III SA/Gd 80/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2009 r. sprawy ze skargi P. Ż-T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 18 listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu bez urządzenia rejestrującego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 30 kwietnia 2008 r. nr [...] - obie w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nie wyposażonym w urządzenie rejestrujące- tachograf, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja w opisanym wyżej zakresie nie może być wykonana, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego P. Ż-T. kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2008 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego, wskazując jako podstawę prawną art. 5 ust. 1, art. 42 ust. 1 i ust. 3a, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4, art. 93 ust. 1, ust. 1a, ust. 3, ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.), w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2006 r. Nr 235, poz. 1701) oraz w związku z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31 grudnia 1985 z późno zm.), nałożył karę pieniężną w łącznej wysokości 14.500,00 zł - za wykonywanie w dniu 22 listopada 2007r. na drodze krajowej nr 20 w miejscowości Z. przewozu drogowego pojazdem marki Mercedes wraz z przyczepą marki SAM o numerach rejestracyjnych [...]: – niewyposażonym w urządzenie rejestrujące - tachograf w kwocie 3 000,00 zł, – bez wymaganej licencji na przewóz drogowy rzeczy w kwocie 8 000,00 zł, – z naruszeniem przepisów dotyczących uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych w kwocie 3 000,00 zł, – z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie wystawiania zaświadczenia poświadczającego zatrudnienie i spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą w kwocie 500,00 zł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w dniu 22 listopada 2007r. na drodze krajowej numer 20 w miejscowości Z. zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy marki Mercedes wraz z przyczepą marki SAM o numerach rejestracyjnych [...]. W toku kontroli kierujący pojazdem G. Ż.-T., nie przedstawił dowodu uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, wypisu z licencji na transport drogowy rzeczy, jak również zaświadczenia poświadczającego zatrudnienie i spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą o transporcie drogowym. Kierowca poruszał się także pojazdem ciężarowym niewyposażonym w urządzenie rejestrujące - tachograf. Ustalono, iż G. Ż.-T. w dniu 22 listopada 2007r. nie był pracownikiem Firmy Usługowo-Handlowej "A". Nie został więc spełniony warunek określony w art. 4 pkt 4 lit. a) ustawy o transporcie drogowym, że pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Tym samym, nie można było uznać realizowanego w dniu kontroli przewozu drogowego za niezarobkowy przewóz na potrzeby własne, lecz za transport drogowy rzeczy. G. Ż.-T. nie posiadał także w dacie kontroli licencji na przewóz drogowy rzeczy, o której stanowi art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Ponadto ustalono, że znajdujący się w pojeździe odcinek kontrolny karty opłaty seria i numer [...] nie posiadały wpisanego numeru rejestracyjnego, zaś winieta samoprzylepna nie była umieszczona na szybie w sposób trwały. Odcinek kontrolny uzupełniony o numer rejestracyjny przedmiotowego pojazdu został przedłożony dopiero w toku postępowania administracyjnego. Mając na uwadze przepisy ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 151, poz. 1089), odcinka takiego nie można jednak było uznać za dowód uiszczenia opłaty drogowej. Zatem w dniu kontroli przewóz drogowy wykonywany był bez wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. W trakcie kontroli funkcjonariusze stwierdzili również brak wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące. Zgodnie z art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z dnia 11 kwietnia 2006 r.), urządzenie rejestrujące nie jest wymagane dla pojazdów lub zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 7,5 tony używanych w niehandlowych przewozach drogowych rzeczy. W niniejszej sprawie nie można było uznać, iż przedmiotowy przewóz był niehandlowym, albowiem przewóz odbywał się w ramach prowadzonej przez G. Ż.-T. działalności gospodarczej, z której czerpie korzyści finansowe. Decyzję skierowano do Firmy Usługowo – Handlowej "B" w M., która, jak wynika z uzasadnienia decyzji stanowi firmę jednoosobowej działalności gospodarczej P. Ż. – T.. Po rozpoznaniu odwołania P. Ż.-T. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 18 listopada 2008 r. nr [...], powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w części: – nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganej licencji na transport drogowy rzeczy w kwocie 8.000,00 złotych i w tym zakresie orzekł o nałożeniu kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia - w kwocie 2.000,00 złotych; – nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie wystawienia zaświadczenia poświadczającego zatrudnienie i spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą w kwocie 500,00 złotych i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji. Decyzję organu I instancji w pozostałej części utrzymano w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że fakt, iż G. Ż.-T. jest pracownikiem Firmy Usługowo-Handlowej "C" został podniesiony dopiero w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, zaś przeprowadzone dowody fakt ten potwierdziły. Zatem przewóz wykonywany w dniu 22 listopada 2007r. przez G. Ż.-T. wypełnił wszystkie przesłanki, aby zakwalifikować go jako niezarobkowy przewóz drogowy, czyli przewóz na potrzeby własne. Przytaczając treść art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym organ wskazał, że G. Ż.-T. winien był wylegitymować się stosownym zaświadczeniem potwierdzającym fakt zgłoszenia wykonywania przewozów drogowych pomocniczo w stosunku do swojej podstawowej działalności gospodarczej, jednakże w dniu kontroli nie dopełniono tego obowiązku. Strona uzyskała zaświadczenie nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne dopiero w dniu 25 lutego 2008r. Zatem należało nałożyć karę pieniężną w kwocie 2.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. Zasadna również była kara pieniężna, w wysokości 3000 zł, za nieuiszczenie opłaty na przejazd po drogach krajowych. Kierowca przedstawił bowiem do kontroli roczną kartę opłaty drogowej, ważną od dnia 8 listopada 2007r., bez wypełnionego numeru rejestracyjnego pojazdu na odcinku kontrolnym, a winieta samoprzylepna nie była umieszczona w sposób trwały w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu samochodowego. Odnośnie wyposażenia pojazdu w urządzenia rejestrujące, organ wskazał, że zespół pojazdów należący do skarżącego, którym był wykonywany przewóz w dniu 22 listopada 2007r., nie podlegał wyłączeniom, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85. Dlatego pojazd ten powinien być wyposażony w urządzenie rejestrujące samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy w pracy i czas odpoczynku. P. Ż.-T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję w części w jakiej odnosi się ona do nałożenia kary pieniężnej w kwocie 3000 zł. za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez urządzenia rejestrującego – tachografu. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 oraz art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż organy administracji pominęły treść art. 3 lit.h obowiązującego rozporządzenia nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. Zgodnie z nim rozporządzenie nr 561/2006 nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 ton używanymi do niezarobkowego przewozu rzeczy. Definicja pojęcia niezarobkowego przewozu rzeczy wskazana jest w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, według którego niezarobkowy przewóz drogowy (przewóz na potrzeby własne), to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie kilka warunków wymienionych w przepisie. Zatem w stosunku do skarżącego nie miały zastosowania przepisy nakazujące mu wyposażenie pojazdu w urządzenia rejestrujące w postaci tachografu, albowiem wykonywany przez niego przewóz był przewozem drogowym niezarobkowym na potrzeby własne. Skarżący podtrzymał zarzuty naruszenia art. 88 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 3 i art. 89 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 84 Konstytucji RP. Twierdził, że obowiązek wyposażenia pojazdu w urządzenia pomiarowe w postaci tachografu winien wynikać z ustawy lub szczegółowego upoważnienia ustawy. Nałożenie takiego obowiązku przez przyjęcie umowy międzynarodowej wymaga ogłoszenia aktów prawnych, z których obowiązki te wynikają i w których zostały sformułowane, w trybie przewidzianym dla ustawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, uznając podniesione w skardze zarzuty za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący samej zasady oparcia decyzji administracyjnej na podstawie przepisów prawa europejskiego. Wskazać należy bowiem, że zgodnie z art. 2 ratyfikowanego przez Polskę Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej, stanowiącego integralną część Traktatu akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia, przy czym postanowienia te są stosowane w nowych Państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w Akcie. Natomiast zgodnie z art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) rozporządzenie wspólnotowe jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Jest to zgodne z Konstytucją RP, która w art. 91 ust. 3 stanowi, że jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Prawną podstawą nałożenia na skarżącego kary za brak tachografu był przepis art. 92 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz.U. z 2007 nr 125 poz. 874 z późn. zmianami), zgodnie z którym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych podlega karze pieniężnej w określonej wysokości. Art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31 grudnia 1985 z późno zm.) stanowi, że urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98 stanowiło w swej pierwotnej wersji, opublikowanej w języku polskim w Dz.U.UE.L.06.102.1 w art. 3 lit. h, że nie ma ono zastosowania do pojazdów lub zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanych do niezarobkowego przewozu rzeczy. Rozporządzenie to zostało sprostowane w Dzienniku Urzędowym UE seria L 08.51.27 z dnia 26 lutego 2008r. między innymi w ten sposób, że słowo "niezarobkowego" zastąpiono słowem "niehandlowego". Pojęcie niezarobkowego przewozu drogowego definiowane jest w polskim prawie w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym jest to przewóz na potrzeby własne - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych; Jak przyznał organ administracji, który wydał zaskarżoną decyzję przewóz wykonywany w dniu 22 listopada 2007r. przez G. Ż.-T., jako pracownika skarżącego, spełniał wszelkie przesłanki niezbędne by uznać go za przewóz na potrzeby własne – niezarobkowy przewóz drogowy w rozumieniu powołanego wyżej przepisu ustawy o transporcie drogowym. W tym miejscu podkreślić należy fakt, że język polski jest od daty akcesji Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej językiem oficjalnym Unii, na równi z językami wszystkich pozostałych krajów członkowskich. Zatem adresat normy prawnej wynikającej z przepisów prawa unijnego ogłoszonych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku polskim nie jest zobowiązany do weryfikowania zgodności polskiej wersji językowej danego przepisu z innymi wersjami językowymi tego samego przepisu. Równocześnie zaakceptować w pełni należy zasadę autonomicznej wykładni pojęć prawa unijnego, niezależnej od szczególnych unormowań prawa wewnętrznego w stosunku do którego prawu wspólnotowemu przysługuje pierwszeństwo. Zasada demokratycznego państwa prawnego, zawarta w art. 2 Konstytucji RP, obejmuje swym zakresem między innymi zasadę bezpieczeństwa prawnego zgodnie z którą organy Państwa stosujące prawo powinny działać w sposób nie naruszający zaufania obywateli do nich i do obowiązującego prawa. Powyższa zasada wymaga, by czyn podlegający sankcji karnoadministracyjnej był określony w obowiązujących przepisach prawa jednoznacznie i jasno, w sposób pozwalający obywatelowi na takie poprowadzenie swych spraw, by uniknąć tego rodzaju odpowiedzialności. Jeśli pojęcie niezarobkowego przewozu drogowego zdefiniowane zostało w przepisach ustawy o transporcie drogowym, a równocześnie użyte zostało w polskojęzycznym tekście prawa wspólnotowego, przy czym pojęciu temu przypisuje się odmienne znaczenie w aktach prawa krajowego i wspólnotowego - to nie sposób twierdzić, że w ramach funkcjonującego w Polsce systemu prawnego obowiązki podmiotu wykonującego niezarobkowy transport drogowy rzeczy w zakresie posiadania tachografu zostały określone w sposób na tyle jasny i precyzyjny, by możliwe było nałożenie sankcji karnoadministracyjnej. Nie budzi bowiem wątpliwości to, że wykonywany w dniu 22 listopada 2007r. przez brata skarżącego przewóz rzeczy był niezarobkowym przewozem w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym. Równocześnie, jak twierdzi organ, nie stanowił niezarobkowego przewozu w rozumieniu przepisów rozporządzenia unijnego nr 561/2006. W tej sytuacji, jeśli wskutek wadliwego ustalenia brzmienia polskiej wersji, (sprostowanej później) art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98 należyte zidentyfikowanie obowiązków obciążających przedsiębiorcę wykonującego niezarobkowy przewóz drogowy w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz.U. z 2007 nr 125 poz. 874 z późn. zmianami) co do posiadania tachografu w określonej sytuacji było niemożliwe dla osoby nie posiadającej pogłębionej wiedzy prawniczej – to niedopuszczalne było uznanie, że doszło do naruszenia prawa skutkującego nałożeniem kary pieniężnej w oparciu o art. 92 ust. 1 pkt 8 powołanej ustawy. Podkreślić należy wyraźnie, że powyższe rozważania dotyczą jedynie sytuacji, w której do zdarzenia stanowiącego, zdaniem organów, naruszenie prawa doszło w dacie poprzedzającej ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym UE sprostowania zmieniającego treść rozporządzenia nr 561/2006 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.a oraz art. 135 p.p.s.a. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji znajduje oparcie w przepisie art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. – wobec uwzględnienia skargi.