VII SA/Wa 513/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2009 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej skargę oddala Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, dalej zw. NFZ, decyzją z dnia [...] grudnia 2008r. (nr [...]), działając na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008r. Nr 164, poz. 1027), dalej zw. ustawą o świadczeniach, art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej zw. kpa, - odmówił uchylenia we wznowionym postępowaniu, decyzji własnej z dnia [...] września 2004r. ([...]) stwierdzającej, że E.W. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako twórca plastyk. W uzasadnieniu organ wskazał, że E.W. we wniosku o wznowienie postępowania podał, że z pisma ZUS w W. z dnia 7 lutego 2007r. ([...]) oraz pisma Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] maja 2007r. ([...]) wynika, iż przedmiotowa sprawa podlega ponownemu rozpoznaniu przez NFZ, ponieważ budzi wątpliwości co do prawidłowości jej rozpatrzenia. Ponadto podniósł, że złożył druk ZUS ZWUA na potwierdzenie wyrejestrowania ze składek zdrowotnych z dniem 1 stycznia 1999r., co jego zdaniem stanowi nową okoliczność wymagającą wznowienia postępowania. Na wezwanie organu wnioskujący przedstawił ww. dokumenty, które w jego ocenie uzasadniały wznowienie postępowania, w tym oryginał druku ZUS ZWUA z dnia 12 czerwca 2007r. Organ ustalił, że druk ten nie został złożony w ZUS-ie, ponadto wszystkie druki ZWUA figurujące w systemie ZUS złożono w dniu 7 września 2007r. Ponadto, z akt sprawy wynika, że Sąd Okręgowy Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] wyrokiem z dnia 17 lutego 2005r, ([...]) zmienił ww. decyzję z dnia 30 września 2004r., jednak wyrokiem z dnia 20 września 2005r. ([...]) Sąd Apelacyjny oddalił odwołanie E.W. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r (nr [...]) Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ odmówił wznowienia postępowania w tej sprawie. Prezes NFZ decyzją z dnia [...] listopada 2007r. (nr [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2008r., (VII SA/Wa 2173/07) uchylił oba ww. rozstrzygnięcia wskazując, że organy dokonały oceny przyczyn wznowienia bez uprzedniego wydania postanowienia o wznowieniu postępowania oraz nakazał zbadać, czy został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie, a w przypadku pozytywnego ustalenia wydać stosowne postanowienie i dopiero zbadać, czy wystąpiła przyczyna wznowienia. Organ podniósł, że E.W. złożył wniosek w dniu 13 czerwca 2007r. wskazując na nowe okoliczności tj. ww. pisma. Ponieważ pismo Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 24 maja 2007r zostało przedstawione w terminie, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa organ, mając na względzie wytyczne Sądu, po zbadaniu legitymacji osoby składającej wniosek oraz czy podane przyczyny wymienione są w art. 145 § 1 kpa postanowieniem z dnia [...] września 2008r. wznowił postępowanie. Organ wyjaśnił, powołując się na orzecznictwo, że podstawa wymieniona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa wymaga, aby nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody zostały ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, istniały już w chwili jej wydawania i nie były organowi znane. Z materiału dowodowego okoliczności te nie wynikają. Pismo ZUS-u z dnia 7 lutego 2007r. oraz pozostałe wskazane we wniosku pisma, nie mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania, gdyż nie wskazują jakiejkolwiek nowej okoliczności faktycznej, czy też nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi. Prezes NFZ decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. (nr [...]), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania E.W. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Po przedstawieniu stanu faktycznego spraw, organ przytoczył treść art. 145 § 1 kpa i podzielił w całości stanowisko organu I instancji o braku podstaw do uchylenia ww. decyzji we wznowionym postępowaniu. Organ odwoławczy dodał, że ustawy: z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ oraz obecnie obowiązująca ustawa o świadczeniach nie przewidywały i nie przewidują zarówno możliwości wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jak i wyrejestrowania się z ubezpieczenia zdrowotnego z datą wsteczną. Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej powstawało i powstaje po zgłoszeniu do NFZ (do dnia 31 marca 2003r. do Kasy chorych), a ustawało i ustaje po upływie 30 dni od dnia wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego (do dnia 31 marca 2003 r. od dnia wygaśnięcia członkowstwa w kasie chorych). Zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się twórcę i artystę. W myśl art. 8 ust. 9 ww. ustawy, uznanie działalności za twórczą lub artystyczną i ustalenie daty jej rozpoczęcia następuje w formie decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, działającej przy ministrze właściwym do spraw kultury. Z dokumentacji wynika, iż E.W. posiada decyzję Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców przy Ministerstwie Kultury i Sztuki z dnia [...] lutego 1990r. ([...]), w której stwierdza się, iż od 15 czerwca 1986r. rozpoczął on działalność twórczą jako plastyk. Skargę na to rozstrzygnięcie złożył E.W., wnosząc o jego uchylenie i zarzucił nie przeprowadzenie postępowania w wymaganym zakresie, błędną i wybiórczą ocenę nowych okoliczności i dowodów. Skarżący wskazał, że organ nie miał podstaw do stwierdzenia, że prowadzi on działalność gospodarczą oraz nie uwzględnił decyzji ZUS z dnia [...].04.1992r. o wyrejestrowaniu. Następnie powołał się na uchybienia w prowadzonych uprzednio postępowaniach sądowych i podniósł, że od umów o dzieło, które wykonywał, nie płaci się składek zdrowotnych. Złożył dodatkowo druk ZUS ZWA na potwierdzenie wyrejestrowania ze składek zdrowotnych z dniem 1 stycznia 1999r. Otrzymał pismo NFZ z dnia 15.10.2007r. i pismo Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z 14.09.2007r. informujące, że od umów o dzieło nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Na tej podstawie złożył wniosek o wznowienie postępowania. We wznowionym postępowaniu nie ustalano jaki materiał zebrano w postępowaniu zwykłym i jakie dokumenty wskazywały na prowadzenie działalności gospodarczej w latach 1999-2004r. oraz jak się do tego mają obecnie przedłożone nowe dowody. W sposób błędny i wybiórczy dokonano oceny wskazanych nowych okoliczności i dowodów. Prezes NFZ powielił stanowisko organu I instancji wraz z tymi samymi błędami, odnosząc się w zasadzie tylko do złożonego w dniu 7.09.2007r. druku ZUS ZWUA potwierdzającego wcześniejsze wyrejestrowanie. ZUS przysyłał natomiast wypełnione druki zgłoszenia rzekomej działalności we wcześniejszych okresach tj wstecz i żądał ich podpisania, a wobec odmowy sam je podpisał i przyjął jako dowody działalności. Skarżący wskazał, że dokumenty powołane jako podstawa wznowienia wymienił w piśmie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zostały one uwzględnione, co jest wiążące w niniejszym postępowaniu. Ponadto, w ocenie skarżącego, istotne są przedłożone obecnie dokumenty i wskazane okoliczności, gdyż nie były one wyjaśnione w pierwotnym postępowaniu. Nowe dokumenty np pisma z US potwierdzające, że nie osiągał dochodu z działalności gospodarczej i że od umów o dzieło nie płaci się składek zdrowotnych muszą być obecnie rozpatrzone. Pismo z ZUS z 12.04.2007r., iż organ ten nie potwierdza działalności gospodarczej skarżącego wskazuje jednoznacznie, że kwestionowana decyzja oparta była na wcześniejszych fałszywych dowodach. Podstawą ustalenia przez NFZ, że skarżący prowadził działalność gospodarczą było jedynie twierdzenie ZUS zawarte w piśmie z 24.09.2004r. Z przytoczonego pisma ZUS z dnia 12.04.2007 roku wynika zatem że to wcześniejsze twierdzenie zgłoszone do organów NFZ było fałszywe. Jest to również pominięta podstawa do wznowienia postępowania. Nie ujawniono decyzji z [...].04.92r., pism o likwidacji działalności, 3 pism o wyrejestrowaniu z ubezpieczenia, pism powołanych w piśmie ZUS z dn. 28.11.2008r. Jednoznaczne jest, że rozpatrywano sprawę na podstawie wybranych, niepełnych akt, a więc fałszowano stan faktyczny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W niniejszej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, zatem skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] stycznia 2009r, utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] grudnia 2008r, którą organ ten odmówił we wznowionym postępowaniu, uchylenia decyzji własnej z dnia [...] września 2004r. stwierdzającej, że E.W. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako twórca plastyk. Na wstępie wskazać trzeba, że kontrolowane decyzje zapadły w wyniku uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2008r., uprzednio wydanych rozstrzygnięć. Sąd stwierdził, że organy dokonały oceny przyczyn wznowienia bez uprzedniego wydania postanowienia o wznowieniu postępowania oraz nakazał zbadać, czy został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie, a w przypadku pozytywnych ustaleń w tym zakresie, wydać stosowne postanowienie, a po jego wydaniu zbadać, czy rzeczywiście wystąpiła przyczyna wznowienia. Stwierdzić należy, że po ponownym zbadaniu sprawy, organy przeprowadziły postępowanie zgodnie z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego toku postępowania, zawartymi ww. wyroku, stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W pierwszej fazie postępowania wznowieniowego zbadano bowiem, czy zachowany został jednomiesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, o którym mowa w art. 148 kpa. Organ I instancji prawidłowo ustalił, że termin ten został zachowany, skoro we wniosku z dnia 13 czerwca 2007r., wskazując na nowe okoliczności i nowe dowody, stanowiące podstawę do wznowienia postępowania, wnioskujący wymienił m.in. okoliczności podniesione w piśmie Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 24 maja 2007r. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] września 2008r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ wznowił postępowanie zakończone ww. decyzją z dnia [...] września 2004r. Badając wskazane we wniosku podstawy wznowienia organy ustaliły, że treść powołanych przez skarżącego pism nie wskazuje na istnienie przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 5 kpa i stanowisko to należy podzielić. Podkreślić trzeba, że stosownie do treści z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Zgodnie zatem z treścią powołanego przepisu warunkiem wydania decyzji uchylającej decyzję dotychczasową i wydania decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy jest pojawienie się tylko takich okoliczności lub dowodów, które są dla sprawy istotne, są nowe, istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi administracyjnemu. We wniosku o wznowienie postępowania, jako podstawę wznowienia, skarżący wskazał okoliczności podniesione w ww. piśmie Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego oraz piśmie ZUS z dnia 7 lutego 2007r., a także fakt złożenia druku ZUS ZWUA dot. wyrejestrowania ze składek zdrowotnych z dniem 1 stycznia 1999r. Powołane przez skarżącego pisma nie spełniają jednak przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W piśmie z dnia 24 maja 2007r. Wiceprezes Sądu Apelacyjnego w [...] informuje jedynie, że nie dopatrzył się w działaniu wymienionych Sądów, w ramach prowadzonego nadzoru administracyjnego, jakichkolwiek nieprawidłowości. Podobnie pismo ZUS-u z dnia 7 lutego 2007r. zawiera ogólne informacje co do okoliczności zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego, podstaw prawnych do objęcia takim ubezpieczeniem, prowadzących pozarolniczą działalność, twórców lub artystów. Żadne zatem ze wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania pism nie wskazuje na istnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów. Tym bardziej kryteriów tych nie spełnia wypełniony przez skarżącego w dniu 12 czerwca 2007 r. druk ZUS ZWUA dot. wyrejestrowania ze składek zdrowotnych z dniem 1 stycznia 1999r. Na koniec podkreślić należy, wbrew twierdzeniom organu I instancji, że w postępowaniu wznowieniowym organ związany jest treścią wniosku strony co oznacza, że nie może zmieniać, bądź rozszerzać jej żądania na inne podstawy, wymienione w art. 145 § 1 kpa. Okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z wnioskiem skarżącego. Ponadto, wbrew stanowisku skarżącego, dokumenty powołane we wniosku o wznowienie, nie były przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ww. wyroku, gdyż - jak to już wyżej wskazano - Sąd dopatrzył się uchybień dokonanych w fazie wstępnej postępowania wznowieniowego, w której organ nie dokonuje merytorycznej oceny podstaw wznowienia. Z przedstawionych wyżej przyczyn zarzuty przedstawione w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.