I SA/Łd 1044/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia NSA Arkadiusz Cudak Protokolant Asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2008 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] Nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz W. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wójt Gminy B. wymierzył W.K. – jako współwłaścicielowi nieruchomości o udziale 1/14 części - podatek na 2008 r. od nieruchomości o pow. 2.347,00 m2 w kwocie 352,05 zł. Od decyzji tej W.K. złożył odwołanie, podnosząc, że nieruchomość opisana w decyzji została sprzedana Z.N. zamieszkałej w W. aktem notarialnym w dniu 12 listopada 1987 roku (faktycznie 17 listopada 1987 roku) i z tego względu zachodzi brak podstaw do skierowania do niego decyzji organu I instancji. Przesyłając akta sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., Wójt Gminy B. wyjaśnił, że W.K. i B.K. są w 1/14 części współwłaścicielami działki o nr ewidencyjnym [...] położonej w miejscowości J. o ogólnej powierzchni 0,2347 m2, oznaczonej w ewidencji gruntów jako droga symbolem "dr". W posiadaniu Urzędu Gminy w B. znajduje się zawiadomienie z Urzędu Miejskiego w S. z dnia 23 marca 1998 roku w sprawie zmiany w rejestrze gruntów, z którego wynika, że W.K. i B.K. wpisani byli jako właściciele - władający działką o powierzchni 0,15 ha położoną w obrębie J., natomiast po zmianie wpisani zostali jako właściciele T. i Z. N. Zmiana ta została wprowadzona na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 12 listopada 1987 roku (w rzeczywistości z dnia 17 listopada 1987 r.). Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby W.K. i B.K. dokonali sprzedaży Z.N. części nieruchomości położonej w obrębie J. o powierzchni ogólnej 0,2347 ha. Dodatkowo w dniu 8 kwietnia 2008 roku organ I instancji przekazał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wypis z rejestru gruntów według stanu na dzień 25 marca 2008 roku oraz kserokopię aktu notarialnego repertorium A Nr [...] - umowy sprzedaży. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, przywołując treść art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 z późn. zm.), a także art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.), podniósł, że zgodnie z danymi zawartymi w rejestrze gruntów według stanu na dzień 25 marca 2008 roku W.K. i B.K. figurują jako współwłaściciele o udziale 1/14 części nieruchomości oznaczonej nr działki [...], położonej w obrębie 6 J. o powierzchni 0,2347 ha i opisanej jako "droga", dla której urządzona jest księga wieczysta KW [...]. Natomiast z treści aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...] - umowy sprzedaży wynika, że W. i B. małżonkowie K. wpisami są na prawach wspólności ustawowej jako właściciele działki rekreacyjnej, położonej we wsi J. o powierzchni 14 arów 73 m2, oznaczonej nr działki [...], dla której prowadzona była wówczas księga wieczysta KW [...]. Na działce rozpoczęta była budowa domu letniskowego drewnianego. Ta nieruchomość została zbyta na rzecz Z.N. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy wskazał, że z zestawienia treści ww. dokumentów wynika, iż będąca przedmiotem opodatkowania działka o nr ewidencyjnym [...] oznaczona jako droga, nie jest tożsama z działką o nr ewidencyjnym [...] - działką rekreacyjną. Ponadto z treści aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia 17 listopada 1987 roku nie wynika, aby W.K. i B.K. dokonali na rzecz Z.N. zbycia udziału w "drodze" - czyli działce oznaczonej nr [...]. Ponadto organ odwoławczy, przywołując orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyjaśnił, że zgodnie z art. 194 Ordynacji podatkowej dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Ewidencja gruntów i budynków, na podstawie której organy podatkowe ustalają m.in. wymiar podatków ma walor dokumentu urzędowego. W przypadku gdy dane z ewidencji są kwestionowane przez właściciela lub władającego na etapie postępowania podatkowego, nie powinni oni domagać się od organu podatkowego, aby ten dokonał stosownych zmian w ewidencji, ponieważ nie jest on do tego uprawniony. W przypadku gdy strona, np. kwestionuje zapisy w ewidencji gruntów i budynków, winna najpierw wystąpić o ich korektę, w trybie określonym w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Następnie, w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych. Organy podatkowe bowiem w postępowaniu dotyczącym wymiaru podatku, nie są zobowiązane do podejmowania z urzędu działań mających na celu ustalenie, czy zapis w ewidencji gruntów odpowiada rzeczywistemu stanowi i są związane zapisami w ewidencji gruntów i budynków. Nie są natomiast uprawnione do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie. Wychodząc z powyższych przesłanek oraz mając na uwadze fakt, że dane z rejestru gruntów są wiążące dla organów podatkowych, organ odwoławczy stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów i z tego względu utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Na powyższą decyzję W.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jej uchylenie z przyczyn wskazanych wcześniej w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Dla rozstrzygnięcia sprawy wywołanej niniejszą skargą należy na wstępie przypomnieć przepisy określające funkcję sądów administracyjnych i sposób sprawowania przez nie wymiaru sprawiedliwości, a także zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego. Podstawowe znaczenie ma w tym zakresie art. 184 Konstytucji RP, z którego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Rozwinięcie i uszczegółowienie konstytucyjnego określenie sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądownictwo administracyjne znalazło wyraz w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z powyższych przepisów wynika zatem, że podstawowym zadaniem sądów administracyjnych jest ograniczona kontrola działalności administracji publicznej. Ograniczenie to wynika głównie ze ściśle określonego kryterium, wedle którego sądy administracyjne oceniają działania administracji publicznej w toku sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Zasadniczo bowiem jest to kontrola legalności działania administracji publicznej. Sądy administracyjne oceniają, czy działania administracji publicznej są zgodne zarówno z normami prawa materialnego, jak i normami prawa procesowego. Art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie ppsa, określa natomiast zakres przedmiotowy kontroli działalności administracji publicznej, a więc wskazuje, które akty działania administracji publicznej podlegają kontroli sądowej. Z § 2 pkt 1 wynika, że sądy administracyjne orzekają m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Istotne znaczenie przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy mają również dwa inne przepisy ppsa, a mianowicie art. 134 i art. 135. Pierwszy z tych przepisów określa granice rozstrzygania przez sąd administracyjny pierwszej instancji. Zgodnie z jego treścią sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Przyjęte w tym przepisie rozwiązanie wyznacza bardzo szeroki zakres kognicji sądu administracyjnego pierwszej instancji. Sąd ten może i powinien wyjść poza granice wynikające z treści podniesionych zarzutów, o ile stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego lub procesowego. Z treści art. 135 ppsa wynika natomiast, że wyrażona w art. 134 zasada niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi w aspekcie rozpoznawania sprawy dotyczy także fazy orzekania. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej należy wziąć pod uwagę istotną okoliczność związaną z kręgiem osób, wobec których toczyło się postępowanie podatkowe oraz będących adresatami decyzji podatkowej. Z treści określonej na wstępie decyzji Wójta Gminy B. wynika, że skierował on decyzję do 23 osób, w tym do W.K., traktując wszystkie te osoby jako współwłaścicieli nieruchomości o pow. 2347 m2 położonej we wsi J. Jest to konsekwencją rozwiązania przyjętego w art. 3 ust. 4 cyt. ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844), z którego wynika, że jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Skoro zatem nieruchomość stanowiąca przedmiot opodatkowania w tej sprawie objęta jest współwłasnością wielu osób, to zasadniczo zgodne z powyższym przepisem jest wydanie decyzji podatkowej ustalającej zobowiązanie podatkowe solidarnie wszystkim współwłaścicielom. Jednakże należy mieć na uwadze, że postępowanie podatkowe nie może się toczyć z formalnym udziałem osób, które zmarły wcześniej, jak i nie można wydać decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w stosunku do osoby nieżyjącej. Jest to oczywiste. Podatnikiem, zgodnie z art. 7 § 1 Ordynacji podatkowej, jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. Skoro mowa jest w tym przepisie o osobie fizycznej, to chodzi o osobę żyjącą. Obowiązkowi podatkowemu w podatku od nieruchomości podlegają, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, m. in. właściciele (współwłaściciele) nieruchomości. Organ podatkowy może więc prowadzić postępowanie podatkowe i następnie ustalić zobowiązanie podatkowe na podstawie art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w stosunku do żyjących współwłaścicieli nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania. Jeżeli jeden ze współwłaścicieli zmarł przed wszczęciem postępowania podatkowego, to spadek po nim nabyli jego spadkobiercy i oni, a nie zmarły wcześniejszy współwłaściciel, powinni być uczestnikami postępowania podatkowego. Prowadzenie postępowania wobec osoby nieżyjącej i następnie określenie obowiązków prawnych stronie po jej śmierci jest rażącym naruszeniem prawa i powodem stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Taki pogląd został wyrażony np. w komentarzu do Ordynacji podatkowej wydanym przez Oficynę Wydawniczą UNIMEX, Wrocław 2003, str. 808. Sytuacja taka wystąpiła w rozpatrywanej obecnie sprawie, bowiem wskazana na wstępie decyzja Wójta Gminy B. została wydana wobec osób zmarłych wcześniej. Z nadesłanego przez Urząd Miasta Ł. odpisu skróconego aktu zgonu wynika, że D. M. B. współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości i jedna z adresatek decyzji ustalającej podatek od nieruchomości na 2008 r., zmarła 17 maja 2003 r. Z informacji nadesłanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., a sporządzonej przez Wójta Gminy B. wynika, że dwójka innych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości także zmarła przed wydaniem decyzji, a mianowicie: B.K. zmarł 1 maja 1985 r., a A.J. zmarła w 2000 r. Prawdopodobnie przed wydaniem decyzji podatkowej zmarł również H. U., skoro Wójt Gminy stwierdził, że decyzję doręczył następczyni H.U., obecnej współwłaścicielce działki. Reasumując, decyzja Wójta Gminy B. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, skoro została skierowana do osób nieżyjących. Tym samym rażącą wadą jest też dotknięta decyzja organy odwoławczego, która usankcjonowała takie rozstrzygnięcie. Dla takiej oceny nie ma znaczenia fakt, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawdopodobnie nie miało wiedzy o powyższym fakcie, bowiem decydujące jest obiektywne zaistnienie takiego rażącego naruszenia prawa. Z uwagi na powyższe należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji podatkowej Wójta Gminy B.. Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, a na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. (MSi)