III SA/Gd 364/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej B.K. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. A,B 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zakreślenia terminu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami i w takim samym zakresie stwierdza nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia 8 maja 2008 r. nr w rejestrze [...], 2. oddala skargę w pozostałym zakresie, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części, w której stwierdzono jej nieważność nie podlega wykonaniu. Decyzją – skierowaniem z dnia 8 maja 2008 r. Prezydent Miasta , na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, działając w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, skierował J.S. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji - na egzamin teoretyczny i praktyczny w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Organ wyznaczył termin poddania się przez stronę sprawdzeniu kwalifikacji na dzień 8 sierpnia 2008 r., informując, że jego niezachowanie spowoduje wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Po rozpoznaniu odwołania J. S. od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 130 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz § 4,7 i 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że dotyczą one przede wszystkim zasadności i okoliczności ukarania strony mandatem karnym za naruszenie przepisów ruchu drogowego w dniu 23 stycznia 2008 r., co skutkowało przypisaniem mu 10 punktów karnych i skierowaniem przez komendanta Policji wniosku, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b powołanej ustawy. W uzasadnieniu organ przytoczył przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie, w tym wskazał również na sposób prowadzenia przez Policję ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Wskazano przy tym, co stanowi podstawę do dokonania wpisu ostatecznego do ewidencji kierowców naruszających przepisu ruchu drogowego, jak tez, że wypis z tej ewidencji dokonany przez komendanta wojewódzkiego Policji, jako dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności ze stanem rzeczywistym stosownie do art. 76 § 1 k.p.a. Odnosząc się do treści art. 114 i 130 ustawy prawo o ruchu drogowym wskazano, że organy orzekające w sprawie nie są uprawnione do podważania postępowania prowadzonego przez organy Policji, w efekcie którego dochodzi do wystąpienia z wnioskiem o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy. Stwierdzono, że w toku przedmiotowego postępowania brak jest możliwości badania, czy w sposób prawidłowy dokonano wpisu punktów do ewidencji. Organ odwoławczy wskazał, że obowiązkiem organów jest ustalenie czy stosowny wniosek komendanta wojewódzkiego Policji odpowiada wymogom formalnym wynikającym z § 7 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. W końcu, powołując się na względy praktyczne, organ odwoławczy stwierdził, że termin poddania się egzaminowi kontrolnemu zawarty w decyzji organu pierwszej instancji powinien być wyznaczony od momentu, gdy przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J.S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do stanowiska organu odwoławczego przedstawionego w zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił, że od samego początku postępowania dowodził, że dochodzenie w sprawie ustalenia przez funkcjonariuszy Policji osoby winnej popełnienia wykroczenia z dnia 23 stycznia 2008 r. odbyło się z naruszeniem art. 75 k.p.a., wskazując przy tym na czym to naruszenie polegało. Skarżący wskazał, że posłużono się podstępem wymuszając jego podpis pod mandatem karnym. W toku postępowania skarżący podnosił, że zdjęcie wykonane przez fotoradar jest nieczytelne, zaś w dniu popełnienia wykroczenia z samochody korzystał również brat skarżącego. Tym samym trudno ustalić, jaka osoba znajduje się na zdjęciu, a co za tym idzie kto był sprawcą wykroczenia. Zdaniem skarżącego świadczy to o naruszeniu art. 75 k.p.a, jak również przysługującemu mu prawu do obrony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoją argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 2 lutego 2009 r. skarżący odniósł się udzielonej przez organ odwoławczy odpowiedzi na skargę, zarzucając nadto, że mandat z dnia 28 lutego 2008r. sporządzono i wręczono mu 5 dnia po upływie 30 dniowego terminu, w ciągu którego organy Policji mogły to uczynić. Podniesiono również, że ukaranie mandatem nastąpiło z naruszeniem art. 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, bowiem w przypadku wątpliwości co do ustalenia osoby sprawcy wykroczenia, ukaranie mandatem karnym właściciela pojazdu nie powoduje ukarania go punkami karnymi. Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009 r. swój udział w sprawie zgłosiła Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w G. B. K. wnosząc o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji w zakresie, w jakim dotyczą one ustalenia daty poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, zaś w pozostałym zakresie wniesiono o oddalenie skargi J. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Przepis art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) stanowi, że komendant wojewódzki Policji prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się ( ...), jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania albo wyrokami nakazowymi lub mandatami karnymi ( § 4 ust. 1 rozporządzenia Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego ( Dz. U . Nr 236, poz. 1998, ze zm.). Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1lit. b ustawy. Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. W takiej sytuacji komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy ( § 7 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia). Wniosek taki sporządza się wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych ( § 7 ust. 2 rozporządzenia). W orzecznictwie sądów administracyjnych, jak też organów administracyjnych przyjęty jest pogląd, że organ administracji, jak też sąd administracyjny nie może dokonywać oceny zasadności uznania, że ktoś przekroczył przepisy ruchu drogowego czy też "prawidłowości zakwalifikowania" przekroczenia przepisów ruchu drogowego przez osobę, wobec której komendant wojewódzki Policji wystąpił z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji. Ilość punktów jest pochodna od stwierdzenia przekroczenia przepisów ruchu drogowego oraz kwalifikacji takiego przekroczenia. W sprawie niniejszej Komendant Wojewódzki Policji wystąpił z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji J. S. wobec przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Uzasadnieniem tego wniosku jest wykaz naruszeń przepisów ruchu drogowego przez skarżącego, należy przy tym stwierdzić, że wniosek ten odpowiada wymogom określonym w załączniku nr 6 rozporządzenia. To z kolei dawało podstawę do wydania decyzji, o której mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, należy też stwierdzić, że organ w tym przypadku miał obowiązek ("kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega" ), a nie tylko prawo, skierować skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. A i B. Zdaniem Sądu chybiony jest zarzut skargi, w którym skarżący twierdzi, że postępowanie mandatowe, w wyniku którego ukarano skarżącego mandatem za popełnione w dniu 23 stycznia 2008 r. wykroczenie, było dotknięte wadami, co winno spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji. Należy zauważyć, że skarżący za naruszanie w dniu 23 stycznia 2008 r. przepisów o ruchu drogowym ukarany został mandatem karnym nałożonym przez funkcjonariusza komendy Policji w G., który przyjął, a zatem z tą chwilą mandat stał się prawomocny i stanowił podstawę do wpisania naruszenia do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. W myśl z art. 101 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w zawitym terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się mandatu lub z urzędu. Uprawniony do uchylenia prawomocnego mandatu karnego jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona grzywna. Inny organ nie ma kompetencji do uchylenia prawomocnego mandatu karnego. Nie może tego uczynić również minister właściwy do spraw wewnętrznych sprawujący na mocy art. 102 Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia nadzór nad postępowaniem mandatowym (por.: komentarz Janusza Lewińskiego do art. 102 powołanej ustawy, LexPolonica ). Należy też zauważyć, że skarżący został pouczony przez funkcjonariuszy Policji o prawie odmowy przyjęcia mandatu, co – zgodnie z art. 99 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia – spowodowałoby wystąpienie do sądu z wnioskiem o ukaranie i przeniesienie postępowania w sprawie ustalenia sprawcy wykroczenia na grunt postępowania przed sądem powszechnym. Skarżący z takiej możliwości nie skorzystał, jak również nie złożył do sądu wniosku u uchylenie mandatu karnego, zamykając sobie tym samym drogę do weryfikacji prawidłowości ukarania go za popełnienie wykroczenia. W świetle powyższego należy stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało kompetencji do "anulowania" przypisanych J.S. punktów w związku z nałożeniem na niego w dniu 28 lutego 2008 r. prawomocnego mandatu karnego – brak jest przepisu prawa, który dawałby temu organowi podstawy do dokonywania weryfikacji wpisów do ewidencji dokonywanych na podstawie prawomocnych orzeczeń i mandatów, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Należy też wskazać, że nie mogło dojść w toku postępowania mandatowego do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem nie mają one w tym postępowaniu zastosowania – jest ono prowadzone w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2002 r. w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz. U. Nr 20, poz. 201 z późn. zm.). Odnosząc się do zarzutu naruszenia 30 dniowego terminu, w ciągu którego mogło dojść do ukarania skarżącego mandatem, to nie jest on zasadny. Przepis art. 97 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia stanowi, że w postępowaniu mandatowym, funkcjonariusz uprawniony do nakładania grzywny w drodze mandatu karnego może ją nałożyć, gdy stwierdzi popełnienie wykroczenia za pomocą urządzenia pomiarowego lub kontrolnego, przy czym nałożenie grzywny w drodze mandatu karnego nie może nastąpić po upływie 30 dni od daty ujawnienia czynu tj. "daty ujawnienia tego zarejestrowania przez uprawnionego funkcjonariusza po opróżnieniu urządzenia, a nie datę rejestracji czynu przez to urządzenie" ( tak zob. T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. III; komentarz do art. 97 ). W niniejszej sprawie odczyt urządzenia, na którym zarejestrowano popełnienie w dniu 23 stycznia 2008 r. wykroczenia, miał miejsce w dniu 30 stycznia 2008 r. (k. [...] akt sądowych), zaś do ukarania skarżącego mandatem za jego popełnienie doszło w dniu 28 lutego 2008 r. zatem termin 30 dni, o którym mowa cytowanym wyżej przepisie jeszcze nie upłynął. Nie jest również zasadny zarzuty naruszenia art. 78 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym. Przepis ten stanowi, że właściciel lub posiadacz pojazdu jest obowiązany wskazać na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, chyba że pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec. Z jego brzmienia nie wynikają wnioski sformułowane w skardze, jak również w piśmie z dnia 2 lutego 2009 r Jak wskazano wcześniej organ pierwszej instancji wyznaczył w swojej decyzji termin poddania się przez skarżącemu sprawdzeniu kwalifikacji ustalając go na dzień 8 sierpnia 2008 r., zaś organ odwoławczy odnosząc się do tej kwestii stwierdził, że termin poddania się egzaminowi kontrolnemu zawarty w decyzji organu pierwszej instancji powinien być wyznaczony od momentu, gdy przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna, tym niemniej utrzymał tę decyzje w całości w mocy. W wyroku z dnia 27 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1363/06 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym nie zawiera podstawy do określenia terminu do złożenia egzaminu sprawdzającego kwalifikacje (orzeczenie opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie upoważnia on także starosty do wyznaczenia takiego terminu, a tym samym do wyznaczenia daty wykonania przedmiotowego rozstrzygnięcia. Decyzja taka rozstrzyga wyłącznie o obowiązku poddania się sprawdzeniu kwalifikacji, a nie o terminie wykonania takiego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wyroku Sąd dokonał również analizy art. 107 § 2 k.p.a., z treści którego wynika, że poza składnikami, o których mowa w § 1 tego przepisu, decyzja może zawierać także inne elementy tylko wówczas, gdy stanowią tak przepisy szczególne. W braku podstawy prawnej do ustalenia np. terminu wykonania nałożonego obowiązku, tak jak ma to miejsce w tym przypadku, termin ten należy uznać za pozbawiony podstawy prawnej. Sąd wskazał również, że ewentualne cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami, na podstawie art. 140 ust. 1 pkt. 4 lit. a cyt. ustawy będzie w takiej sytuacji efektem każdorazowej oceny przez organ kiedy w okolicznościach konkretnej sprawy można mówić o niewykonaniu obowiązku podania się sprawdzeniu kwalifikacji. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że organy obu instancji wyznaczając termin do złożenia egzaminu sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami orzekły nie mając do tego podstawy prawnej, co stanowi wyrażoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd działając na mocy art. 145 § 1 pkt 2 i 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 i 3 sentencji wyroku. W pozostałym zakresie Sąd oddalił skargę na mocy art. 151 powołanej ustawy.