II SA/Lu 515/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2009 r. sprawy ze skargi K. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy S. przyznano K. Ł. zasiłek okresowy od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzją datowaną na [...] r., znak [...], zmieniono ostateczną decyzję z dnia [...] r. w ten sposób, że zmniejszono wysokość przyznanego zasiłku za okres od 1 do 30 kwietnia 2009 r. do wysokości [...] zł. Odwołanie od tej decyzji wniosła K. Ł., żądając jej zmiany. W uzasadnieniu odwołania wskazała, iż jej zdaniem, organ I instancji nieprawidłowo ustalił dochód, od którego zależy prawo do zasiłku z pomocy społecznej, gdyż niezasadnie wliczył do tego dochodu stypendium szkolne, a ponadto nie wziął pod uwagę utraty przez stronę zasiłku mieszkaniowego. Decyzją z dnia [...] r., znak [...] organ I instancji utrzymał w mocy decyzję własną datowaną na [...] r., nie uwzględniając stanowiska odwołującej się. Decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na skutek odwołania K. Ł., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] r. w całości i umorzyło postępowanie przed tym organem. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż zakwestionowana decyzja w sposób rażący narusza art. 132 § 1 k.p.a. oraz art. 133 k.p.a. Organ I instancji, utrzymując w mocy decyzję własną z dnia [...] r., nie uwzględnił bowiem żądania K. Ł. zawartego w odwołaniu. Organ I instancji mógłby zastosować art. 132 § 1 k.p.a. tylko wówczas, gdyby rozstrzygnięcie pokrywało się z żądaniem zawartym w odwołaniu, jeżeli natomiast nie miał zamiaru uwzględnienia odwołania, powinien był przekazać sprawę organowi odwoławczemu. Kolegium podniosło, iż z uwagi na to, że rażące naruszenie art. 132 § 1 k.p.a., dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, zostało stwierdzone w trybie odwoławczym, a tryb zwyczajny ma pierwszeństwo przed trybem nadzwyczajnym, zaskarżoną decyzję należało uchylić. Jednocześnie organ II instancji umorzył postępowanie pierwszoinstancyjne jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., wskazując, że zniesione zostało w ten sposób postępowanie, które toczyło się w sprawie od momentu złożenia odwołania od decyzji datowanej na [...] r. i że pozostała w obrocie prawnym nieostateczna decyzja datowana na [...] r. oraz wniesione od niej odwołanie z dnia [...] r. Kolegium wskazało ponadto, że merytoryczne zarzuty podniesione przez K. Ł. w odwołaniu zostaną rozpatrzone przez ten organ w odrębnym postępowaniu. Skargę na powyższą decyzję wniosła K. Ł., podnosząc ponownie, iż w jej ocenie, stypendium szkolne nie mieści się w kategorii dochodu stanowiącego podstawę przyznania uprawnień do świadczeń z pomocy społecznej, w tym do zasiłku okresowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutów skargi, Kolegium wskazało, iż skarżąca zakwestionowała zasadność wliczania stypendium szkolnego dzieci do dochodu rodziny, co do którego organ ten nie zajmował stanowiska w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. Organ odwoławczy rozstrzygał bowiem w tym postępowaniu wyłącznie kwestie proceduralne, nie badając wynikających z prawa materialnego uprawnień rodziny skarżącej do zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z treścią art. 132 § 1 k.p.a., jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Zatem wydanie przez organ I instancji nowej decyzji na podstawie cytowanego przepisu jest prawnie dopuszczalne tylko wówczas, gdy organ ten uzna żądanie strony zawarte w odwołaniu za usprawiedliwione w całości. Stąd wniosek, że decyzja wydana w oparciu o art. 132 § 1 k.p.a. stanowi rozstrzygnięcie na korzyść strony odwołującej się. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję własną datowaną na [...] r., zmniejszającą wysokość przyznanego skarżącej zasiłku okresowego za miesiąc kwiecień 2009 r. Niewątpliwe jest zatem, iż nie uwzględnił żądania skarżącej zawartego w odwołaniu od decyzji datowanej na [...] r., uznając je za bezzasadne. Należy w tym miejscu wskazać, iż, wydając decyzję na podstawie art. 132 § 1 k.p.a., organ I instancji może jedynie zmienić lub uchylić decyzję własną, od której strona odwołała się. Nie ma natomiast prawnej możliwości utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy. Jeżeli bowiem uzna, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, bądź zasługuje na uwzględnienie tylko w części, jest obowiązany, na podstawie art. 133 k.p.a., przesłać je wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu. W związku z powyższym, Sąd w niniejszej sprawie w pełni podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż organ I instancji, wydając po rozpoznaniu odwołania K. Ł. decyzję z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję własną datowaną na [...] r. rażąco naruszył art. 132 § 1 k.p.a. oraz art. 133 k.p.a. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu, przy czym jest to naruszenie oczywiste, wyraźne i bezsporne. Z rażącym naruszeniem prawa mamy zatem do czynienia wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność (m. in. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1996 r., III SA 565/95, Biul. Skarb. 1997, nr 2, s. 26 oraz wyrok NSA z dnia 26 maja 1989 r., IV SA 339/89, ONSA 1989, nr 1, poz. 50). W ocenie Sądu, zarówno treść art. 132 § 1 k.p.a. zastosowanego przez organ I instancji w niniejszej sprawie, jak i treść art. 133 k.p.a., nie budzą wątpliwości interpretacyjnych, zaś utrzymanie w mocy zaskarżonej przez stronę niekorzystnej dla niej decyzji na podstawie art. 132 § 1 k.p.a. i niezastosowanie art. 133 k.p.a. narusza prawo w sposób oczywisty i bezsporny. Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi wprawdzie przesłankę stwierdzenia jej nieważności, jednakże, jak słusznie wskazało Kolegium, kodeks postępowania administracyjnego wyłącza stosowanie sankcji nieważności decyzji w postępowaniu odwoławczym. W przypadku, gdy organ odwoławczy ustali, że decyzja organu I instancji dotknięta jest jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., może jedynie, stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylić i zmienić decyzję bądź uchylić decyzję i umorzyć postępowanie pierwszoinstancyjne. W niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo zastosował drugie z wymienionych rozwiązań, tj. uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] r. i umorzył postępowanie pierwszoinstancyjne, uznając je za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Umorzenie postępowania przed organem I instancji zniosło bowiem postępowanie, które toczyło się w niniejszej sprawie od dnia złożenia odwołania od decyzji datowanej na [...] r. Tym samym w obrocie prawnym pozostała nieostateczna decyzja datowana na [...] r. oraz wniesione od niej odwołanie K. Ł., które zostało następnie rozpoznane w odrębnym postępowaniu. Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, iż zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium z dnia [...] r. miało charakter czysto proceduralny. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż decyzja organu I instancji z dnia [...] r. w sposób rażący narusza przepisy postępowania administracyjnego czyniło bowiem zbędnym odniesienie się Kolegium do zarzutów naruszenia prawa materialnego zawartych w odwołaniu K. Ł. od tej decyzji. Ubocznie wskazać należy, że przedmiotowe odwołanie zostało rozpoznane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., które decyzją z dnia [...] r., Nr [...] uchyliło w całości decyzję organu I instancji datowaną na [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Z powyższych względów skargę, jako nie zawierającą uzasadnionych podstaw, należało oddalić w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).