III SA/Gd 475/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla ( spr. ), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia NSA Marek Gorski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2009 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 5 listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komendanta Miejskiego Policji[...] z dnia 24 września 2008 r. nr [...]; 2. orzeka , że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] na rzecz skarżącego A. K. kwotę 457 zł ( czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 24 września 2008r. nr [...] Komendant Miejski Policji, powołując się na przepisy art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) w zw. z art. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących prace na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2005r. Nr 69, poz. 622), skierował A. K. na badania psychologiczne. W uzasadnieniu wskazano, że A. K. od dnia 24 grudnia 2007r. do 29 sierpnia 2008r. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego, otrzymując łącznie 26 punktów przypisanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Powołując treść art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy organ podniósł, iż badaniu psychologicznemu podlega kierujący pojazdem silnikowym, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 Prawo o ruchu drogowym. W odwołaniu A. K. podniósł, iż mając na swoim koncie 16 punktów karnych, w celu ich zmniejszenia, odbył kurs w Ośrodku Ruchu Drogowego w G., co powinno spowodować zredukowanie ilości punktów karnych o sześć. Po rozpoznaniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia 5 listopada 2008r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji, powołując treść § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego wskazano, że fakt odbycia szkolenia w momencie, gdy kolejne naruszenie zostało popełnione przez A. K., a nie zostało jeszcze zarejestrowane, nie mógł stanowić podstawy do zmniejszenia liczby punktów. Decydująca jest bowiem data popełniania naruszenia, a nie data wpisu do ewidencji. Organ podniósł ponadto, że przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. wskazują na obligatoryjność działań policji i nie przewidują wyjątków od konieczności skierowania na badania psychologiczne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. K. podniósł, że organy dokonały niezgodnej z prawem interpretacji przepisów prawa. Dobrowolnie poddał się bowiem szkoleniu w Ośrodku Ruchu Drogowego w G., by zredukować o 6 ilość posiadanych punktów karnych. Po ich zredukowaniu miałby 20 punktów. W ocenie skarżącego nie ma znaczenia, czy poddał się temu szkoleniu przed wpisaniem punktów karnych do rejestru, czy też po ich wpisaniu. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był przepis art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2005 nr 108 poz. 908 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, który stanowi, że badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Według art. 130 ust. 1 ustawy policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Z art. 130 ust. 3 ustawy wynika, że kierowca wpisany do ewidencji może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Art. 130 ust. 4 ustawy zawiera upoważnienie dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych, by w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu oraz Ministrem Sprawiedliwości, mając na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, określił w drodze rozporządzenia: 1) sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego; 2) warunki i sposób prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1, oraz tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji; 3) program szkolenia i jednostki upoważnione do prowadzenia szkolenia, o którym mowa w ust. 3; 4) liczbę punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia; 5) podmioty uprawnione do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o której mowa w ust. 1. Na podstawie przywołanej delegacji ustawowej wydane zostało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2002 nr 236 poz. 1998 z późn. zm.), które w przepisie § 8 ust. 4 stanowi, że kierowcy wpisanemu do ewidencji, po przedstawieniu zaświadczenia o odbyciu szkolenia, właściwy organ zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Zaś z § 8 ust. 6 rozporządzenia wynika, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Skoro przepis ustawy określa kategorycznie jako zasadę, że odbycie określonego szkolenia spowoduje zmniejszenie ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego i wskazuje na jeden wyjątek – dotyczący kierowcy o stażu liczonym od daty uzyskania prawa jazdy krótszym niż 1 rok, to uznać należy, że wprowadzenie jakiegokolwiek innego wyjątku od powyższej zasady wymagałoby istnienia przepisu szczególnego rangi ustawowej, ewentualnie przepisu rozporządzenia wydanego na podstawie należytej delegacji ustawowej. Zwrócić należy w tym miejscu uwagę na fakt, że upoważnienie ustawowe zawarte w art. 130 ust. 4 pkt 4 ustawy upoważnia właściwego ministra do określenia w drodze rozporządzenia liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia, a nie do określenia osób, wobec których odjęcie punktów z tytułu odbytego szkolenia nie byłoby dopuszczalne. Skoro takiego upoważnienia w istocie brak, zaś § 8 ust. 6 rozporządzenia pozbawia kierowcę, który przekroczył sumę 24 punktów, możliwości zmniejszenia liczby posiadanych punktów w związku z odbytym szkoleniem – to uznać należy, że przepis ten został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 130 ust. 4 ustawy, a ponadto pozostaje w sprzeczności z przepisem rangi ustawowej – a mianowicie art. 130 ust. 3 ustawy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalona została zasada, iż podstawę prawną decyzji administracyjnej mogą stanowić tylko przepisy ustaw oraz rozporządzeń i zarządzeń wydanych na podstawie upoważnień zawartych w ustawach i mieszczących się pod względem treści w granicach "wykonania ustaw". Art. 178 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z takiego konstytucyjnego ukształtowania pozycji sędziego wynika prawo sędziów do kontrolowania zgodności z ustawami aktów niższego niż ustawa rzędu, realizowane poprzez odstąpienie od ich stosowania w razie stwierdzenia ich sprzeczności z ustawą. Jeśli zatem przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie zawierają ograniczenia uprawnienia kierowcy do zmniejszenia liczby posiadanych punktów w związku z odbytym szkoleniem z tego powodu, że przed rozpoczęciem szkolenia dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24, zaś delegacja ustawowa zawarta w przepisie art. 130 ust. 4 tej ustawy nie pozwalała ministrowi na wprowadzenie takiego ograniczenia, to uznać należało, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji, odwołując się przy ustaleniu ilości punktów posiadanych przez skarżącego do niezgodnego z ustawą przepisu §8 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego naruszały prawo materialne w postaci wymienionego wyżej art. 130 ust. 3 ustawy. Niezgodne z prawem obliczenie ilości posiadanych przez skarżącego punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego skutkować mogło z kolei naruszeniem art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, przez uznanie, że skarżący przekroczył 24 punkty i zachodziła bezwzględna przesłanka do skierowania go na badania psychologiczne. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.a oraz art. 135 p.p.s.a. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji znajduje oparcie w przepisie art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. – wobec uwzględnienia skargi.