II SA/Wa 1650/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung, Sędziowie WSA WSA Ewa Pisula – Dąbrowska (spraw.), WSA Janusz Walawski, Protokolant Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2009 r. sprawy ze skargi E. R. przedstawicielki ustawowej małoletniej A. R. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia – renty rodzinnej w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2008 r. nr [...], którą odmówił E. R., przedstawicielowi ustawowemu małoletniej A. R., przyznania prawa do renty rodzinnej w drodze wyjątku dla A. R., po zmarłym ojcu dziecka J. R. Organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] r. E. R. zwróciła się do Prezesa KRUSU o przyznanie jej małoletniej córce A. renty wyjątkowej w trybie art. 55 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W jego uzasadnieniu argumentowała, że jest bez środków do życia, a jej 49 letni mąż zginął przed [...] laty w wypadku samochodowym, oraz że ma zaawansowaną [...] i wymaga kosztownego leczenia. Podkreśliła także, że córce odmówiono prawa do renty po ojcu z powodu braku składek rentowych za ostatnie pięć lat. Dodatkowo wskazała, że otrzymuje niewielką pomoc z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, ok. [...] zł, co nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb córki. Podkreśliła, że mimo braku zatrudnienia nadal opłacała składki w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w L. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Wskazał, że zgodnie z art. 55 cyt. ustawy przesłanki warunkujące przyznanie renty w drodze wyjątku, tj. brak niezbędnych środków utrzymania; niemożność ich uzyskania ze względu na wiek lub stan zdrowia oraz niemożność uzyskania prawa do świadczenia ustawowego wskutek szczególnych okoliczności muszą wystąpić łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Podkreślił, że wnioskodawczyni jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha przeliczeniowych, z czego część do [...] r. wydzierżawiła. Sama dzierżawiła również [...] ha z Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa; z gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód, a obecnie toczy się postępowanie dotyczące zasadności podlegania przez nią rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu. Organ podkreślił, że zmarły ojciec dziecka podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników od [...] grudnia 2001 r. w związku z nabyciem od siostry gospodarstwa rolnego. Od [...] stycznia 2000 r. do [...] sierpnia 2000 r. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, od [...] sierpnia 2000 r. do [...] listopada 2001 r. prowadził działalność gospodarczą, natomiast w okresie od [...] grudnia 1988 r. do [...] stycznia 2000 r. nie podlegał żadnemu ubezpieczeniu społecznemu. Łącznie udokumentowane jest ok. 3 lat ubezpieczenia emerytalno-rentowego. Organ wskazał też, że sokoro skarżąca utrzymuje określoną pomoc z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., to znaczy, że ma zapewnione wsparcie w wystarczającej wysokości. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca wskazała na swoją bardzo trudną sytuację materialną, niskie dochody, brak możliwości znalezienia pracy i bardzo zły stan zdrowia. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2008 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. Organ podtrzymał ustalenia organu I instancji. Wskazał, że skarżąca nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych, trudno więc przyjąć, że stara się o zatrudnienie umożliwiające jej oraz córce godne życie. Brak jest też dowodów wskazujących na jakieś szczególne okoliczności, które uniemożliwiały zmarłemu wypracowanie dłuższego stażu ubezpieczeniowego. Dodatkowo podkreślono, że skarżąca ma osoby zobowiązane do alimentacji. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E. R. do WSA w Warszawie. Skarżąca wskazała, że jej mąż do chwili śmierci podlegał ubezpieczeniu. Jednocześnie podkreśliła, że do dnia dzisiejszego opłaca składki KRUS. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na swoje wcześniejsze ustalenia faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną decyzji odmawiającej przyznania świadczenia stanowi przepis art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego może przyznać emeryturę, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi, lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia. Z przepisu tego wynika, że ubiegać się o świadczenie w drodze wyjątku może rolnik lub domownik, lub członek rodziny zmarłego domownika, który nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia i który nie spełnia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych do otrzymania emerytury lub renty ustawowej. O przyznaniu bądź odmowie przyznania tego świadczenia, zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 10 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, będąc związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego winien więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy. Jest on zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. W rozpatrywanej sprawie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dopuścił się naruszenia tych reguł procesowych, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, czego dowodem są przede wszystkim uzasadnienia obu wydanych decyzji. Wskazać należy, iż organ w ogóle nie wziął pod uwagę i nie odniósł się długiego stażu pracy zmarłego ojca dziecka poza rolnictwem pomimo, że w aktach administracyjnych sprawy znajdują się na tę okoliczność dowody tj. świadectwa pracy oraz zeznania świadków dotyczące pracy w gospodarstwie rolnym dziadków i rodziców. Dodatkowo podkreślenia wymaga fakt, że od chwili otrzymania gospodarstwa rolnego w 2001 r., aż do dnia zgonu zmarły ojciec dziecka pracował i podlegał ubezpieczeniu społecznemu, a śmierć jest niewątpliwie zdarzeniem szczególnym, uniemożliwiającym wypracowanie wymaganych kwartałów do uzyskania renty rolniczej. Jednocześnie organ powinien mieć na uwadze, że w niniejszej sprawie osobą zainteresowaną w uzyskaniu świadczenia na podstawie powołanego wyżej przepisu jest małoletnia A. R., a zatem to w stosunku do niej, a nie do jej matki, powinno się badać przesłankę braku niezbędnych środków utrzymania i niemożności ich uzyskania. Dlatego zdaniem Sądu zbędne były rozważania organu dotyczące faktu, iż E. R. posiada osoby zobowiązane do alimentacji. Nie można się również zgodzić z twierdzeniami organu, że skoro E. R. ma prawo do świadczeń rodzinnych z Ośrodka Pomocy Społecznej w P. w wysokości [...] zł miesięcznie, to żadna inna pomoc nie jest rodzinie potrzebna. Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali i weźmie pod uwagę staż ubezpieczeniowy zmarłego ojca dziecka sprzed daty, w której zaczął podlegać ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Oceni adekwatność wieku ubezpieczonego do jego łącznego okresu ubezpieczenia. Zbada sytuację materialnofinansową małoletniej. Ze względu na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.