IV SA/Po 634/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi V. R. na decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stanowisko służbowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w [...] rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana 3. zasądza od Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu na rzecz adw. W. W. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego /-/I.Kucznerowicz /-/B.Popowska /-/P.Miładowski Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu, rozpoznając odwołanie V. R. od rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] dotyczącego mianowania na stanowisko służbowe, uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty mianowania na stanowisko, ustalił nową datę mianowania na to stanowisko na dzień [...] czerwca 2009 r. oraz utrzymał w mocy w pozostałej części zaskarżony rozkaz personalny. Wymienione decyzje zapadły w następujących okolicznościach. Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] przeniósł V. R. , z urzędu, do dalszego pełnienia służby w Komendzie Miejskiej Policji w [...]. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Rozkaz ten został utrzymany w mocy przez rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2009 r. Rozkazem personalnym z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Komendant Miejski Policji w [...], działając na podstawie art. 32 ust. 1-2 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o policji (t. j. Dz. U. z 2007 r. nr 43 poz. 277 ze zm., dalej ustawa o policji), § 1 ust. 1, 1a pkt 4, § 9 ust. 1-2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. nr 152, poz. 1732 ze zm., dalej rozporządzenie MSWiA z dnia 06 grudnia 2001 r.) mianował V. R., z dniem [...] kwietnia 2009 r. na stanowisko [...] w 9 grupie zaszeregowania z mnożnikiem 2,05 kwoty bazowej służącym do ustalenia miesięcznej kwoty uposażenia zasadniczego w wysokości [...] złotych oraz przyznał dodatek służbowy. W uzasadnieniu decyzji napisano, że stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu, a to w taki sposób, że skontaktowano się listownie z stroną przebywającą na zwolnieniu lekarskim z prośbą o przybycie lub ustosunkowanie się do wskazanego stanowiska. Strona odpowiedziała listownie, że przebywa na zwolnieniu lekarskim z zaleceniem leżenia. Poprosiła o poinformowanie na temat wakatów stanowisk w grupach uposażenia 11 i 10, gdyż ostatnie zajmowane przez nią stanowisko było w 11 grupie uposażenia. W odpowiedzi przesłano stronie informację, że proponowane stanowisko [...], zaszeregowane do 9 grupy z mnożnikiem 2,05 i uposażeniem zasadniczym 3120 zł jest jedynym wykonawczym stanowiskiem w KMP w [...]. W jednostkach i komórkach organizacyjnych KMP w [...] nie ma wolnych stanowisk zaszeregowanych do grupy 10 i 11. Takie zaszeregowanie posiadają komendanci oraz zastępcy komendantów komisariatów policji. KMP nie posiada akt osobowych ani dokumentów obrazujących przebieg dotychczasowej służby strony. Odnośnie dodatku służbowego, to rozstrzygając o jego wysokości uwzględniono charakter i zakres zadań służbowych realizowanych na stanowisku eksperta oraz poziom posiadanych przez stronę kwalifikacji zawodowych. W odwołaniu strona napisała, że nowe stanowisko cechuje się uposażeniem niższym od uposażenia otrzymywanego na wcześniejszym stanowisku. Nie zapewniono stronie czynnego udziału w postępowaniu. Nie udzielono wyczerpującej informacji dotyczącej prawnego i faktycznego statusu kadrowego oraz uposażenia. Częściowe informacje nie są wystarczające. Strona podkreśliła wskazania medyczne, z powodu których przebywa na zwolnieniu lekarskim. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu napisał, że stosunek służbowy policjanta nie jest stosunkiem pracy ale ma charakter administracyjny. W toku ponownego postępowania stronie udzielono pełnej informacji prawnej, zapewniono udział w postępowaniu – zastosowano wszystkie zalecenia organu II instancji, który przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...]. Strona została zwolniona z wcześniej zajmowanego stanowiska przez uprawnionych przełożonych. Mianowanie na stanowisko służbowe w Komendzie Miejskiej nie jest przeniesieniem na niższe stanowisko służbowe w rozumieniu art. 38 ustawy o policji. Organ II instancji zaznaczył, iż "oczywistym jest, że KMP w [...] nie jest także właściwym do zastosowania art. 103 ustawy o policji, bowiem przepis ten nie został wcześniej zastosowany przez przełożonych zwalniających policjantkę z zajmowanego stanowiska służbowego". Wbrew twierdzeniom strony, w rozkazie mianującym na stanowisko eksperta w KMP w [...] mnożnik kwoty bazowej i wynikające z niego uposażenie zasadnicze zostały określone zgodnie z przepisami rozporządzenia MSWiA z dnia 06 grudnia 2001 r. Przyznana kwota dodatku służbowego uwzględnia rangę stanowiska i posiadane przez stronę kwalifikacje zawodowe. Organ I instancji nie był uprawniony do określenia statusu kadrowego czy też finansowego strony po [...] kwietnia 2007 r. Wcześniej zresztą uczyniły to te organy, których funkcjonariuszem była wówczas strona. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości obu zapadłych w sprawie decyzji. Zarzucił bezkrytyczne zaakceptowanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia w przedmiocie mianowania skarżącej na stanowisko z miesięczną kwotą uposażenia niższą od uzyskiwanej na poprzednio zajmowanym stanowisku oraz niezastosowanie w sprawie art. 103 ustawy o policji i pozbawienie skarżącej prawa do stawki uposażenia pobieranego na poprzednio zajmowanym stanowisku. Nadto zarzucił zaniechanie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, odstąpienie od zasady prawdy obiektywnej, nieuwzględnienie interesu służbowego policji oraz słusznego interesu skarżącej jako strony postępowania. Nie zostały wyjaśnione przesłanki, jakimi organ I instancji kierował się przy załatwianiu sprawy. Nie został zapewniony skarżącej czynny udział w postępowaniu jak i możliwość wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Nie udzielono skarżącej wyczerpującej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych. Organ I instancji nie wyjaśnił i nie uzasadnił podstawy prawnej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja i decyzją ją poprzedzająca nie mogą się ostać. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, chodzi o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji, nie zaś według kryteriów słuszności. Decyzje będące przedmiotem niniejszej kontroli sądowo-administracyjnej są konsekwencją decyzji administracyjnej podjętej przez Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] - rozkazu z dnia [...] grudnia 2008 r., na mocy którego przeniesiono Skarżącą do dalszego pełnienia służby w Komendzie Miejskiej Policji w [...]. Sądowi orzekającemu wiadomym jest z urzędu, że decyzja ta nadal pozostaje w obrocie prawnym, aczkolwiek znajduje się poza granicami niniejszej sprawy. Z twierdzeń zawartych w skardze wynika, że skarżąca skorzystała ze swoich uprawnień do zakwestionowania wskazanej decyzji w postępowaniu administracyjnym, a następnie sądowo-administracyjnym, a skarga wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oczekuje na rozpoznanie. Nie jest zatem rolą niniejszego Sądu ocena przesłanek i zakresu rozstrzygnięcia decyzji Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu - rozkazu z dnia [...] grudnia 2008 r. Uwzględnić natomiast należy jej treść ze wskazaniem podstawy materialnoprawnej, bo ma to znaczenie dla oceny zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Rozkaz z dnia [...] grudnia 2008 r. podjęty został na podstawie art. 32 ust. 1 i ust. 2 ustawy o policji i jego treścią jest: "przeniesienie z urzędu do dalszego pełnienia służby w Komendzie Miejskiej Policji w [...]". W rozkazie tym nie określono statusu kadrowego i finansowego Skarżącej. W uzasadnieniu tej decyzji wymieniono także art. 36 ust. 1 i ust. 2 ustawy o policji, wskazując, iż przepis ten umożliwia Komendantowi Wojewódzkiemu Policji taki dobór kadry, aby mogła ona efektywnie realizować zadania nałożone na policję. Zdaniem Sądu, powyższa treść ww. rozkazu miała wpływ na zakres rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji pierwszoinstancyjnej, tj. iż określono w niej stanowisko, grupę zaszeregowania z mnożnikiem kwoty bazowej od dnia [...] kwietnia 2009 r., czyli elementy stosunku służbowego, których wcześniejszą decyzją o "przeniesieniu" nie określono. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości ustalenia nowej treści stosunku służbowego Skarżącej w związku z ustaleniem stanu prawnego, który winien mieć zastosowanie w sprawie. Sąd zauważa, iż ukształtowanie treści stosunku służbowego policjanta musi być zgodne z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, a zakres ich zastosowania musi wynikać ze stanu faktycznego sprawy. Sąd jest zdania, iż w niniejszej sprawie organy nie poczyniły pełnych ustaleń faktycznych w sprawie. Mając na uwadze przepisy ustawy o policji dotyczące mianowania, Sąd zauważa brak spójności między treścią rozkazu personalnego mianującego Skarżącą na dane stanowisko i podstawą materialno-prawną orzekania w sprawie, Jako podstawą materialno-prawną rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji o mianowaniu skarżącej na wskazane w decyzji stanowisko w strukturze KMP i określeniu uposażenia – podano wyłącznie art. 32 ust. 1 i ust. 2 ustawy o policji oraz przepisy rozporządzenia. Należy od razu dodać, iż organ II instancji, obok powołania się na ww. przepisy podkreśla, iż: "mianowanie policjantki na stanowisko służbowe w strukturach Komendy Miejskiej Policji nie jest przeniesieniem na niższe stanowisko służbowe w rozumieniu art. 38 ustawy o policji". Nadto wskazano w tej decyzji, iż Komendant Miejski Policji "(...) takim przypadku nie jest także właściwym do stosowania przepisu art. 103 ustawy o policji, bowiem przepis ten nie został wcześniej zastosowany przez przełożonych zwalniających policjantkę z zajmowanego stanowiska służbowego. Zamianowanie wymienionej nastąpiło z dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji (...), dlatego też organ był zobowiązany do ustalenia nowych składników uposażenia podinsp. V. R." Tak więc organ II instancji potwierdził, iż podstawą podjęcia decyzji pierwszoinstancyjnej jest art. 32 ustawy o policji. W celu oceny zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w tej sprawie, należy ustalić wykładnię przepisów dotyczących kwestii pozostających w zakresie niniejszej sprawy tym bardziej, że interpretacja ta jest sporna. Sąd nie aprobuje sposobu rozumienia odnośnych przepisów, i w konsekwencji sposobu subsumpcji art. 32 ustawy o policji, jaką zaprezentowały organy administracji. Należy dodać, iż wymienione przez organy przepisy art. 32, art. 38, art. 103, a także art. 36 i art. 37 ustawy o policji doczekały się bogatego, orzecznictwa, które w zakresie tu rozważanym, jest jednolite. Warto powołać się zwłaszcza na wyrok NSA z dnia 30 maja 2000 r. (II SA 220/00 (LEX nr 56609). Jak ustalono w uzasadnieniu tego wyroku, przepis art. 32 ustawy o policji jest przepisem kompetencyjnym, określa on organy uprawnione do podejmowania decyzji w sprawach w nich wymienionych. Nie określa on jednak kryteriów i przesłanek merytorycznych uzasadniających podejmowanie decyzji w tych sprawach. Decyzja o mianowaniu policjanta powoduje powstanie stosunku służbowego. Elementami tej decyzji jest określenie stanowiska służbowego oraz jednostki organizacyjnej Policji, w której policjant ma pełnić służbę. Zwolnienie policjanta z konkretnego stanowiska i mianowanie na nowe stanowisko służbowe w innej jednostce organizacyjnej Policji zmienia treść stosunku służbowego i może być dokonane tylko w przypadkach określonych w ustawie. Dalej NSA stwierdza, iż przepisy powołanej ustawy o policji przewidują następujące materialnoprawne przesłanki umożliwiające dokonanie zmiany stosunku służbowego policjanta. W art. 36 ust. 1, 2 i 3 ustawy o policji określono możliwości przeniesienia policjanta do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości z urzędu lub na własną prośbę. W art. 37 ustawy o policji dopuszczono możliwość powierzenia policjantowi czasowego pełnienia obowiązków na innym stanowisku, zaś art. 38 ustawy o policji umożliwia przeniesienie na niższe stanowisko. Zdaniem NSA, analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że zwolnienie policjanta z zajmowanego stanowiska i mianowanie na inne stanowisko służbowe może nastąpić wyłącznie na stanowisko równorzędne ze stanowiskiem poprzednio zajmowanym. Wynika to a contrario z przepisu art. 38 ust. 1 i 2 ustawy o policji, w którym wymieniono obligatoryjnie i fakultatywnie przesłanki uzasadniające przeniesienie policjanta na niższe stanowisko służbowe. W nawiązaniu do powyższego Sąd podziela pogląd zawarty w przywołanym wyroku, iż mianowanie policjanta na stanowisko na podstawie art. 32 ustawy o policji wymaga wskazania stanowiska równorzędnego ( por. tezy wyroku WSA w Warszawie z dnia 17 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1247/06, LEX nr 328589, wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2007 r., II SA/Wa 89/07, dostępny na stronie internetowej NSA). W niniejszej sprawie analiza zebranego materiału dowodowego pozwala stwierdzić brak pełnych ustaleń organów obu instancji w zakresie dotychczasowego statusu skarżącej. Organ I instancji wprost przyznaje to w piśmie do skarżącej z dnia [...] marca 2009 r. (k-21 akt adm.: "(...) nie jesteśmy w posiadaniu akt osobowych, ani innych dokumentów obrazujących przebieg dotychczasowej Pani służby"). Podobne stwierdzenie zawarto też w piśmie do skarżącej z dnia [...] kwietnia 2009 r., w którym przedstawiono dokumentację finansową znajdującą się w dyspozycji Wydziału Finansowego [...] (k- 35 akt sądowych). W tym kontekście za gołosłowne uznać należy zapewnienia organu II instancji, iż Skarżąca została mianowana na określone stanowisko "(...) po przeprowadzonej wnikliwej analizie możliwości zamianowania jej stanowisko odpowiadające jej kwalifikacjom, a także predyspozycjom i doświadczeniu zawodowemu". Nadto organy nie wyjaśniły w pełny sposób treści nowego statusu skarżącej w porównaniu do poprzedniego, pomijając tym samym odniesienie się do wymogu zapewnienia policjantce stanowiska równorzędnego. Zaskarżony rozkaz personalny nie zawiera dokładniejszej charakterystyki stanowiska służbowego Skarżącej, która pozwoliłaby na jego weryfikację według kryterium "równorzędności". Należy dodać, iż uposażenie jest tylko jednym z elementów pozwalających na ocenę równorzędności stanowiska. Sąd zauważa, że o taką charakterystykę wskazanego w rozkazie o mianowaniu stanowiska (opis stanowiska pracy i zakresu obowiązków) dopominała się Skarżąca w piśmie z [...] marca 2008 r. Dopiero jednoznaczne i precyzyjne określenie istotnych dla oceny wskazanego stanowiska elementów stosunku służbowego Skarżącej pozwala na ocenę, czy mianowanie nie nosi cech dowolności. Należy wyraźnie podkreślić, iż Sąd nie kwestionuje twierdzeń organu II instancji, że stosunek służbowy funkcjonariusza nie jest stosunkiem pracy, którego istotą jest równorzędność stron, a warunkami prawidłowego wykonywania zadań nałożonych na Policję jest dyspozycyjność i zdyscyplinowanie funkcjonariuszy. Sąd podziela równocześnie pogląd, iż w świetle wykładni art. 32, art. 36 ust. 1 ustawy o policji, właściwy komendant jest uprawniony na podstawie art. 32 ww. ustawy do określenia policjantowi równorzędnego stanowiska tej samej miejscowości z urzędu i jest to decyzja uznaniowa, z tym jednak, że ramy tego uznania wyznacza przepis art. 7 kpa, a mianowicie interes społeczny (policji) i słuszny interes policjanta (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2006 r.; II SA/Wa 1298/06, podobnie: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 09 marca 2006 r., IV SA/Po 581/04, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego). Zdaniem Sądu, organy nie spełniły ww. wymogów wiązanych z podejmowaniem decyzji uznaniowych. Oceniając zaskarżone decyzje w zakresie mianowania, Sąd zauważa następujące odmienności w porównaniu z charakterystyką wcześniej zajmowanego przez skarżąca stanowiska, tj. w Komendzie Głównej Policji. Jak wynika z twierdzeń zawartych w odwołaniu, ostatnio zajmowanym przez skarżącą stanowiskiem było stanowisko [...], usytuowane w grupie 11 i skarżąca otrzymywała uposażenie podstawowe 3.730, zł; mnożnik 2,5 oraz trzy dodatki. Zaskarżoną decyzją skarżącą mianowano na stanowisko [...] w 9 grupie zaszeregowania z mnożnikiem 2,05 kwoty bazowej służącym do ustalenia miesięcznej kwoty uposażenia zasadniczego w wysokości 3.120 złotych oraz przyznano dodatek służbowy w wysokości 700 złotych. Wynikająca wprost z ww. decyzji zmiana statusu kadrowo-finansowego skarżącej jest dla Niej jednoznacznie niekorzystna. Nie może być wątpliwości, że skarżącej wskazano stanowisko służbowe zaszeregowane do niższej grupy uposażenia zasadniczego. Jak już podnoszono, możliwość takiego rozstrzygnięcia nie wynika z treści powołanego w rubrum decyzji pierwszoinstancyjnej art. 32 ustawy o policji. Nadto, wobec wskazania stanowiska służbowego zaszeregowanego do niższej grupy uposażenia zasadniczego, nie można zaakceptować poglądu organów, że organ policji, mianując przeniesionego funkcjonariusza na określone stanowisko, nie ma kompetencji do zastosowania art. 103 ust.1 ustawy o policji. Przecież to właśnie ten organ rozstrzygnął o niższej grupie zaszeregowania, a tego konsekwencją winno być pozostawienie policjantce prawa do stawki uposażenia pobieranego na poprzednio zajmowanym stanowisku. W świetle powyższego należy podkreślić, iż rozstrzygając o treści stosunku służbowego właściwy organ winien określić elementy jego treści stosownie do materialno-prawnych przesłanek mianowania. Wskazanie na art. 32 ustawy o policji rodzi takie konsekwencje dla ukształtowania statusu kadrowo–finansowego policjanta, jak podano wyżej. W sytuacji zadecydowania o wyznaczeniu stanowiska zaszeregowanego do niższej grupy zaszeregowania, należy uwzględnić przepis chroniący uposażenie policjanta, jakim jest art. 103 ust. 1 ustawy o policji i w to w zakresie wymienionym w tym artykule (stawka uposażenia). Nie przesądzając zatem treści rozstrzygnięcia w sprawie mianowania Skarżącej Sąd, wskazując na wady decyzji obu instancji, rozstrzygnął o ich uchyleniu. Ponownie rozpoznając sprawę, organ właściwy do wydania decyzji uwzględni zawarte w uzasadnieniu uwagi i wskazówki, przeprowadzając prawidłową interpretację przepisów ustawy o policji. W przypadku uznania za zasadne zastosowania normy zawartej w art. 32 ustawy o policji, organ winien mieć na uwadze to, iż jej zastosowanie wymaga wyznaczenia stanowiska równorzędnego, respektującego interes funkcjonariusza. Postępowanie winno być przeprowadzone zgodnie z wymogami kpa, a decyzja powinna być należycie i przekonywująco uzasadniona i odnosić się do wszystkich argumentów, jakie strona uznaje za istotne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2007 r., II SA/Wa 89/07, dostępny na stronie internetowej NSA). Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) orzekł, jak w sentencji. W oparciu o art. 152 ppsa Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa. /-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ P. Miładowski JH