wygasła możliwość przyznania odszkodowania w formie nieruchomości innej niż przejęta na podstawie dekretu, ale po wejściu w życie ustawy z 1985 r. uprawniony mógł wystąpić o oddanie niektórych nieruchomości w użytkowanie wieczyste i zwrot budynków. Z akt sprawy wynika, że za przejętą na podstawie dekretu nieruchomość zostało ustalone odszkodowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) – decyzją Naczelnika W. z dnia [...] lipca 1977 r. nr [...] i dopóki pozostaje ona w obrocie prawnym nie podstaw do przyznania odszkodowania w formie, w jakiej przewiduje to art. 7 ust. 4 dekretu, z przyczyn wskazanych wyżej, jak i na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów art. 214 i 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż roszczenie dotychczasowego właściciela zostało zaspokojone. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).