IV SA/Wa 325/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi D. S. i W. S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2008 roku nr [...]; II. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżących D. S. i W. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2007 r., w której w punkcie 1 nałożył na D. S. i W. S. jako odbiorców odpadu w postaci używanych pojazdów marki [...] i [...] obowiązek przekazania go - bez usuwania z nich jakichkolwiek elementów - do upoważnionej stacji demontażu, natomiast w punkcie 2 decyzji zobowiązał ich do nadesłania organowi w ciągu 30 dni od momentu przekazania odpadu do stacji demontażu - nie później niż do dnia [...] września 2007 r. - kopii zaświadczeń o demontażu tych pojazdów lub zaświadczeń o przyjęciu niekompletnych pojazdów. W wyniku wniesionej przez D. S. i W. S. skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 marca 2008 r. stwierdził nieważność decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2007 r. w odniesieniu do rozstrzygnięcia nakładającego na skarżących obowiązek nadesłania kopii zaświadczenia o warunkach demontażu pojazdu w terminie do dnia [...] września 2007 r., natomiast w pozostałej części skarga została oddalona. Od wyroku w części oddalającej skargę wniesiona została skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. D. S. i W. S. wnioskiem datowanym na [...] maja 2008 r. (wpływ do organu w dniu [...] czerwca 2008 r.), uzupełnionym pismem datowanym na [...] lipca 2008 r. (wpływ do organu w dniu [...] lipca 2008 r.), zwrócili się o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.", z uwagi na wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych i dowodów istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji, a nie znanych organowi w postaci nowych wskazówek metodycznych w sprawie uznawania pojazdów za odpad. Główny Inspektor Ochrony Środowiska na podstawie art. 149 § 3 k. p. a. odmówił wszczęcia postępowania wznowieniowego decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] oraz - wydaną po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]. Organ wskazał, że przyczyną odmowy wszczęcia postępowania wznowieniowego jest wniesienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2008 r., która nie została rozpoznana do czasu wydania przez organ decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. Organ uznał, że przyszłe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego jest prejudycjalne. W takiej sytuacji wszczęcie postępowania wznowieniowego jest niedopuszczalne z uwagi na konieczność uniknięcia możliwości wydania przez organ administracji publicznej i sąd administracyjny sprzecznych orzeczeń w tej samej sprawie. Organ zaznaczył, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o orzeczenia sądowe i powszechnie przyjmowaną praktykę. D. S. i W. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2008 r. Zdaniem skarżących wniesienie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2008 r. nie jest przeszkodą do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej do sądu decyzji. Skarżący podkreślili, że we wniosku o wznowienie postępowania powołali się na podstawę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k. p. a., tj. nowe okoliczności i dowody, które ujawniły się dopiero po wydaniu przez organ decyzji, nie znane organowi wydającemu decyzję. Organ nie brał ich więc pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy, natomiast skarga kasacyjna od wyroku sądu pierwszej instancji z dnia 20 marca 2008 r. była wniesiona w oparciu o zarzut naruszenia prawa materialnego. Odmowa wszczęcia postępowania wznowieniowego narusza tym samym art. 149 k. p. a. i art. 145 § 1 pkt 5 k. p. a. Skarżący zaznaczyli, że stanowiska organu nie potwierdza żaden przepis, natomiast orzecznictwo sądowe nie jest jednoznaczne w tej kwestii. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy po wniesieniu skargi na decyzję do sądu administracyjnego dopuszczalne jest wznowienie przez organ administracji publicznej postępowania zakończonego zaskarżoną do sądu decyzją w sytuacji, gdy powołaną podstawą wznowienia jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k. p. a.). W celu uzyskania odpowiedzi na to pytanie należy rozważyć, czy w powyższej sytuacji istotnie uprawnienia Sądu i organu administracji publicznej są takie same, jak to przyjął organ uzasadniając stanowisko o konieczności wyeliminowania zbiegu uprawnień do weryfikacji ostatecznej decyzji w trybie postępowania sądowego oraz w trybie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego (wznowieniowego) jako sytuacji rodzącej niekorzystne skutki tak ze względu na zasady ekonomii postępowania organów państwa, jak i na ochronę powagi rozstrzygnięć tych organów z uwagi na możliwość wydania przez organ administracji publicznej oraz przez sąd administracyjny sprzecznych orzeczeń w tej samej sprawie. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego dopuszczalne jest wznowienie przez organ administracji publicznej postępowania zakończonego zaskarżoną do sądu decyzją w sytuacji, gdy powołaną podstawą wznowienia jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k. p. a.). Należy bowiem zauważyć, iż przepisy k. p. a. nie zawierają normy stwierdzającej niedopuszczalność wznowienia (wszczęcia przez organ administracji publicznej) postępowania dotyczącego decyzji będącej przedmiotem uprzednio wniesionej skargi do sądu administracyjnego. Z kolei w art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", zawarta została norma kolizyjna stanowiąca, że w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Przepis ten nie dotyczy zatem sytuacji dopuszczalności wszczęcia przez organ administracji publicznej postępowania w celu wznowienia postępowania. Ponadto, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p. p. s. a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Rozumując a contrario należy stwierdzić, że jeżeli podstawą wznowienia nie jest naruszenie prawa, lecz okoliczności, które wyszły na jaw po wydaniu decyzji (art. 145 § 1 pkt 5 k. p. a.), to w takim wypadku sąd administracyjny powinien oddalić skargę, wobec nie wyczerpania przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p. p. s. a. Z sytuacją taką mamy do czynienia w badanej sprawie administracyjnej. Skarżący złożyli wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2007 r. po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję i po wydaniu przez ten Sąd w dniu 20 marca 2008 r. wyroku, zaskarżonego następnie skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jako podstawę wznowienia postępowania podano art. 145 § 1 pkt 5 k. p. a. stanowiący, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p. p. s. a. ujawnienie - już po wydaniu decyzji - nowych okoliczności lub dowodów nie mogłoby być podstawą uwzględnienia skargi, gdyż nie jest to naruszenie prawa. Nie do zaakceptowania jest w związku z tym pogląd zaprezentowany przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skoro decyzja organu poddawana jest kontroli sądu administracyjnego (na etapie postępowania kasacyjnego), to organ nie może wznowić postępowania dotyczącego decyzji objętej skargą do sądu. Zakresem badania sądu administracyjnego nie są bowiem objęte wszystkie wady decyzji skutkujące wznowieniem postępowania, a tylko te, które stanowią naruszenie prawa. Skonstatować zatem należy, że w przypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na decyzję, której dotyczy wniosek o wznowienie, gdy wskazaną podstawą wznowienia jest ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji a nie znanych organowi (art.145 § 1 pkt 5 k. p. a.), wszczęcie postępowania wznowieniowego jest dopuszczalne. Stosownie zaś do art. 147 k. p. a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. W myśl art. 61 § 3 k. p. a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Skoro, zgodnie z art. 149 § 1 i 2 k. p. a., wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia stanowiącego podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, to w dniu doręczenia organowi podania strony o wznowienie postępowania wszczyna się postępowanie wstępne w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. W tej fazie postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania wniesiony został przez osobę mająca przymiot strony, czy oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k. p. a. W razie ustalenia, że przesłanki te zachodzą, organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodne z zasadami określonymi w art. 150 i 151 k. p. a. Z żadnego przepisu prawa nie wynika, by strona pozbawiona była możliwości złożenia skutecznego wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną uprzednio zaskarżoną do sądu administracyjnego. Ponownie przeprowadzając postępowanie organ zbada wniosek skarżących o wznowienie postępowania w zakresie wyżej wskazanym. Nie sposób nie wspomnieć również o konsekwencjach pozostawienia w obrocie prawnym decyzji o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego. Po prawomocnym zakończeniu postępowania ze skargi na decyzję organu z dnia [...] listopada 2007 r. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji nie mógłby zostać uwzględniony. Byłby już bowiem spóźniony, gdyż wniosek taki w myśl art. 148 § 1 k. p. a. może być skutecznie złożony w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a organ obowiązany jest z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, mimo uchybienia terminu, byłoby rażącym naruszeniem prawa. W sytuacji ponowienia przez skarżących po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego wniosku o wznowienie postępowania, obowiązkiem organu byłoby umorzenie postępowania. Strona byłaby więc pozbawiona możliwości skutecznego złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art.145 § 1 pkt 5 k. p. a. Konsekwencje pozostawienia w obrocie prawnym decyzji o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego są zatem nie do zaakceptowania. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p. p. s. a. należało orzec jak w punkcie I wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p. p. s. a.