IV SA/Wa 1974/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie ochrony zwierząt uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] Burmistrza Gminy B. z dnia [...] września 2008 r. Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] października 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] września 2008 r., którą orzeczono o czasowym odebraniu J. A. psa rasy mix, znajdującego się na posesji przy ul. [...] w B., jego przekazaniu wskazanemu schronisku dla zwierząt oraz obciążeniu J. A. kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia. Materialnoprawną podstawą orzekania w tym przedmiocie przywołaną przez organy obu instancji był art. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż z informacji przekazanej przez Policję wynikają następujące ustalenia faktyczne: - w dniu [...] września 2008 r. funkcjonariusze Policji udali się na miejsce interwencji przy ul. [...] w B. dotyczącej znęcania się nad psem rasy mix, - ekipa stacji [...] zarejestrowała kamerą moment znęcania się nad zwierzęciem, - osobą znęcającą się był J. A. zamieszkały pod wskazanym adresem. W związku z tymi okolicznościami Policja wnioskowała o wydanie decyzji administracyjnej o odebraniu psa J. A. Przytaczając treść art. 7 ustawy o ochronie zwierząt Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż decyzja o odebraniu psa może być skierowana do właściciela bądź opiekuna psa. Odnosząc się do zarzutów odwołania, w którym podniesiono, iż właścicielem psa jest zamieszkująca na tej samej posesji P. K. (okoliczność tą potwierdzało pismo rzeczonej) organ wskazał, iż J. A. był z pewnością opiekunem psa, który przynajmniej przejściowo znajdował się w jego władztwie. Decyzję należało skierować do J. A., w którego władaniu znajdował się pies, nad którym się znęcał. Skierowanie decyzji do opiekuna, który znęca się nad psem, nie zaś właściciela, nie stanowi naruszenia prawa, mając na uwadze cel regulacji (ochronę zwierząt). Kwestia, kto jest właścicielem psa ma natomiast istotne znaczenie w postępowaniu przed sądem karnym, który może orzec przepadek psa (art. 35 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt). W skardze na tą decyzję J. A. podniósł następujące zarzuty: - błędnie ustalono, iż Skarżący jest właścicielem bądź opiekunem psa, właścicielem jest A. K. i tylko ona sprawuje pełną władzę nad psem (do skargi załączono oświadczenie A. K., z którego treści wynika, iż jest właścicielką i opiekunką psa, którego otrzymała w prezencie z okazji Świąt Bożego Narodzenia w 2007 roku), - decyzja od czasu jej wydania nie jest wykonywana, gdyż pełną władzę nad psem sprawuje nadal A. K., - karygodne jest twierdzenie, iż Skarżący "znęcał się" nad psem; takich określeń można używać po wyroku niezawisłego sądu. W skardze zwrócono także uwagę na błąd w uzasadnieniu decyzji, który jednak został wyeliminowany w wyniku wydania postanowienia o sprostowaniu oczywistego błędu (postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2008 r.). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podniósł dodatkowo, iż decyzja ma braki formalne, gdyż nie wskazano w niej, na czym polega znęcanie się nad psem Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, zwierzę, nad którym się znęcano, może być na mocy decyzji czasowo odebrane wyłącznie jego właścicielowi lub opiekunowi. Wyklucza to podjęcie decyzji o odebraniu zwierzęcia osobie trzeciej, w której władztwie zwierzę znajdowało się przypadkowo czy chwilowo, a która nie sprawuje nad nim nawet opieki, bowiem skutkiem orzeczenia administracyjnego, którym przesądza się jednocześnie o umieszczeniu zwierzęcia np. w schronisku dla zwierząt (gdy chodzi o zwierzęta domowe - art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy), jest pozbawienie władztwa nad zwierzęciem przez jego faktycznego właściciela czy opiekuna. Skutki takiego orzeczenia trwają do czasu orzeczenia przez sąd karny bądź do umorzenia postępowania karnego (art. 7 ust. 6). Stąd samo ujawnienie faktu znęcania nad zwierzęciem nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o jego odebraniu. Konieczne jest ustalenie, iż znęcanie się jest następstwem działań opiekuna bądź właściciela zwierzęcia. Przy tym trzeba podkreślić, iż znęcanie się nad zwierzęciem może polegać również na świadomym dopuszczaniu do zadawania bólu lub cierpień zwierzęciu (art. 6 ust. 2 zd. wstępne ustawy o ochronie zwierząt). W przypadku więc zadawania bólu lub cierpień zwierzęciu przez osobę trzecią (nie będącą jej opiekunem lub właścicielem) znęcanie się przez opiekuna czy właściciela nad zwierzęciem może wynikać wyłącznie z faktu dopuszczenia do takiej sytuacji – polegającej na nie podejmowaniu dostępnych działań faktycznych lub prawnych w celu jego zapobieżeniu. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż materiał dowodowy, zawarty w aktach sprawy, nie dostarcza żadnych informacji dotyczących kwestii, czy J. A. był opiekunem psa, jak uznał organ odwoławczy, przy czym organ I. instancji w uzasadnieniu decyzji uznał J. A. za właściciela psa. W szczególności nie można uznać, iż o sprawowaniu opieki może świadczyć posiadanie władztwa nad zwierzęciem w momencie zadawaniu mu bólu czy cierpienia (jak wywodzi to organ odwoławczy). Ustawa o ochronie zwierząt nie zawiera legalnej definicji pojęcia opiekować się (czy wprost opiekun), stąd należy rozumieć je zgodnie ze znaczeniem potocznym, a więc troszczyć się, dbać, zajmować się (Słownik języka polskiego wyd. PWN W-wa 1984), a zatem należałoby ocenić, czy zadawanie bólu czy cierpienia przekraczania granice sprawowania prawidłowej opieki nad zwierzęciem. Informacji, kto jest opiekunem czy właścicielem psa nie dostarcza zgromadzony dotąd materiał dowodowy. Z notatki Policji (wniosku o wydanie decyzji) wynika wyłącznie, kto w ocenie Policji znęcał się nad psem, nie zaś, kto jest jego właścicielem lub opiekunem. Kwestie te powinien był więc ustalić organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Nie wyjaśnienie tych istotnych w sprawie okoliczności, stanowiące naruszenie art. 7 i 77 § 1 K.p.a., w zakresie właściwego wyjaśnienia sprawy, prowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skargi, iż decyzja w przedmiocie odebrania psa nie jest wykonywana (pies znajduje się we władztwie A. K.) trzeba stwierdzić, iż kwestia ta nie ma znaczenia dla oceny legalności decyzji. Gdy chodzi o zarzut, iż co do tego czy czyny skarżącego stanowiły znęcanie nad zwierzęciem właściwym do zajęcia stanowiska jest wyłącznie sąd powszechny, należy wskazać, iż zarzut ten jest niezasadny. W myśl ustawy o ochronie zwierząt organ administracji, orzekając o czasowym odebraniu zwierzęcia, co do zasady musi ustalić, czy dochodziło do znęcania się nad zwierzęciem, gdyż jest to niezbędna przesłanka orzekania w sprawie jego odebrania (art. 7 ust. 1 część wstępna). Organ odwoławczy uznał, iż fakt znęcania się potwierdza notatka Policji, która stanowiła podstawę wszczęcia postępowania. Z notatki tej wynika również, iż fakt znęcania się został zarejestrowany kamerą stacji telewizyjnej. Kwestia faktycznego znęcania się nad psem, nie była kwestionowana w toku postępowania przed organami obu instancji. Z kolei z zawartego w aktach sprawy pisma stowarzyszenia "P.", które także wnioskowało o odebranie psa J. A. (choć wniosek wystosowany został po wydaniu decyzji organu I. instancji) wynika, iż "bił go on po całym ciele powodując u niego obrażenia" (pismo z dnia [...] września 2008 r.). Katalog czynów określony w art. 6 ust 2 pkt 1-13 ustawy stanowi wyłącznie wyliczanie przykładowe (użycie w zdaniu wstępnym wyrażenia w szczególności). Nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji konkretnych czynów popełnionych przez J. A. kwalifikowanych, jako znęcanie stanowi jedynie uchybienie w zakresie właściwego uzasadnienia (art. 107 § 4 K.p.a.), które nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skoro w toku postępowania nie kwestionowano faktu bicia psa, co nota bene zarejestrowano kamerą stacji telewizyjnej. Stąd podniesiony na rozprawie zarzut, iż organy obu instancji w istocie nie wskazały w treści uzasadnienia decyzji, co uznały za znęcanie się nad psem przez J. A., nie świadczy o wadliwości decyzji. Z uwagi na potrzebę wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych w sprawie - kto jest właścicielem bądź opiekunem psa, uwzględniając zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.) uchylono również decyzję organu I. instancji. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Orzekając ponownie w sprawie Burmistrz Gminy B. ustali, kto jest faktycznie opiekunem lub właścicielem psa, i rozważy zasadność wydania w stosunku do jednej z tych osób orzeczenia o czasowym odebraniu mu psa.