IV SA/Wa 1280/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. sprawy ze skargi T. B. i M. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących T. B. i M. L. kwotę 474 (czterysta siedemdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2002 r. znak: [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] marca 1960 r. oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [....] maja 1963 r. w przedmiocie przejęcia na rzecz Państwa części nieruchomości rolnej osady młynarskiej z byłego majątku ,, [...]", stanowiącej współwłasność M. i T. małż. K., A. L. i M. L. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli T. B., T. K. i M. L. Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2003 r., sygn. akt IV SA 2626-2628/03, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie przedmiotową skargę oddalił. W dniu 3 listopada 2006 r. wnioskodawcy T. B., T. K. i M. L., reprezentowani przez adwokata J. P., złożyli ponownie wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia 12 marca 1960 r. oraz utrzymującego go w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] maja 1963 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. znak: [...] oraz utrzymującą ją w mocy decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. znak: [...] umorzyło postępowanie w przedmiotowej sprawie. Następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. znak: [...] Kolegium stwierdzając swą niewłaściwość, przekazało sprawę do rozstrzygnięcia Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej wskazanego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] marca 1960 r. oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] maja 1963 r. W uzasadnieniu decyzji organ naczelny wskazał, iż postępowanie, którego wszczęcia żądają wnioskodawcy, było już rozstrzygnięte ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2003 r. Podkreślono, iż z uwagi na wystąpienie w sprawie tożsamości podmiotowej i przedmiotowej, decyzja rozstrzygająca w tej samej sprawie, w której poprzednio rozstrzygnięto inną decyzją ostateczną byłaby dotknięta wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. znak: [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. potwierdzając, iż postępowanie, którego wszczęcia żądają wnioskodawcy było już uprzednio rozstrzygnięte i zakończone decyzja ostateczną. W ocenie Ministra wydanie w tej sprawie nowej decyzji załatwiającej sprawę co do istoty naruszyłoby ustanowiony dotychczas decyzją ostateczną stan powagi rzeczy osądzonej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli . B. i M. L. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, art. 157 § 1 oraz art. 157 § 3 Kpa. Skarżący, przywołując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszaw z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 484/06 wskazali, iż nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu zawartym w zaskarżonej decyzji, albowiem decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia i tylko miedzy tymi samymi stronami. W ocenie skarżących w niniejszej sprawie brak jest tożsamości przedmiotu postępowania, wobec tego nie można uznać, iż zachodzi powaga rzeczy osądzonej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazano. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym organy naruszyły zasadę czynnego udziału stron, o której stanowi art. 10 § 1 Kpa, a w związku z tym także zasadę praworządności (art. 7 Kpa) oraz zasadę obowiązku pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 10 Kpa). W myśl art. 10 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W rozpatrywanej sprawie postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] marca 1960 r. oraz utrzymującego go w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] maja 1963 r. zostało zainicjowane wnioskiem T. B., T. K. i M. L., reprezentowanych przez adwokata J. P., złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. w dniu [...] listopada 2006 r. ( data wpływu podania do organu). W związku z tym, iż przedmiotowy wniosek został złożony do organu niewłaściwego w sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r., stwierdzając swą niewłaściwość, przekazało sprawę do rozstrzygnięcia Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W myśl art. 65 § 1 Kpa podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Stosownie natomiast do treści art. 61 § 3 Kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Za datę wszczęcia postępowania w rozpatrywanej sprawie należy zatem uznać dzień 24 listopada 2006 r., w tym bowiem dniu, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wniosek skarżących wpłynął do organu. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanych orzeczeń. Zarówno decyzja wydana w pierwszej instancji jak i zaskarżona decyzja zostały doręczone pełnomocnikowi wnioskodawców. Jak wynika z nadesłanego przez pełnomocnika skarżących T. B. i M. L. odpisu skróconego aktu zgonu, jeden z wnioskodawców- T. K. zmarł w dniu 26 czerwca 2007 r. Data zgonu T. K. wskazuje, iż zmarł on w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. Należy podkreślić, iż w zaistniałej sytuacji obowiązkiem organów było podjęcie czynności zmierzających do uaktualnienia aktualnego kręgu stron postępowania. Zgodnie z art. 30 § 4 Kpa w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Niedopuszczenie następców prawnych do udziału w postępowaniu stanowi naruszenie zasady czynnego w nim udziału stron - art. 10 § 1 Kpa i jest przesłanką do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Przy czym wznowienie postępowania na tej podstawie następuje niezależnie od tego, czy kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Ta okoliczność ma charakter formalny, tj. sam fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi dostateczny powód do wznowienia postępowania, a przepis art. 145 § 1 pkt 4 Kpa nie żąda stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony lub stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 1996). W razie ustalenia, iż jedna ze stron zmarła obowiązkiem organu jest zatem poszukiwanie i ustalenie następców prawnych, którym przysługiwałoby prawo wstąpienia do postępowania na prawach stron, gdyż wówczas to ich interesu prawnego będzie dotyczyło postępowanie. Dopiero po ustaleniu aktualnego kręgu stron postępowania organ administracji publicznej może prowadzić dalsze czynności w sprawie. Należy podkreślić, iż w niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, T. K. uznany został przez organ pierwszej instancji za stronę postępowania. Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2008 r. została bowiem doręczona adwokatowi J. P., jako pełnomocnikowi T. B., T. K. i M. L. Zaskarżoną decyzję doręczono natomiast adwokatowi W.O. działającemu jedynie w imieniu T. B. i M. L. W konsekwencji należy uznać, iż decyzja organu pierwszej instancji jak i zaskarżona decyzja nie zostały doręczone następcom prawnym T. K. Zarówno organ pierwszej jaki i drugiej instancji pomimo, iż jedna ze stron postępowania zmarła, nie podjęły działań zmierzających do ustalenia jej następców prawnych. Z uwagi na charakter wskazanych uchybień nie jest aktualnie możliwe ustosunkowanie się Sądu do zarzutów podniesionych w skardze, gdyż kontrola w tym względzie będzie mogła nastąpić dopiero po niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Rozpoznając sprawę ponownie organ podejmie kroki mające na celu ustalenie aktualnego kręgu podmiotów uprawnionych do wzięcia udziału w postępowaniu, zapewniając im następnie czynny udział w postępowaniu. W tym stanie rzeczy, wobec uznania, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem powołanych przepisów regulujących postępowanie administracyjne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.