II OZ 800/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 29 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 810/09 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Z. T. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego postanawia oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej jako: WSA) postanowieniem z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 810/09 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Z. T. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. W uzasadnieniu wskazano, że w myśl przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Należy podkreślić, iż w świetle ukształtowanego w tego typu sprawach orzecznictwa sądowego, kryterium braku winy po stronie osoby, która dokonuje określonej czynności prawnej - jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu - wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. W ocenie Sądu, wniosek pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, w którym jako przyczynę uzasadniającą brak winy wskazano niewłaściwe wykonanie polecenia służbowego przez pracownika kancelarii, który przedmiotową skargę wniósł z uchybieniem trybu, o którym mowa w art. 54 § 1 ppsa, nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. Wnosząc zażalenie pełnomocnik skarżącej zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia, a nadto działając na podstawie art. 191 w zw. z art. 197 § 2 ppsa wniósł o rozpoznanie i uchylenie niepodlegającego zaskarżeniu postanowienia WSA z dnia 7 lipca 2009 r. uchylającego postanowienie tegoż Sądu z dnia 24 czerwca 2009 r. W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem z dnia 24 czerwca 2009 r. WSA zdecydował się odrzucić wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, gdyż w oparciu o akta sprawy stwierdził, iż skarga ta została wniesiona w terminie, w związku z czym wniosek o przywrócenie terminu był bezprzedmiotowy. Następnie w dniu 7 lipca 2009 r. WSA postanowił uchylić wcześniejsze postanowienie z dnia 24 czerwca 2009 r. Jako podstawę swojego orzeczenia Sąd wskazał art. 165 ppsa argumentując, iż na znajdującej się w aktach sprawy kopercie, w której wysłano skargę, widnieje stempel z datą 8 maja 2009 r., a więc skarga nie została wniesiona w terminie, a co za tym idzie wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia jest dopuszczalny. Rozpatrując rzeczony wniosek skarżącej Sąd postanowieniem z dnia 8 lipca 2009 r. stwierdził, iż uchybienie terminu nastąpiło nie bez winy pełnomocnika skarżącego, w związku z czym odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Strona skarżąca wskazała, że postanowienie WSA z dnia 7 lipca 2009 r., które stanowiło podstawę zaskarżonego niniejszym zażaleniem postanowienia z dnia 8 lipca 2009 r., zostało wydane z naruszeniem art. 165 ppsa, bowiem zgodnie z dyspozycją tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Skoro za zmianę okoliczności nie można uznać ewentualnej zmiany dokonanej przez Sąd w ocenie treści zawartych na kopercie, w której wysłano skargę do organu administracyjnego (koperta ta bowiem cały czas zalegała w aktach sprawy i jako taka, zgodnie z art. 133 § 1 w związku z art. 166 ppsa, podlegała już z urzędu ocenie Sądu podczas wydawania postanowienia z dnia 24 czerwca 2009 r. - z tego też względu rzeczona koperta i zawarte na niej napisy i znaki graficzne nie stanowią w żadnym razie nowej okoliczności, a zmianie uległa jedynie ocena tych okoliczności przez orzekający Sąd) to postanowienie WSA z dnia 7 lipca 2009 r. wydane zostało z naruszeniem art. 165 ppsa. Następnie strona skarżąca wskazała, że w związku z tym, iż postanowienie WSA z dnia 7 lipca 2009 r. wydane zostało z wyraźnym naruszeniem art. 165 ppsa i jako takie winno być uchylone, to traci tym samym rację bytu wydane na jego podstawie postanowienie z dnia 8 lipca 2009 r. W przypadku uchylenia postanowienia z dnia 7 lipca 2009 r. postanowienie z 8 lipca 2009 r. staje się bowiem ponownym orzeczeniem w tej samej sprawie oraz narusza dyrektywę związania Sądu swoimi wcześniejszymi postanowieniami, wynikającą z art. 164 ppsa. W związku z tym uchylić należałoby zarówno postanowienie z dnia 7, jak i 8 lipca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji poprawnie rozstrzygnął wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni akceptuje argumentację Sądu I instancji i uznaje ją za własną. Nie ulega bowiem wątpliwości, że kryterium braku winy po stronie osoby, która dokonuje określonej czynności prawnej - jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu - wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. WSA słusznie podkreślił, że w przypadku, gdy strona jest reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, gdyż ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania profesjonalnego pełnomocnika procesowego obciąża stronę. Skoro nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik odpowiada za winę osób, którymi się posługuje (por. wskazane przez WSA postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1999 r., III CKN 1052/98, Lex Polonica nr 390726), to nie można uznać za uprawdopodobnioną okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu - niewłaściwego wykonania polecenia służbowego przez pracownika kancelarii, który przedmiotową skargę wniósł z uchybieniem trybu, o którym mowa w art. 54 § 1 ppsa. Podsumowując powyższe, Sąd I instancji słusznie uznał, że pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a tym samym poprawnie rozstrzygnął sprawę, odmawiając przywrócenia terminu. Odnosząc się do pozostałych zarzutów zażalenia należy wskazać, że są one niezasadne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości, iż z art. 191 ppsa wynika, że postanowienia wydane w toku postępowania, na które nie służyło zażalenie mogą być objęte zakresem kognicji sądu kasacyjnego, tylko przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej (por. B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2006 r., komentarz do art. 191, uw. 1), a warunkiem zbadania zasadności wspomnianych postanowień jest zgłoszenie wniosku strony w skardze kasacyjnej lub w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej. Z powyższego wynika, że przepisy ppsa nie przewidują możliwości realizacji żądania strony skarżącej, a więc rozpoznania i uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny niepodlegającego zaskarżeniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2009 r. uchylającego postanowienie tego Sądu z dnia 24 czerwca 2009 r. Skoro zaś Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie nie ma prawa uchylenia niepodlegającego zaskarżeniu postanowienia WSA z dnia 7 lipca 2009 r., a postanowienie WSA z dnia 8 lipca 2009 r. jest poprawne i zgodne z prawem, to mając te względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił zażalenie. Sąd stwierdza na marginesie, że strona skarżąca miała rację wskazując na błędne zastosowanie art. 165 ppsa przez WSA, ale jak wskazano powyżej, Naczelny Sąd Administracyjny na tym etapie postępowania nie miał żadnej możliwości wzruszenia postanowienia z dnia 7 lipca 2009 r.