II SA/Wa 1715/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA - Ewa Grochowska – Jung, Sędzia WSA - Ewa Pisula – Dąbrowska, Protokolant - Sylwia Falkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi I. Ł. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie przekazania wniosku strony organowi będącemu właściwemu w sprawie - uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] września 2008 r. nr [...], - zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lipca 2004 r. w sprawie przeniesienia I. Ł. z Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w P. do Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w L. oraz umorzył postępowanie. We wniosku do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2008 r., skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności powyższych decyzji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał powyższą sprawę Komendantowi Głównemu Państwowej Straży Pożarnej będącemu właściwym w sprawie. W uzasadnieniu podał, że stosownie do wspomnianego już wyżej art. 65 § 1 k.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie, jest niewłaściwy w sprawie, to powinien niezwłocznie przekazać je do organu właściwego, zawiadamiając o tym wnoszącego. Z kolei art. 19 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek kontroli właściwości do rozstrzygnięcia danej sprawy, tj. przestrzegania z urzędu właściwości rzeczowej, miejscowej oraz instancyjnej. Natomiast w myśl art. 157 § 1 k.p.a., właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, to właściwym jest ten organ. Pod pojęciem "ministra" należy rozumieć, zgodnie z art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., m.in. kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, a według art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1990 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. z 2006 r. Dz. U. Nr 96, poz. 667 ze zm.), centralnym organem administracji rządowej w sprawach organizacji krajowego systemu ratowniczo – gaśniczego oraz ochrony przeciwpożarowej jest Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej. Zatem to on pozostaje właściwy, jako "minister", do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych wydanych przez ten organ, nie zaś Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Powyższe znajduje swoje uzasadnienie w art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1548 ze zm.), zgodnie z którym w sprawach indywidualnych decyzje centralnego organu administracji rządowej są ostateczne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa uprawnienia takie przyznaje ministrowi kierującemu określonym działem administracji rządowej. Natomiast w ustawie o Państwowej Straży Pożarnej brak jest uregulowań w stosunku do powołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które przewidywałyby kompetencje ministra właściwego do spraw wewnętrznych w przedmiocie stwierdzania nieważności decyzji. W szczególności w tym przypadku nie może znaleźć zastosowania przepis art. 32 ust. 3 ustawy o PSP stanowiący, iż od decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej strażakowi służy odwołanie do ministra właściwego do spraw wewnętrznych, bowiem dotyczy to jedynie kontroli nieostatecznej decyzji, nie zaś nadzwyczajnego środka zaskarżania, jakim jest stwierdzenie nieważności. We wniosku z dnia [...] września 2008 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący powołując się na te same przepisy co organ, dokonał ich odmiennej interpretacji i w konsekwencji wywiódł, że sprawy służbowe funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej w żadnym przypadku nie odnoszą się do treści art. 9 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, bowiem w tych sprawach nie jest on centralnym organem administracji publicznej. Reasumując, organem właściwym do rozpoznania jego wniosku o stwierdzenie nieważności, jest Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, a nie Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. nr [...], mając za podstawę art. 144 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] września 2008 r. nr [...]. W uzasadnieniu – powołując się na dotychczasową argumentację – przywołał orzeczenia sądowe o sygn. akt II SA/Wa 1853/07 i V SA/Wa 636/06. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący I. Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia, zarzucając im naruszenie art. 6, 8, 17 pkt 3, 19, 65 § 1 oraz art. 157 § 1 k.p.a. poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji błędne ustalenia co do właściwości organu. W uzasadnieniu natomiast powołał się na tę samą argumentację, co we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując na odmienne, aniżeli podane przez organ, orzeczenia sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 19 k.p.a., organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, zaś przy wszczęciu postępowania na wniosek strony i w razie negatywnego wyniku, przekazują sprawę postanowieniem – w myśl art. 65 § 1 k.p.a. – do organu właściwego w sprawie. Natomiast zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a., właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący żądał stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przeniesienia funkcjonariusza, stąd też organem właściwym w sprawie był – w ocenie Sądu i wbrew stanowisku organu – Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, a nie Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej. Stosownie bowiem do treści art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o ministrach – rozumie się przez to Prezesa i wiceprezesa Rady Ministrów pełniących funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrów kierujących określonym działem administracji rządowej, przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, a także kierowników innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 4. Z kolei według art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. z 2006 r. Dz. U. Nr 96, poz. 667 ze zm.), centralnym organem administracji rządowej w sprawach organizacji krajowego systemu ratowniczo – gaśniczego oraz ochrony przeciwpożarowej jest Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej. Jednakże według wykładni leksykalnej, mającej pierwszeństwo nad innymi wykładniami prawa, sformułowanie: "organizacji krajowego systemu ratowniczo – gaśniczego oraz ochrony przeciwpożarowej", odnosi się do kompetencji, przeznaczenia i zadań postawionych przed tą formacją. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, Państwową Straż Pożarną powołuje się jako zawodową, umundurowaną i wyposażoną w specjalistyczny sprzęt formację, przeznaczoną do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami, zaś realizacja owego przeznaczenia jest skonkretyzowana poprzez zakres zadań określonych w art. 1 ust. 2, tj.: 1) rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń; 2) organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń; 3) wykonywanie pomocniczych specjalistycznych czynności ratowniczych w czasie klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń przez inne służby ratownicze; 4) kształcenie kadr dla potrzeb Państwowej Straży Pożarnej i innych jednostek ochrony przeciwpożarowej oraz powszechnego systemu ochrony ludności; 5) nadzór nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych; 6) prowadzenie prac naukowo-badawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony ludności; 7) współpraca z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w zakresie niezbędnym do realizacji jego zadań ustawowych; 8) współdziałanie ze strażami pożarnymi i służbami ratowniczymi innych państw oraz ich organizacjami międzynarodowymi na podstawie wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych oraz odrębnych przepisów; 9) realizacja innych zadań wynikających z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych na zasadach i w zakresie w nich określonych. Zatem w żadnym razie nie może się to odnosić – zdaniem Sądu – do spraw służbowych (osobowych) funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Tym bardziej, że według art. 32 ust. 3 ww. ustawy, od decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, strażakowi służy odwołanie do ministra właściwego do spraw wewnętrznych i powołana regulacja nie wprowadza przy tym ograniczeń, co do przedmiotu rozpoznawanych spraw przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Ta sama zasada dotyczy – zdaniem Sądu – trybu nadzwyczajnego, bowiem nadal przedmiotem nie jest sprawa z zakresu "organizacji krajowego systemu ratowniczo – gaśniczego oraz ochrony przeciwpożarowej". Reasumując, jeżeli w myśl art. 9 ust. 1 in fine ustawy, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej podlega ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, a centralnym organem administracji rządowej jest on właściwym jedynie w sprawach organizacji krajowego systemu ratowniczo – gaśniczego oraz ochrony przeciwpożarowej, zaś z kolei jeśli według art. 17 pkt 3 k.p.a., organami wyższego stopnia w stosunku do organów administracji publicznej innych niż określone w pkt 1 i 2 są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, to właściwym organem nadzorczym w rozumieniu art. 157 k.p.a. jest Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w stosunku do decyzji wydanych przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. Wobec powyższego zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające, zostało wydane z naruszeniem reguł określonych w art. 65 § 1 k.p.a., co musi skutkować ich uchyleniem, zaś w nowym postępowaniu Minister Spraw Wewnętrznych jest zobligowany do rozpoznania wniosku skarżącego I. Ł. z dnia [...] sierpnia 2008 r. Tym samym Sąd w niniejszym składzie, nie podziela argumentacji zawartej w wyrokach o sygn. akt II SA/Wa 1853/07 i V SA/Wa 636/06. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 152 i art. 131 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.