I SA/Wa 1779/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Iwona Owsińska- Gwiazda Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2009 r. sprawy ze skargi Państwowego Przedsiębiorstwa [...] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę. ISA/Wa 1779/08 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] odmawiającą uchylenia, w trybie art. 155 kpa decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1993 r., nr [...] dotyczącej uwłaszczenia państwowej jednostki organizacyjnej "[...]" działka nr [...] położoną w obrębie [...]. W uzasadnieniu organ przedstawił następującą stan faktyczny: Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 627 ze zm.), decyzją z dnia [...] lipca 1993 r., sprostowaną postanowieniami z dnia [...] lipca 1995 r. i z dnia [...] sierpnia 1996 r., stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez państwową jednostkę organizacyjną "[...]" prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w obrębie [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha, KW Nr [...]. Pismem z dnia 11 października 2006 r. państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej "[...]" (wyodrębnione z "[...]"), działające przez Centrum Infrastruktury Oddział Regionalny w P., wniosło, przy powołaniu się na art. 155 kpa, o uchylenie decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 1993 r. i wydanie decyzji potwierdzającej fakt uwłaszczenia na rzecz "[...]", zgodnie z art. 15 a i 15 b ustawy z dnia 30 lipca 1997 r. o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej "Poczta Polska", w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej "Poczta Polska" (Dz. U. Nr 172, poz. 1442). Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] odmówił uchylenia decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 1993 r. wskazując w uzasadnieniu, że decyzja ta jest prawidłowa, a okoliczności wskazane przez wnioskodawcę nie są przesłanką do uchylenia decyzji w trybie art. 155 kpa. Ponadto Wojewoda [...] podniósł, że uchylenie decyzji uwłaszczeniowej i wydanie nowej, na rzecz państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "[...]" doprowadziłoby do wydania decyzji, która potwierdziłaby stan niezgodny z rzeczywistym, istniejącym w dniu 5 grudnia 1990 r. W tym dniu bowiem nie istniało państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej "[...]". Zostało ono utworzone dopiero w 1991 r. na mocy zarządzeń Ministra Łączności Nr 16 z dnia 28 listopada 1991 r. w sprawie podziału państwowej jednostki organizacyjnej "Poczta Polska, Telegraf i Telefon" i Nr 17 z dnia 4 grudnia 1991 r. w sprawie utworzenia państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska" (Dz. Urz. M. Ł. Nr 17, poz. 11 i 12.), a więc nie mogło nabywać jakiegokolwiek prawa. Prawo to mogło zostać mu jedynie przekazane przez jego poprzednika prawnego "[...]", zaś kwestia sposobu i formy przekazania tych prawa nie jest przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego. Dodatkowo organ I instancji wskazał, że przedmiotowa decyzja uwłaszczenia jest decyzją deklaratoryjną potwierdzającą przejście praw i obowiązków wynikających z mocy ustawy. Zatem może być ona uchylona lub zmieniona jedynie na podstawie art. 154 kpa. Od powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. odwołanie wniosło państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej "[...]", zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 kpa poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz naruszenie art. 155 kpa poprzez dokonanie błędnej wykładni tego przepisu. Rozpatrując przedmiotowej odwołanie, Minister Infrastruktury wskazał, że przepis art. 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dotyczył uwłaszczenia z dniem 5 grudnia 1990 r. państwowych i komunalnych osób prawnych. W dniu 5 grudnia 1990 r. państwową osobą prawną była państwowa jednostka organizacyjna "[...]". Natomiast przepisy art. 15 a i 15 b ustawy o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej "Poczta Polska" dotyczą natomiast sprawy uwłaszczenia z dniem 1 stycznia 2006 r. innej osoby prawnej - państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "[...]" (utworzonego w 1991 r. i wyodrębnionego z "[...]"). Zdaniem organu odwoławczego, obie powyższe ustawy dotyczą zatem różnych stanów prawnych - różnych osób prawnych i dat nabycia przez nie praw rzeczowych. Minister Infrastruktury podniósł ponadto, że zgodnie z art. 155 kpa możliwa jest zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, za zgodą strony, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się temu i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis ten dotyczy tych samych podstaw prawnych co do ewentualnej korekty decyzji i w trybie tego przepisu (pomijając, że brak jest stanowiska właściwego starosty reprezentującego Skarb Państwa) nie jest możliwe uchylanie istniejącej decyzji ostatecznej dotyczącej nabycia praw rzeczowych przez osobę prawną, po to tylko, aby ponownie orzec o nabyciu tych praw przez inną osobę prawną i z inną datą, na podstawie zupełnie innych przepisów prawnych. Przepis art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), który zastąpił poprzedni art. 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowi także przeszkodę do zastosowania art. 155 kpa, skoro zaistniały już wcześniej okoliczności dotyczące uwłaszczenia z dniem 5 grudnia 1990 r. Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy stwierdził, że w trybie art. 155 kpa nie jest też możliwe korygowanie ewentualnych błędów, które mogły zaistnieć przy przekazywaniu w odrębnym trybie na rzecz "[...]" mienia należącego uprzednio do "[...]". Dodatkowo Minister Infrastruktury podniósł, iż prezentowany w zaskarżonej decyzji pogląd co do możliwości zastosowania art.154 kpa, nie jest trafny, gdyż przepis ten dotyczy innych stanów prawnych. Na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2008 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Państwowe Przedsiębiorstwo [...]" reprezentowane przez K. M. Dyrektora Oddziału Regionalnego Centrum Infrastruktury w P. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż w jego ocenie regulacje zawarte w art. 15 a ustawy o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej "Poczta Polska" stanowią lex specialis w stosunku do przepisów regulujących powszechne uwłaszczenie państwowych osób prawnych, przy czym odnoszą się zarówno do spraw, w których nie zostały wydane wcześniej decyzje uwłaszczeniowe, jak i spraw zakończonych takimi decyzjami. Państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej "[...]" nie może skorzystać z tego przepisu, bowiem w myśl art. 15 b ust. 2 ustawy o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej "Poczta Polska" podstawą dokonania wpisu do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie prawa, a zarówno Wojewoda [...], jak i Minister Infrastruktury odmawiają wydania takiej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 27.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Przy czym sąd oceny tej dokonuje według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu w oparciu o materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy. Stosownie zaś do treści art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Działając w oparciu na powyższe kryteria, sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie materiału dokumentacyjnego sprawy, zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa. Państwowe Przedsiębiorstwo [...] działając przez Centrum Infrastruktury Oddział Regionalny w P., w swoim wniosku z dnia 11 X 2006 r. domagało się uchylenia na podstawie art. 155 KPA decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...].07.1993 r. stwierdzającej nabycie z dniem 5. 12. 1990 r. przez państwową jednostkę organizacyjną "[...]" prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w obrębie [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha, KW Nr [...] i wydania decyzji potwierdzającej fakt uwłaszczenia na rzecz "[...]" zgodnie z art. 15a i 15b ustawy z dnia 30.07. 1997 r. o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej "Poczta Polska" w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 28.07. 2005 r. o zmianie ustawy o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej "Poczta Polska" ( Dz. U. Nr 172, poz. 1442 ). Przepis art. 155 Kpa., na którym oparte było żądanie zmiany decyzji uwłaszczeniowej stanowi, że "decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony". Uchylenie zatem lub zmiana ostatecznej decyzji administracyjnej jest możliwa w omawianym trybie tylko wówczas, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki pozytywne określone w cytowanym art. 155 kpa. Do nich zaliczyć należy : 1/ nabycie prawa przez stronę na mocy decyzji ostatecznej, 2/ zgodę strony/stron/ na uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej i 3/ za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony i nie sprzeciwia się temu przepis szczególny. Decyzja Wojewody [...] uwłaszczająca państwową osobę prawną "[...]" wydana na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 października 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz. U. nr 91 poz. 455 ze zm. / ma charakter deklaratoryjny, potwierdza ona jedynie powstanie z mocy prawa w dacie ustalonej w/w ustawą określonego skutku prawnego. Warunkiem wydania takiej decyzji było pozostawanie nieruchomości należącej do Skarbu Państwa w zarządzie państwowej osoby prawnej innej niż Skarb Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. Oznacza to, że o nabyciu użytkowania wieczystego i własności budynków, innych urządzeń oraz lokali w tym trybie przez państwową jednostkę organizacyjną "[...]" rozstrzygał stan prawny istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. /data uwłaszczenia/ ,tj. w dniu wejścia w życie cytowanej ustawy z dnia 29 września 1990 r. W takim zakresie rozstrzygnięcia nie ma prawnego znaczenia stan prawny powstały po tej dacie, wiążący się z wpisaniem w dniu 27 grudnia 1991 r. do rejestru przedsiębiorstw państwowych nowoutworzonego państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "[...]" powstałego z przekształcenia państwowej jednostki organizacyjnej "[...]. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 Kpa. jest uwarunkowana prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron / por. M. Szubiakowski, M. Wierzbowski, A. Wiktorowska : Postępowanie administracyjne – ogólne, podatkowe i egzekucyjne, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 1998 r. str. 207/. Decyzje uwłaszczeniowe wydawane przez wojewodów na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r., o której wyżej mowa, mają charakter deklaratoryjny, potwierdzają bowiem to co nastąpiło z mocy samego prawa. W takim zaś przypadku wola stron nie może decydować o kształcie stosunku prawnego, co prowadzi do wniosku, że w trybie art. 155 k.p.a. nie mogą być wzruszane tego rodzaju decyzje deklaratoryjne. W trybie art. 155 k.p.a. nie jest też dopuszczalna /nawet za zgodą/ zmiana podmiotu decyzji administracyjnej. Takie stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z 22 lutego 1991 r. IV SA 1377/90/ONSA 1991 Nr 2 poz. 37/ i skład orzekający w sprawie niniejszej podziela je. Sąd nie podziela zarzutu skargi, że skarżący spełnia przesłanki wymienione w ustawie z dnia 28.07. 2005 r. o zmianie ustawy o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej "Poczta Polska" ( Dz. U. z 2005 r., Nr 172, poz. 1442 ) wymienione w art. 1 tej ustawy poprzez uzupełnienie treści ustawy z dnia 30.07. 1997 r. o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej "Poczta Polska" o art. 15a, 15b, 15c. Art.15a powyższej ustawy umożliwia wprawdzie regulację stanu prawnego gruntów będących własnością Skarbu Państwa, znajdujących się w dniu 5.12. 1990 r. w posiadaniu lub zarządzie państwowej jednostki organizacyjnej "[...]" i pozostające w posiadaniu [...] w dniu 1.01.2005 r. poprzez ustanowienie użytkowania wieczystego [...] z mocy prawa, ale dotyczy on zdaniem Sądu sytuacji, kiedy w stosunku do takich nieruchomości nie wydano wcześniej decyzji deklaratoryjnej uwłaszczającej państwową jednostkę organizacyjną "[...]" na podstawie art.2 ustawy z dnia 29.09. 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 627 ze zm ). W przedmiotowej sprawie taką decyzję wydano i zgodnie z § 8 uchwały nr 22 Rady Ministrów z dnia 18.02. 1991 r. w sprawie trybu przekształcenia państwowej jednostki organizacyjnej "Polska Poczta, Telegraf i Telefon" (MP z 1991 r. Nr 7, poz. 48) wydaną na podstawie art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 23 XI 1990 r. o łączności (Dz. U. Nr. 86, poz. 504 ) majątek danej jednostki organizacyjnej "[...]" powinien w odpowiedniej formie (protokołów) zostać przekazany do dnia 31.12. 1991 r. odpowiednio [...] S.A. Niewypełnienie powyższego obowiązku przez uprawnione do tego organy nie może być podstawą do żądania uchylenia w trybie art. 155 KPA decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] 07.1993 r. i wydania decyzji potwierdzającej fakt uwłaszczenia na rzecz "[...]’ zgodnie z art. 15a i 15b ustawy z dnia 30.07. 1997 r. o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej "Poczta Polska" w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej "Poczta Polska" ( Dz. U. Nr 172, poz. 1442). Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08. 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.