II SA/Gd 311/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Górska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2009 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 3 kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 3 lutego 2009 r., nr [...]. 2. orzeka, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane. 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącej E. S. kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. decyzją z dnia 3 lutego 2009 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.), nakazał E. S. wykonanie uszczelnienia dymowego przewodu kominowego poprzez wstawienie wkładu żaroodpornego zgodnie z opinią kominiarską opracowaną przez mistrza kominiarskiego D. W.. Powyższej decyzji organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, iż na wniosek E. S. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego dymowego przewodu kominowego użytkowanego przez wnioskodawcę w związku z jego nieszczelnością. Przeprowadzono w dniu 29 października 2008 r. kontrolę nieruchomości, stwierdzając, iż do dnia kontroli nie usunięto nieszczelności przewodu kominowego wskazanego przez mistrza kominiarskiego D. W. w opinii z dnia 30 kwietnia 2008 r. Ustalono, iż przewód jest użytkowany przez E. S.. W dniu 27 listopada 2008 r. organ powiadomił Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" oraz E. S., iż zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali, nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Obowiązek utrzymania lokalu w należytym stanie i zakres kosztów z tym związany, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o własności lokali, obciąża właściciela lokalu. Tym samym przedmiotowy przewód kominowy powinien być doprowadzony do odpowiedniego stanu technicznego przez jedynego jego użytkownika - E. S.. W odpowiedzi E. S. stwierdziła, że jej zdaniem komin stanowi część wspólną obiektu i to Wspólnota Mieszkaniowa powinna go uszczelnić. Przekazała do akt opinię kominiarską nr [...] sporządzoną przez mistrza kominiarskiego A. S. z pomiarami stężenia tlenku węgla w przedmiotowym przewodzie kominowym, wykonanymi w dniu 16 stycznia 2009 r., które wskazują na zagrożenie dla życia i zdrowia. Organ I instancji podniósł, że obowiązujące przepisy prawa budowlanego stanowią w art. 70 ust. 1, iż właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu budowlanego, na których spoczywają obowiązki w zakresie napraw, określone, w przepisach odrębnych bądź umowach, są zobowiązani w czasie lub bezpośrednio po przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 62 ust. 1 (kontrolę przeprowadziła Wspólnota w kwietniu 2008 r.), usunąć stwierdzone uszkodzenia oraz uzupełnić braki, które mogłyby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Po wykonaniu naprawy, potwierdzonej w protokole - osoba dokonująca kontroli jest zobowiązana bezzwłocznie przesłać kopię tego protokołu do właściwego organu – w tym przypadku do tut. inspekcji, która przeprowadza bezzwłocznie kontrolę obiektu w celu potwierdzenia usunięcia stwierdzonych uszkodzeń (art. 70 ust. 2). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, po stwierdzeniau że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska w związku z brakiem stosownych czynności naprawczych, nakazał, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin ich wykonania. Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosła E. S., domagając się zobowiązania do usunięcia nieprawidłowości właściciela części wspólnej, jaką są kominy - Wspólnotę Mieszkaniową [...] w L.. Odwołująca się zarzuciła organowi naruszenie art. 3 ust. 2 oraz art. 13 ustawy o własności lokali, wskazując, że o tym, co wchodzi w skład nieruchomości wspólnej decyduje własność. Decyzję o tym, jakie elementy (części budynku) nie zostaną wliczone do sumy powierzchni użytkowej wszystkich samodzielnych lokali w budynku i tym samym staną się współwłasnością właścicieli wszystkich lokali (nieruchomość wspólną) podejmuje się w chwili ustanowienia odrębnej własności pierwszego lokalu w danej nieruchomości. E. S. podniosła ponadto fakt, że organ pierwszej instancji w analogicznej sprawie decyzją z dnia 18 lutego 2008 r. Nr [...] nakazał Wspólnocie mieszkaniowej uszczelnienie komina w pionowym przewodzie kominowym, łącznie z montażem trójnika do pieca CO przyporządkowanego tylko do danego lokalu. Decyzja ta została wydana, mimo podzielenia przez tę wspólnotę części wspólnych w zakresie kominów uchwałą [...]r., którą również określono granice odpowiedzialności właścicieli. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 3 kwietnia 2009 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji i nakazał E. S. wykonanie w terminie do dnia 24 kwietnia 2009 r. uszczelnienia dymowego przewodu kominowego, użytkowanego wyłącznie przez nią i przechodzącego przez lokal mieszkalny nr 2 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym w: L. przy [...], na działce nr 286/3 obr. 7, poprzez wstawienie wkładu żaroodpornego w przewód kominowy, do którego podłączony jest kocioł CO na opał stały zamontowany w piwnicy. W uzasadnieniu organ podał, iż zgodnie z przepisem art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy -Prawo budowlane z 1994 r. w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Według informacji dotyczących okresowych czynności kominiarskich z dnia 23 października 2006 r. przedmiotowy przewód kominowy w budynku przy [...] w L. jest popękany od kotła CO na opał stały zamontowanego w piwnicy i użytkowanego przez A. S.. Pęknięcia przewodu w lokalu mieszkalnym nr 2 w przedmiotowym budynku znajdują się przy podłodze. Zgodnie z zaleceniem mistrza kominiarskiego D. W. przewód kominowy należy uszczelnić w dwóch lokalach mieszkalnych, w lokalu nr 2 i 5 oraz na zewnątrz budynku. Opinia kominiarska nr 99/2006 z dnia 26 października 2006 r., sporządzona przez mistrza kominiarskiego A. Stoickiego, nie potwierdziła faktu nieszczelności przewodu kominowego, do którego podłączono piec CO na paliwa stałe. Natomiast zgodnie z informacją z dnia 30 kwietnia 2008 r., sporządzoną przez mistrza kominiarskiego D. W., przewód kominowy w lokalu E. S. jest nieszczelny (dym wydobywa się przy podłodze). Zgodnie z zaleceniem w powyższym przewodzie należy zamontować wkład kominowy wykonany ze stali żaroodpornej spełniającej Polską Normę. Według ustaleń kontroli z dnia 29 października 2008 r. nieszczelność przewodu kominowego w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, wskazana w opinii autorstwa mistrza kominiarskiego D. W., nie została usunięta. Przedmiotowy przewód kominowy jest użytkowany przez E. S. jako przewód odprowadzający dym z podłączonego do niego pieca węglowego. Fakt nieszczelności potwierdza opina nr [...] z dnia 16 stycznia 2009 r. mistrza kominiarskiego A. S. wskazująca, że stężenie tlenku węgla w pomieszczeniu biurowym (lokalu nr 2) stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi przebywających w tym pomieszczeniu. Zatem konieczne jest usunięcie nieszczelności w przewodzie dymowym poprzez wstawienie wkładu żaroodpornego. Organ odwoławczy wskazał, przytaczając przepis art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. nr 80 poz. 903, z późn. zm.), że urządzenia i części budynku, służące wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych nie wchodzą w skład nieruchomości wspólnej. Organ podał również, iż w przypadku stwierdzenia podczas kontroli stanu technicznego nieprawidłowości, właściciel obiektu - jako podmiot zobowiązany do utrzymywania obiektu w stanie należytym (art. 61 ustawy Prawo budowlane z 1994 r.) powinien je usunąć przed zastosowaniem restrykcji w postaci decyzji nakazowej, do czego zobowiązuje art. 70 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Zgodnie z tym przepisem właściciel; zarządca lub użytkownik obiektu budowlanego, na których spoczywają obowiązki w zakresie napraw, określone w przepisach odrębnych bądź umowach, są obowiązani w czasie lub bezpośrednio po przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 62 ust. 1, usunąć stwierdzone uszkodzenia oraz uzupełnić braki, które mogłyby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, a w szczególności katastrofę budowlaną, pożar, wybuch, porażenie prądem elektrycznym albo zatrucie gazem. Jak wynika z akt sprawy, w tym m.in. z treści uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" w L. nr [...] z dnia 23 maja 2008 r., właścicielem lokalu nr 2 w przedmiotowym budynku mieszkalnym oraz jedynym użytkownikiem przewodu dymowego, do którego podłączony jest kocioł CO na opał stały, jest E. S.. Organ stwierdził, że sentencja zaskarżonej decyzji jest nieprecyzyjna. Mając całość materiału dowodowego niewymagającego uzupełnienia na podstawie przepisu art. 136 kpa oraz z uwagi na zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi przebywających w przedmiotowym lokalu, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nakazał E. S. wykonanie w terminie do dnia 24 kwietnia 2009 r. uszczelnienia dymowego przewodu kominowego, użytkowanego wyłącznie przez wyżej wymienioną i przechodzącego przez lokal mieszkalny nr 2 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym w L. przy [...], na działce nr 286/3 obr. 7, poprzez wstawienie wkładu żaroodpornego w przewód dymowy, do którego podłączony jest kocioł co na opał stały zamontowany w piwnicy. Decyzja nie narusza przepisu art. 139 kpa, ponieważ organ odwoławczy doprecyzował jedynie orzeczenie organu I instancji. Natomiast wyznaczając termin wykonania powyższego obowiązku organ wziął pod uwagę konieczność jak najszybszego wykonania uszczelnienia przedmiotowego przewodu kominowego. Organ odwoławczy poinformował, iż nie może nadać swojej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, ponieważ przepisy art. 108 kpa dotyczą jedynie decyzji organu I instancji. Odnosząc się do argumentów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że przywołana przez stronę decyzja tutejszego organu nr [...] z dnia 27 kwietnia 2007 r. dotyczyła innego postępowania administracyjnego. E. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903, ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, iż tylko na skarżącej, z uwagi na posiadane przez nią prawo własności lokalu mieszkalnego nr 2 wchodzącego w skład budynku mieszkalnego nr 61 w L. przy Al. Wolności, ciążą obowiązki przewidziane w wymienionej powyżej ustawie - Prawo budowlane, w tym przypadku wykonanie uszczelnienia dymowego przewodu kominowego poprzez wstawienie wkładu żaroodpornego, zgodnie z opinią D. W.. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. do przedłożenia do akt sprawy fotokopii wydanej przez ten organ decyzji z dnia 18 lutego 2008 r. Nr [...] wydanej dla Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w L. celem wykazania, że w innej sprawie, analogicznej do niniejszego postępowania, organ ten wydał decyzję całkowicie odmienną - zgodną ze stanowiskiem strony skarżącej. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Na wezwanie Sądu, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego złożył do akt sądowych fotokopię decyzji tego organu z dnia 14 maja 2009 r. Nr [...], podjętą na skutek odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 18 lutego 2008 r. Nr [...] (vide: k. 42-45). W piśmie procesowym z dnia 6 sierpnia 2009 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik procesowy skarżącej podtrzymał zarzuty i żądanie skargi oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem jej legalności, stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd uznał, że narusza ona prawo. Naruszenie to dotyczy zastosowanego w sprawie przepisu prawa – art. 66 ust. 1, w związku z art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.) oraz art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903, ze zm.), poprzez wadliwe określenie adresata decyzji. Kontrolowane postępowanie administracyjne toczyło się według przepisów Rozdziału VI ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. W świetle niekwestionowanych, prawidłowo ustalonych i przytoczonych wyżej okoliczności sprawy zastosowanie przepisów tego rozdziału było uzasadnione, ponieważ zawarte w nim normy mają na celu zapewnienie właściwego użytkowania oraz utrzymania obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym. Według art. 61 Prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2, który z kolei stwierdza, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem, wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych ani sprawności technicznej. Stosownie zaś do treści art. 66 tej ustawy, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Analiza treści przytoczonych wyżej przepisów, w powiązaniu z treścią art. 62 i art. 70 Prawa budowlanego, prowadzi do wniosku, że adresatem konkretnych czynności nakazanych przez organ w trybie art. 66 może być tylko właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, ponieważ utrzymania obiektów budowlanych dotyczą przepisy Rozdziału VI Prawa budowlanego. Zgodnie zaś z legalną definicją zawartą w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, obiekt małej architektury. Skoro zatem przytoczony wyżej przepis art. 66 Prawa budowlanego stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia, nałożenie obowiązków naprawczych mogło nastąpić jedynie na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, w tym przypadku budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego w L. przy [...]. Jest bowiem w sprawie niesporne, że przedmiotowy budynek stanowi współwłasność, a wszyscy współwłaściciele tworzą Wspólnotę Mieszkaniową (skarżąca jest właścicielką lokalu nr 2). W sytuacji współwłasności obiektu budowlanego, obowiązek utrzymania tego obiektu w należytym stanie technicznym i estetycznym ciąży na wszystkich współwłaścicielach łącznie lub na zarządcy. Nie można obciążyć tym obowiązkiem jednego ze współwłaścicieli nawet wówczas, gdyby tylko on ponosił winę za zaistniały stan rzeczy. Wydając decyzję na podstawie ust. 1 lub wskazanego przepisu organ nadzoru budowlanego nie kieruje się również wielkością udziałów we współwłasności. Wszelkie zaś spory pomiędzy współwłaścicielami wynikłe na tym tle, łącznie z problemem rozliczenia związanych z tym kosztów, nie należą do administracyjnej drogi postępowania i podlegają kognicji sądów powszechnych (por. wyrok NSA z dnia 24.01.2002 r., sygn. akt IV SA/427/00, Wspólnota z 2002 r., nr 8, poz. 51, także: E. Radziszewski, Komentarz do art. 61 Prawa budowlanego, LexPolonica). W okolicznościach niniejszej sprawy dla ustalenia adresata nakazu z art. 66 Prawa budowlanego odwołać się należy do ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy, wrazie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. Nie można żądać zniesienia współwłasności nieruchomości wspólnej, dopóki trwa odrębna własność lokali. Nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Natomiast według art. 6 zd. pierwsze wskazanej ustawy, ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa powstaje zatem ex lege, z chwilą wyodrębnienia lokali w budynku mieszkalnym w sposób określony w ustawie o własności lokali. Wspólnota mieszkaniowa posiada zdolność sądową, działając za pośrednictwem swoich organów, w tym m.in. poprzez zarząd (art. 21 - 22 cyt. ustawy). W orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 maja 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 752/2004), że obowiązki wynikające z art. 61 i art. 66 związane z utrzymaniem należytego stanu technicznego obiektu budowlanego, w którym istnieje wspólnota mieszkaniowa, powinny być nałożone właśnie na ten podmiot. Podzielając ten pogląd podkreślić jednak należy, że to, czy wspólnota mieszkaniowa powinna być adresatem decyzji w przedmiocie nałożenia obowiązków na podstawie art. 66 ustawy - Prawo budowlane zależy od tego, czy sprawuje ona zarząd nieruchomością wspólną, czy też nie zachodzą okoliczności wyłączające powierzony ustawowo wspólnocie, działającej poprzez swoje organy, zarząd nieruchomością wspólną (art. 18 ust. 3 i nast.). Tak więc przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy prawidłowo ustalić adresata decyzji w niniejszym postępowaniu prowadzonym w trybie przepisów art. 61 i nast. Prawa budowlanego, a następnie uwzględnić konieczność precyzyjnego i dokładnego oznaczenia nakazanych czynności i miejsca ich przeprowadzenia. Poza oceną Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę pozostaje natomiast kwestia ewentualnych rozliczeń pomiędzy właścicielami lokali, tworzącymi Wspólnotę. Z uwagi na opisane naruszenie przepisu art. 66 ustawy - Prawo budowlane pozostają bez znaczenia zarzuty skargi odnoszące się do tego, że komin i przewody kominowe stanowią część wspólną budynku mieszkalnego, stosownie do treści art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali, ponieważ okoliczność ta nie miała rozstrzygającego znaczenia dla oceny zgodności z prawem kwestionowanych decyzji administracyjnych. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że decyzje organów administracyjnych obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa i uchylił je na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270). Sąd orzekł również, na podstawie art. 152 tej ustawy, że obie decyzje nie mogą zostać wykonane, co wywołuje skutek do daty uprawomocnienia niniejszego wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalając, że na zasądzone koszty składa się wpis sądowy w wysokości 500 zł oraz koszty zastępstwa procesowego wraz z kosztami opłaty od pełnomocnictwa, w kwocie 257 zł.