I SA/Wa 167/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędzia WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi F.M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącego F. M. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku F. M. i E. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] lipca 1950 r. nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 1949 r. nr [...] odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], ozn. nr hip. [...] – utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury podał, że nieruchomość będąca przedmiotem decyzji znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Nieruchomość ta stanowiła własność M. M., F. M., J. M. i E. M., co potwierdza zaświadczenie Sądu Rejonowego W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. L. dz. [...]. Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r. nieruchomość ta przeszła na własność Gminy W., a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) na własność Skarbu Państwa. W dniu 5 lutego 1948 r. do Wydziału Gospodarki Gruntami Zarządu Miejskiego w W. wpłynął wniosek F. M. o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Prezydent W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] grudnia 1949 r. nr [...] odmówił dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], a Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 1950 r. nr [...] utrzymał w mocy tę decyzję. W dniu 25 maja 2005 r. do Ministerstwa Infrastruktury wpłynął wniosek F. M. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 1949 r. oraz Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] lipca 1950 r. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 1950 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 1949 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej do powyższej nieruchomości. Po rozpatrzeniu wniosku F. M. oraz E. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Infrastruktury stwierdził, że nieruchomość przy ul. [...] w dniu wydania decyzji była objęta planem zagospodarowania przestrzennego W. nr [...], uchwalonym przez Naczelną Radę Odbudowy W. z dnia [...] maja 1949 r. (M. P. Nr [...], poz. [...]), zgodnie z którym tereny przedmiotowej nieruchomości przeznaczone były pod budynki na cele mieszkalne [...]-kondygnacyjne, częściowo pod budynki na cele mieszkalne [...]-kondygnacyjne oraz pod budynki na cele [...]. Z akt archiwalnych wynika, że po wojnie na nieruchomości znajdował się budynek [...], nie nadający się do odbudowy (materiały Biura Odbudowy [...] z 1946 r.). W protokole oględzin gruntu i znajdujących się na nim budynków, instalacji i urządzeń z dnia [...] lipca 1947 r. stwierdzono, iż na gruncie nieruchomości przy ulicy [...] znajdują się następujące budynki: [...]. Zdaniem Ministra Infrastruktury, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ugruntowanym orzecznictwem sądów, powołując się przy tym na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2005 r., sygn. akt I SA 2573/03 (Lex Polonica nr 1895653) oraz z dnia 8 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2297/05), rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 kpa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją; cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu poprzez proste ich zestawienie. Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego o szczególnym ciężarze gatunkowym. Zachodzi więc w przypadku, gdy czynność zmierzająca do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Minister Infrastruktury stwierdził, że w zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. organ nadzoru wskazał, że skoro przeznaczenia nieruchomości, zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, nie dało się pogodzić z korzystaniem z nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli, nie można stwierdzić, że badane w trybie nadzoru rozstrzygnięcia z dnia [...] lipca 1950 r. i z dnia [...] grudnia 1949 r. naruszyły prawo. W ocenie Ministra Infrastruktury w postępowaniu nadzorczym organ może badać tylko zgodność zaskarżanych decyzji z obowiązującym w dacie ich wydania stanem prawnym, nie może rozstrzygać sprawy merytorycznie. Dla postępowania nadzorczego nie jest również istotne, że plan zagospodarowania przestrzennego, na podstawie którego dokonano przedmiotowych rozstrzygnięć w sprawie odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], nie został faktyczne zrealizowany. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył F. M.; zarzucając: 1) rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art.7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy; 2) rażące naruszenie przepisów postępowania polegające na niewykazaniu w toku postępowania i nieudowodnieniu w zaskarżonej decyzji spełnienia dekretowych przesłanek odmowy przyznania własności czasowej przedmiotowego gruntu; 3) wydanie decyzji w odniesieniu do działki ewid. nr [...] stanowiącej własność W., a zatem niepodlegającej właściwości Ministra Infrastruktury, - skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż w toku postępowania nie zbadano dlaczego w znajdującym się w aktach sprawy piśmie zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] Gminy W. z dnia [...] czerwca 1991 r. jest mowa o przeznaczeniu przedmiotowej nieruchomości na cele związane z [...], podczas gdy podstawą odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu było przeznaczenie go w prawomocnym planie zagospodarowania przestrzennego na zespoły mieszkaniowe budownictwa społecznego. Skarżący zarzucił również, iż organ nie przeprowadził żadnego dowodu na okoliczność swoich twierdzeń, dlaczego korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem nieruchomości wynikającym z planu zagospodarowania przestrzennego. Podniósł, iż przedmiotowa nieruchomość, oznaczona nr hip. [...], podzielona została na dwie działki ewidencyjne w obrębie [...]: działkę nr [...] stanowiącą własność Skarbu Państwa oraz działkę nr [...] stanowiącą własność W. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że wniesiona skarga zawiera usprawiedliwione podstawy i zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo. Zaskarżoną decyzją Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] lipca 1950 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 1949 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], ozn. nr hip. [...]. Zgodnie z art. 19 kpa, organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Oznacza to, że organ ma obowiązek przestrzegania przepisów określających właściwość rzeczową i miejscową, co wynika z zasady praworządności określonej w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy działają na podstawie przepisów prawa. Organ administracji publicznej ma obowiązek z urzędu przestrzegać swojej właściwości w toku całego postępowania, a szczególnie wnikliwie na etapie wszczęcia postępowania. W postępowaniu wszczętym na wniosek strony, organ, do którego podanie czy wniosek wpłynął, obowiązany jest zbadać, na podstawie treści żądania, czy jest właściwy do załatwienia sprawy, a w razie stwierdzenia swojej niewłaściwości, powinien zastosować przepisy art. 65 - 66 kpa. Jeśli organ wszczął postępowanie na wniosek strony i uznał, że nie jest właściwy do jej załatwienia w drodze decyzji, powinien przekazać podanie organowi właściwemu w sprawie, stosownie do art. 65 § 1 kpa. Jeśli zaś podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, rozpozna sprawy należące do jego właściwości, a równocześnie zawiadomi wnoszącego podanie, że w innych sprawach powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu, zgodnie z art. 66 § 1 kpa. Jeśli zaś organ administracji, w wyniku wadliwej oceny swojej właściwości wszczął postępowanie, obowiązany jest wówczas umorzyć to postępowanie, zgodnie z art. 105 § 1 kpa, przekazując podanie organowi właściwemu. W niniejszej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ nie badał swojej właściwości w zakresie dotyczącym rozpoznania wniosku F. M. z dnia [...] maja 2005 r. o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z dnia [...] lipca 1950 r. oraz orzeczenia administracyjnego z dnia [...] grudnia 1949 r. odmawiających przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] nr hip. [...]. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się dokumenty (wypisy z rejestru gruntów według stanu na dzień [...] czerwca 2005 r. dotyczące działki nr [...] oraz działki nr [...], odpis zwykły z księgi wieczystej dla nieruchomości ul. [...] według stanu z dnia [...] maja 2005 r., kopia zawiadomienia Sądu Rejonowego W. z dnia [...] sierpnia 2003 r.), z których wynika, że obecnie działki ewidencyjne pochodzące z nieruchomości hipotecznej nr [...] stanowią własność Skarbu Państwa (dz. ewid. nr [...]) oraz W. (dz. ewid. nr [...]). Minister Infrastruktury rozpoznał sprawę dotyczącą nieruchomości hipotecznej nr [...], jednakże nie poddał ocenie faktu, że z nieruchomości tej powstały działki ewid. stanowiące obecnie własność nie tylko Skarbu Państwa ale i W. Należy również podkreślić, że w niniejszej sprawie, o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, organ administracji publicznej rozpoznając sprawę powinien był również wziąć pod uwagę i rozważyć swoją właściwość do rozpoznania niniejszej sprawy, z uwagi na przepis art. 157 § 1 kpa, zgodnie z którym właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Tych rozważań dotyczących właściwości organu, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie było. Nie jest również wystarczające ogólne stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. - "W obecnym stanie prawnym właściwym do rozpatrzenia ww. wniosku jest Minister Infrastruktury (zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury (Dz. U. Nr 216, poz. 1594). Żaden z dwóch paragrafów tego rozporządzenia nie wskazuje na właściwość Ministra Infrastruktury do rozpoznania sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, lecz wskazuje jedynie działy administracji rządowej, wynikające z ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199, z późn. zm.), którymi kieruje Minister Infrastruktury (budownictwo, gospodarka przestrzenna i mieszkaniowa; gospodarka morska; łączność i transport). Oznacza to, że Minister Infrastruktury rozpoznając sprawę nie zbadał z urzędu swojej właściwości do jej rozpoznania, czym naruszył art. 19 kpa, w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, obowiązkiem organu będzie w pierwszej kolejności uzupełnienie materiału dowodowego przez uzyskanie aktualnych dokumentów dotyczących własności nieruchomości, której dotyczy niniejsza sprawa, takich jak aktualne odpisy z ksiąg wieczystych, wypisy z rejestru gruntów, wykaz zmian gruntowych, a następnie zbadanie, czy jest właściwy do rozpoznania wniosku F. M. z dnia 25 maja 2005 r. o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z dnia [...] lipca 1950 r. oraz orzeczenia administracyjnego z dnia [...] grudnia 1949 r. odmawiających przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] nr hip. [...]. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. ----------------------- 6