I SA/Gd 648/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 357 ( trzysta pięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zaliczenia nadpłaty wynikającej z decyzji nr [...] z dnia [...]r. na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych określonego decyzją nr [...]z dnia [...]. Pismem z dnia 20 maja 2009 r. (wniesionym za pośrednictwem poczty dnia 20 maja 2009 r.) Pan A.Sz., reprezentowany przez pełnomocnika wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu podnosząc, iż niedotrzymanie terminu do wniesienia zażalenia spowodowane było nieprawidłowym doręczeniem zaskarżonego postanowienia tj. postanowienie to doręczono na adres strony Pana A.Sz. z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika oraz chorobą strony, która spowodowała opóźnienie w przekazaniu otrzymanego postanowienia przez podatnika do biura pełnomocnika. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na opisane postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż samo wniesienie prośby przez zainteresowanego nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej, konieczne jest bowiem także uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku jego winy w niedochowaniu terminu. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż twierdzenie pełnomocnika o przekazaniu mu postanowienia dopiero w dniu 20 maja 2009 r. tj. 1 dzień po upływie terminu do złożenia zażalenia, który, upłynął dnia 19 maja 2009 r., spowodowane było chorobą, nie świadczy o braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. Organ przyjął, iż w złożonym wniosku pełnomocnik strony nie wykazał, aby strona dopełniła należytej staranności w celu złożenia przedmiotowego zażalenia oraz nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie przedstawionego twierdzenia, jakoby w terminie 7 dni po otrzymaniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], w ciągu których podatnik lub pełnomocnik mieli prawo do wniesienia zażalenia na przedmiotowe postanowienie, podatnik nie miał możliwości złożenia go osobiście lub nie miał możliwości ustanowienia w sprawie pełnomocnika, który złożyłby zażalenie w jego imieniu. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej pełnomocnik podatnika złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu w Gdańsku wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi niewłaściwe zastosowanie art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1998 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60), zwaną dalej Ordynacją podatkową, polegające na bezzasadnej odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Wskazał także na niewłaściwe zastosowanie art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na błędnym ustaleniu, iż termin do wniesienia zażalenia od skarżonego postanowienia organu pierwszej instancji rozpoczął swój bieg w dniu 13 maja 2009 r., podczas gdy, brak skutecznego doręczenia spowodował, że termin ten nie rozpoczął w ogóle biegu. Nadto pełnomocnik skarżącego podniósł, iż organ pierwszej instancji przesyłając postanowienie bezpośrednio na adres podatnika, zamiast na adres pełnomocnika naruszył przepisy art. 145 § 2 w zw. 123 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem pełnomocnika nieskuteczne doręczenie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego powoduje, iż nie wywołuje ono żadnych skutków prawnych dla podatnika. W związku z powyższym bieg terminu do złożenia zażalenia nie rozpoczął swojego biegu, zaś wniosek o przywrócenie terminu został złożony jedynie z ostrożności procesowej. Nadto pełnomocnik podkreślił, że kwestie związane z pełnomocnictwem zostały wyjaśnione w piśmie podatnika z dnia 25 września 2008 r. oraz pismach pełnomocnika z dnia 30 października 2008 r., 19 stycznia 2009 r., 9 lutego 2009 r. złożonych w sprawie [...] oraz w piśmie z dnia 26 września 2009 r. wystosowanym w sprawie [...]. Powołując się na w/w pisma pełnomocnik skarżącego podniósł, że w posiadaniu organu podatkowego pierwszej instancji znajduje się pełnomocnictwo o charakterze ogólnym, które upoważnia pełnomocnika do reprezentacji skarżącego we wszystkich sprawach podatkowych i pełnomocnictwo te nie było kwestionowane przez organ podatkowy. Zarzucił ponadto organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania tj. art. 173 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię polegającą na niewłaściwej interpretacji zwrotu "akta" użytego w tym przepisie i przyjęcie, że dotyczy on akt konkretnej sprawy, podczas gdy, zwrot ten powinien być interpretowany w wz. z art. 239 Ordynacji podatkowej i powinien być rozumiany szerzej tj. jako obejmujący całość akt danego podatnika będących w posiadaniu danego organu podatkowego. Taka interpretacja skutkowała przyjęciem, iż pełnomocnictwo ogólne będące w posiadaniu organu podatkowego nie stanowi wystarczającej podstawy do reprezentacji podatnika we wszystkich sprawach podatkowych dotyczących jego osoby, o ile nie zostanie ponownie opłacone. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, jakkolwiek z innych przyczyn, aniżeli podniesionych w niej przez stronę skarżącą. Z akt sprawy wynika, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] w sprawie zaliczenia nadpłaty na poczet zobowiązań i zaległości podatkowych, zostało wysłane na adres skarżącego i pod tym adresem postanowienie to odebrała żona skarżącego. W dniu 25 maja 2009 r. do Izby Skarbowej wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na opisane postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego wraz z załączonym na to postanowienie zażaleniem. Oba pisma sporządził i podpisał doradca podatkowy R.J. reprezentujący podatnika A.Sz. Do pism tych autor ich nie załączył pełnomocnictwa upoważniającego go do dokonania tychże czynności w imieniu podatnika. Zgodnie zaś z art. 137 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60), zwanej dalej Ordynacją podatkową, pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. Przepis natomiast § 3 tej regulacji stanowi, że pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa. Z przytoczonych przepisów jasno wynika, iż dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego pełnomocnictwa jest obowiązkiem pełnomocnika i że pełnomocnictwo wywiera skutki procesowe w postępowaniu dopiero wówczas, gdy złożone zostanie we wskazanym powyżej trybie. Niedopełnienie powyższego obowiązku powoduje, że pełnomocnik działa za stronę bez umocowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z 22 stycznia 2008 r. sygn. akt l S.A./Gd 773/2007, wyrok WSA w Warszawie z 28 czerwca 2008 r. sygn. akt III S.A./Wa 2189/2007). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy podnieść, iż doradca podatkowy w sporządzonym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, jak i w samym zażaleniu, kwestionując sposób i skuteczność doręczenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] powołał się na posiadanie pełnomocnictwa ogólnego, udzielonego mu wcześniej przez skarżącego i będącego w posiadaniu organu podatkowego. Pełnomocnictwo to zdaniem pełnomocnika - upoważnia go do reprezentacji we wszystkich sprawach podatkowych, w tym w trakcie wszystkich czynności sprawdzających, kontroli podatkowych i postępowań podatkowych. Tak więc - zdaniem pełnomocnika - wszelką korespondencję kierowaną przez organ podatkowy w sprawach dotyczących skarżącego należało kierować na adres pełnomocnika. Dyrektor Izby Skarbowej, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, nie podzielił powyższego stanowiska pełnomocnika skarżącego, potwierdzając skuteczność doręczenia na adres podatnika postanowienia w sprawie zaliczenia nadpłaty na poczet zobowiązań i zaległości podatkowej. Organ odwoławczy uznał, że fakt posiadania pełnomocnictwa ogólnego nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku złożenia do akt konkretnej sprawy oryginału lub kopii takiego dokumentu. Prezentując przedstawiony powyżej pogląd Dyrektor Izby Skarbowej okazał się jednak niekonsekwentny w swoim postępowaniu, albowiem rozpoznał merytorycznie wniosek doradcy podatkowego o przywrócenie terminu, mimo braku pełnomocnictwa do występowania w tej sprawie w imieniu podatnika. Należy zauważyć, iż w zaistniałej w sprawie sytuacji i przyjętej przez organy podatkowe interpretacji przepisu art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy po wpłynięciu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia powinien był wezwać pełnomocnika - na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej - do przedłożenia pełnomocnictwa z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania zgodnie z art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej. Złożenie wniosku wraz z zażaleniem bez pełnomocnictwa, to brak formalny tego podania, który należało usunąć we wskazanym trybie art. 169 Ordynacji podatkowej. W przypadku zaś nie przedłożenia żądanego dokumentu należało wystąpić do podatnika o podpisanie wniosku oraz zażalenia z zakreśleniem terminu dla dokonania tej czynności. Jak wskazano powyżej organ odwoławczy powinności tej nie dopełnił, i w konsekwencji rozpatrzył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, mimo jego oczywistych braków formalnych. Wskazane zaniechanie organu odwoławczego stanowi naruszenie przywołanych przepisów o reprezentacji strony (art. 137 § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej) oraz przepisów rozdziału 8 tej ustawy, w szczególności art. 169 § 1, i skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Uchylając badane postanowienie, Sąd określił - zgodnie z art. 152 P.p.s.a., - że nie może być wykonane i na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 tej ustawy zasądził zwrot kosztów postępowania. Tak więc ponowne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, może nastąpić po uprzednim usunięciu jego braków formalnych w sposób określony wskazanymi regulacjami prawnymi.