II SA/Kr 724/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabela Dobosz Sędziowie: NSA Andrzej Niecikowski (spr.) WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2009 r. sprawy ze skargi "M" Sp. z o.o. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 17 marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej "M" Sp. z o.o. w W. kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 8.12.2008 r., (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu wniosku "M" Sp. z o.o. o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...].07.2008 r., nr [...] odmawiające nadania decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...].07.2008r, rygoru natychmiastowej wykonalności działając na podstawie art. 58 § 1 i § 2 i art. 123 § 1 i 2 kpa - odmówiło przywrócenia "M" Sp. z o.o. terminu do złożenia zażalenia od wyżej opisanego postanowienia Prezydenta Miasta K. W uzasadnieniu podniesiono, że : a/ decyzją z dnia [...].07.2008 r., Prezydent Miasta K. zezwolił na usunięcie drzew ozdobnych z nieruchomości dz.ewid. [...] obr. [...] przy ul. C. w K. Decyzja została doręczona w tym samym dniu, czyli [...].07.2008r. Postanowieniem z dnia [...].07.2008 r., Prezydent Miasta K. odmówił nadania rygoru natychmiastowej wykonalności wyżej opisanej decyzji. Doręczenie postanowienia nastąpiło 28.07.2008 r. b/ pismem nadanym listem poleconym - 11.08.2008 r., Prezes Zarządu W. C. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 23.07.2008 r. cl z uwierzytelnionego odpisu druku L-4 wynika, iż W. C. - Prezes Spółki pozostawał w leczeniu szpitalnym w okresie od dnia [...].07.2008 r., do dnia [...].08.2008 r., R. C. - Wiceprezes Zarządu spółki, pozostawał w leczeniu w okresie od [...].07. 2008 r., do dnia [...].08.2008r. cl ustalenia prowadzą do stwierdzenia, iż brak jest podstaw dla uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Jak wynika z regulacji przywołanego powyżej przepisu art. 58 k.p.a., aby możliwe było przywrócenie terminu dla dokonania czynności procesowej konieczne jest ustalenie łącznego spełnienia przesłanek ustanowionych tym przepisem, a to: • uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, • wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, • dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, • dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której termin był zakreślony. Jak wynika z poczynionych przez Kolegium ustaleń, nie została spełniona pierwsza z wyżej wymienionych przesłanek pozwalających na przywrócenia terminu. d/ skoro postanowienie zostało doręczone w dniu 28.07.2008 r., to termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 4.08.2008 r. Osoby uprawnione do złożenia zażalenia były chore w okresie od dnia [...].07.2008 r., do dnia [...].08.2008r – W. C. i w okresie od [...].07.2008r do dnia [...].08.2008 r. - R. C. Zatem zażalenie mogło być wniesione przez W. C. między 29 a 30.07.2008r. Skoro jednak była to przyczyna losowa (przejściowa), to trudno przyjąć, iż od dnia 29 do 30.07.2008 r., W. C., nie był w stanie zapoznać się z treścią postanowienia, e/ analiza sprawy pozwala stwierdzić, iż W. C. można zarzucić niedbalstwo stanowiące o jego winie, gdyż w dniu 28.07.2008 r., właściwie umocowany do tego członek zarządu miał wiedzę o treści postanowienia. Oznacza to, iż najpóźniej od tego dnia sam adresat postanowienia musiał mieć wiedzę o jego treści, był zatem w stanie udzielić pełnomocnictwa pełnomocnikowi zawodowemu i wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Na skutek wniosku "M" Sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] - postanowieniem 17.03.2009 r., (znak: [...]) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie podnosząc w uzasadnieniu co następuje. 1/ Jest bezspornym, iż warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie trzech przesłanek, a mianowicie: wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwia mu dochowanie terminu, dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. 2/ W badanej sprawie nie została spełniona przesłanka dotycząca wniesienia prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu. Jak wynika ze złożonych zaświadczeń lekarskich członek Zarządu Spółki R. C., przebywał na zwolnieniu lekarskim od [...].07.2008r. do [...].08.2008r. Co za tym idzie, przeszkoda uniemożliwiająca mu dochowanie terminu ustała z dniem 3.08.2008r., co powoduje, że od dnia 4.08.2008 liczy się siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, i termin ten kończy się z dniem 10.08.2008r. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu został sporządzony w dniu 11.08.2008r, (data umieszczona na wniosku ), jak też przesłano go za pomocą przesyłki poleconej nadanej w dniu 11.08.2008r. ( co potwierdza data na stemplu pocztowym odciśniętym na kopercie zawierającej wniosek ). Powyższe zestawienie mających miejsce wydarzeń, świadczy niezbicie, o nie dochowaniu przez Stronę wymaganego siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku. Kolegium nie podzieliło metody wyliczania terminu złożenia wniosku, jaki zaprezentowała skarżąca w swym piśmie z dnia 11.08.2008r., a która stwierdzała, że w przypadku zwolnienia trwającego do dnia 3.08.2008r, przyczyna niemożności dochowania terminu ustaje z dniem 4.08.2008, zaś bieg terminu siedmiodniowego rozpoczynał się z dniem 5.08.2008, co miało spowodować, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony zgodnie z zakreślonym przez ustawę siedmiodniowym terminem. 3/ Niezależnie od powyższego Kolegium nie podzieliło stanowiska spółki, jakoby nie ponosiła ona winy w uchybieniu terminu. Jest faktem, że obaj członkowie Zarządu przebywali na zwolnieniu lekarskim. Zgodnie z jednak z bogatym orzecznictwem sądowo - administracyjnym, nagła choroba nie jest równoznaczna ze zwolnieniem lekarskim wydanym dla Strony przez lekarza. Jeśli istotnie nagła choroba ( tak jak np. pożar, powódź, przerwa w komunikacji ), jest okolicznością faktyczną wymienianą przez literaturę i orzecznictwo, jako uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu, to zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez Stronę, np. sporządzenie odwołania, i nadania na poczcie przez inną osobę. Na wnoszącym wniosek o przywrócenie terminu ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej i istniejącej prze cały czas, aż do wniesienia wniosku. 4/ W sprawie Strony złożyły jedynie zwolnienia lekarskie, co jak Kolegium wyżej stwierdziło, nie jest okolicznością świadczącą o braku winy w uchybieniu terminu. Żadnych innych argumentów świadczących o nagłej chorobie przedstawicieli Spółki, która uniemożliwiła im wyręczenie się innymi osobami, Strony nie podały. Na względzie należy mieć i to, że niemożność działania osób uprawnionych w czasie przypadającym na część terminu do wniesienia odwołania, świadczy jedynie o wadliwej organizacji pracy zarządzania i funkcjonowania spółki, co ściśle wiąże się z pojęciem winy, o jakim mowa w art. 58 § 1 kpa. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła spółka "M" Sp. z o.o. i zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 58 § 1 i 2 kpa polegające na błędnej wykładni tegoż przepisu, czego wynikiem było ustalenie przez SKO, iż wskazany przepis nie znajdzie zastosowania do zaistniałego w niniejszej sprawie stanu faktycznego, 2. art. 141 § 2 KPA, polegające na błędnej wykładni przepisu poprzez przyjęcie, że skoro Stronie przysługuje 7 — dniowy termin do wniesienia zażalenia na postanowienie, to zachowania terminu, zażalenie powinno zostać wniesione w pierwszych dniach te terminu, 3. 141 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 KPA, polegające na błędnej wykładni ww. przepisów poprzez przyjęcie, że nie wniesienie zażalenia na postanowienie w pierwszych dniach terminu do jego wniesienia, a wniesienie zażalenia na kilka dni przed upływem ustawowego terminu do wniesienia zażalenia, świadczy o złej organizacji pracy oraz zawinieniu Strony, a tym samym stanowi przesłankę negatywną dla uznania zasadność wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, 4. art. 57 § 4 KPA, polegające na jego niezastosowaniu, w sytuacji, gdy koniec terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu przypadał w niedzielę tj. dzień ustawowo wolny od pracy i z uwagi na ten fakt za ostatni dzień terminu powinien być uznany najbliższy następny dzień roboczy, 5. art. 76 § 2 KPA, polegające na jego niezastosowaniu, w sytuacji gdy dokument urzędowy w postaci zaświadczenia lekarskiego stwierdzał niezdolność do pracy członków Zarządu Strony Skarżącej, 6. art. 77 § 1 KPA, polegające na jego niezastosowaniu, czego rezultatem był brak przeprowadzenia przeciwdowodu w sytuacji, gdy Organ uznał, że przedłożone zaświadczenia lekarskie członków Zarządu Strony Skarżącej stanowiły niewystarczający dowód ich niezdolności do pracy, 7. art. 80 w zw. z art. 76 § 2 oraz 77 § 1 KPA, poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego, wbrew logice, zasadom doświadczenia życiowego oraz zebranym w sprawie materiałem dowodowym, czego rezultatem było ustalenie, że Strona Skarżąca ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, 8. art. 140 w zw. z art. 107 § 3 KPA, polegające na jego niezastosowaniu, poprzez brak wyszczególnienia przyczyn, z których pewnym dowodom tj. głównie przedstawionym zaświadczeniom lekarskim potwierdzającym niezdolność do pracy Organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, - wniosła o uchylenie Postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądzenie na rzecz Strony Skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -zwanej dalej: p.o.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Wobec rozbieżności orzecznictwa w kwestii dopuszczalności skargi na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu, należy podnieść, że Sąd w składzie obecnym przychyla się do tych poglądów które dopuszczają skargę w takim przypadku przyjmując, że ostateczna odmowa o przywrócenia terminu do złożenia odwołania - kończy postępowanie w sprawie bo wprawdzie formalnie zakończy je orzeczenie wydane w trybie art. 134 kpa - ale o treści orzeczenia przesądza już treść orzeczenia wydanego w trybie art. 59 § 2 kpa (związany charakter rozstrzygnięcia). Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 §1 kpa nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Rezultatem prawidłowo zebranego materiału dowodowego i jego oceny jest decyzja administracyjna, której jednym z elementów jest uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie powinno zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji. W szczególności winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją czy postanowieniem organu l instancji (za wyjątkiem przypadku określonego w art. 138 § 3 k.p.a.). Organ II instancji nie może ograniczyć się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz ma obowiązek ponownie rozpoznać sprawę. Oznacza to, że organ odwoławczy ma rozpoznać żądania strony i odnieść się do nich w uzasadnieniu. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Kolegium w zaskarżonym postanowieniu stanęło na stanowisku, że - po pierwsze nie została spełniona przesłanka dotycząca wniesienia prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu. Kolegium przyjmuje, że ostatnim dniem do złożenia skargi był dzień 10.08.2008 r., po drugie, że w zaistniałej sytuacji nie można przyjąć jakoby organy spółki nie ponosiły winy w uchybieniu terminu. Pierwszy pogląd Kolegium jest oczywiście błędny, bowiem Kolegium nie wzięło pod uwagę, że dzień 10.08.2008 r., przypadał w niedzielę, a więc zgodnie z regułą za wartą w art. 57 § 4 kpa – jeżeli koniec terminu przypadł na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Takim dniem był dzień 11.08.2008 r., (poniedziałek). A więc zarzut skargi w tym zakresie jest uzasadniony. Drugi pogląd Kolegium jest przedwczesny. Sąd podziela pogląd Kolegium, o tyle, o ile przyjmuje on, że niemożność działania osób uprawnionych do wniesienia odwołania, może świadczyć o wadliwej organizacji pracy zarządzania i funkcjonowania spółki, co wiąże się z pojęciem winy, o jakim mowa w art. 58 § 1 kpa. O braku winy w uchybieniu terminu można jednak mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Są takie zdarzenia, z reguły nagłe i nie dające się przewidzieć, że podmiot zobowiązany do działania przez te zdarzenia zostaje wyeliminowany z możliwości działania. Takim zdarzeniem może być poważna choroba która wyklucza jakąkolwiek możliwość działania, w szczególności możliwość wydania stosownych dyspozycji np. właśnie w zakresie zaskarżenia aktu. Trafnie Kolegium również podnosi, że to na wnoszącym wniosek o przywrócenie terminu ciąży obowiązek uwiarygodnienia (właściwie - uprawdopodobnienia), poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochował należytej staranności, a mimo tego dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe. W sprawie niniejszej skarżąca spółka fakt ten uprawdopodobniała za pomocą druku zwolnienia lekarskiego. Podkreślić trzeba, że art. 58 § 1 kpa wymaga uprawdopodobnienia a nie udowodnienia. Kolegium, może to uprawdopodobnienie uznać za niewystarczające - ale fakt ten nie zwalnia Kolegium od podjęcia kroków zmierzających do wykazania czy to uprawdopodobnienie jest wystarczające czy nie. Kolegium po raz pierwszy rozpoznając sprawę, ustaliło, że z "uwierzytelnionego odpisu druku L-4 wynika, iż W. C. pozostawał w leczeniu szpitalnym w okresie od dnia [...]..07. 2008r do dnia [...].08.2008r. Pan R. C. - Wiceprezes Zarządu spółki, pozostawał w leczeniu w okresie od [...].07.2008r do dnia [...].08.2008 r". W żadnym z wydanych w sprawie aktów Kolegium, nie poczyniło ustaleń - jakie to schorzenia spowodowały, że obaj członkowie zarządu stali się nie zdolni do świadczenia pracy. A chyba dowolnie ustaliło, że W. C. pozostawał w leczeniu szpitalnym. Na rozprawie przed Sądem w dniu 17.09.2009 r., pełnomocnik skarżącej spółki podniósł, że prezes zarządu W. C. przebywał na zwolnieniu lekarskim z powodu dolegliwości sercowo-naczyniowych. Z posiadanych przez pełnomocnika informacji w czasie zwolnienia lekarskiego nie przebywał w spółce i chyba w tym czasie przebywał w domu. Żadnej hospitalizacji w tym przypadku nie było. Wiceprezes zarządu R. C. też nie był hospitalizowany, w spółce nie przebywał, na co był chory - pełnomocnik nie wiedział. W takiej sytuacji obowiązkiem Kolegium było ustalenie, jakie to choroby spowodowały wydanie zwolnień od świadczenia pracy i czy niemożność świadczenia pracy uniemożliwiała wydanie dyspozycji co do zaskarżania przedmiotowego postanowienia. Oceny możliwości działania osób uprawnionych należy dokonać mając na uwadze, fakt, który ustalił Sąd na podstawie dokumentu - iż spółka na podstawie umowy o świadczenie doradztwa prawnego z dnia 26.02.2008 roku -obsługiwana była przez profesjonalną Kancelarię Prawną. Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżone postanowienie, narusza prawo na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. "c" i art. 200 p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.