II SA/Gl 742/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. L. oraz J. L. na postanowienie [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przekazania właściwemu organowi wniosku w sprawie sprostowania omyłek w decyzji o pozwoleniu na budowę 1) uchyla zaskarżone postanowienie w części orzekającej o przekazaniu wniosku skarżących z dnia [...]r. do załatwienia zgodnie z właściwością Prezydentowi Miasta B., 2) orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w uchylonej części, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. solidarnie na rzecz skarżących kwotę 100 (stu) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] obecnie skarżący J. i J.L. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. w sprawie inwestycji realizowanej na działce nr [...] przy ul. [...] w B. Przekazali, ich zdaniem, budzące wątpliwości i wymagające wyjaśnienia kwestie związane z realizacją tej inwestycji. Wskazali mianowicie, że w decyzji z dnia [...] o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego, wielorodzinnego z garażami wbudowanymi, zagłębionymi w terenie wraz z instalacjami zewnętrznymi – obiekt ten został nieprawidłowo zaliczony do kategorii IV. Skutkiem tej omyłki może być zwolnienie inwestora z obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Takie błędne zaliczenie obiektu może być w ocenie skarżących skorygowane w drodze sprostowania oczywistej omyłki w trybie art. 113 § 1 kpa. Ponadto skarżący zwrócili uwagę, że zarówno w decyzji z dnia [...] o warunkach zabudowy, jak i w decyzji z [...] o pozwoleniu na budowę, powierzchnia zabudowy określona została na [...] m2. Tymczasem w szczegółowej analizie istniejących obiektów stanowiącej załącznik do innej decyzji o warunkach zabudowy (decyzja z dnia [...]) podano powierzchnię zabudowy działki nr [...] określając ją na [...] m2. Również taka wielkość wpisana jest w ewidencji prowadzonej przez Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego w B. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B., działając w oparciu o art. 65 § 1 kpa, przekazał wniosek skarżących do rozpatrzenia zgodnie z właściwością przez Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego w B. Organ ocenił, że przedmiotowy wniosek dotyczy żądania sprostowania oczywistych omyłek zawartych w decyzjach z dnia [...] (o warunkach zabudowy) oraz z dnia [...] (o pozwoleniu na budowę) w zakresie kategorii obiektu oraz powierzchni zabudowy, co powoduje, że nie jest on właściwy w tego typu sprawach. W zażaleniu na to postanowienie skarżący ponowili swoje zastrzeżenia co do przedmiotowej inwestycji, wskazując dodatkowo, że w swoim piśmie z dnia [...] nie wnioskowali o sprostowanie omyłek, a jedynie poinformowali organ o swoich wątpliwościach. Informację taką przekazali również do organu administracji architektoniczno-budowlanej, który wydawał opisane decyzje, celem sprostowania z urzędu przez ten organ dostrzeżonej przez skarżących omyłki. Zaznaczyli, iż nie posiadali przymiotu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę. Rozpoznając to zażalenie, postanowieniem z dnia [...], Nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Na skutek wniesionej przez skarżących skargi na to postanowienie do tut. Sądu, organ odwoławczy zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem z dnia [...], uchylił swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] oraz uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał wniosek skarżących z dnia [...] do załatwienia zgodnie z właściwością Prezydentowi Miasta B. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a. W uzasadnieniu organ podzielił stanowisko skarżących odnośnie faktu, że ich zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] zostało wniesione z zachowaniem terminu. To z kolei stanowiło podstawę do wydania postanowienia w trybie autokontroli, albowiem skarga skarżących okazała się zasadna. Dalej organ wskazał, że jednocześnie rozpoznał zażalenie skarżących orzekając co do istoty. Uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji było o tyle konieczne, że w postanowieniu tym błędnie określono organ, któremu przekazano sprawę. Organem, który wydał decyzje objęte wnioskiem skarżących jest Prezydent Miasta B., a nie Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego. Ponieważ organy na każdym etapie postępowania winny z urzędu przestrzegać swojej właściwości, a ponadto zapewnić szybkość i sprawność załatwienia sprawy, to wydanie rozstrzygnięcia co do istoty było wskazane i zasadne. W związku z wydaniem powyższego postanowienia, skarżący pismem z dnia [...] cofnęli swoją skargę na postanowienie z dnia [...], a tut. Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 548/09 – umorzył postępowanie sądowe. Z kolei pismem z dnia [...] skarżący wnieśli za pośrednictwem organu skargę do tut. Sądu na postanowienie z dnia [...] oraz na bezczynność organu. Zarządzeniem z dnia 25 sierpnia 2009 r. Przewodniczący Wydziału II tut. Sądu na podstawie art. 57 § 3 p.s.a. rozdzielił wniesione przez skarżących w piśmie z dnia [...] skargi, w wyniku czego skarga na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, zaś skarga na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie niezałatwienia wniosku w sprawie sprostowania omyłek w decyzji o pozwoleniu na budowę jest przedmiotem rozpoznania w sprawie o sygn. akt II SAB/Gl 47/09. W skardze na postanowienie z dnia [...] skarżący wnieśli o jego uchylenie w części dotyczącej ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia ich wniosku z dnia [...]. Wskazali, że zaskarżonym postanowieniem uwzględniona została ich wcześniejsza skarga, jednakże jedynie w tym zakresie, w jakim dotyczyła ona zarzutu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W pozostałym zakresie organ odwoławczy nie uwzględnił stanowiska skarżących i orzekł o przekazaniu sprawy Prezydentowi Miasta. Tymczasem Prezydent nie jest właściwy do załatwienia przedmiotowej sprawy. Właściwość organów nadzoru budowlanego w tej sprawie wynika z art. 84 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.). Podkreślili, że organ odwoławczy przystąpił do wyjaśniania sprawy, o czym świadczy treść jego pisma z dnia [...]. Organ błędnie odczytał zgłoszone przez skarżących wątpliwości, albowiem dotyczyły one rozbieżności pomiędzy powierzchnią zabudowy określoną w decyzjach Prezydenta Miasta, a powierzchnią zabudowy jaka figuruje w ewidencji gruntów, nie zaś rozbieżności pomiędzy tymi decyzjami. Wskazali ponadto, że w zakresie kategorii obiektu budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej dokonał sprostowania omyłki. Do skargi dołączono m.in. kserokopie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] oraz wypis z rejestru gruntów wg stanu na dzień [...] dla działki nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że nie posiada kompetencji do kontrolowania decyzji wydanych przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Uprawnienia takie posiada natomiast wojewoda jako organ wyższego stopnia. W pozostałym zakresie organ podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko. W piśmie procesowym z dnia [...] skarżący podtrzymali skargę i ponownie wyjaśnili na czym polegają zgłoszone przez nich wątpliwości. Powołali się ponadto na postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...], którym to postanowieniem sprawa została przekazana Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego. Zauważyli, że skoro organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wskazuje jako właściwy organ wojewodę, to właśnie temu organowi winien był przekazać sprawę względnie pouczyć o tym skarżących w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie nie jest w ocenie składu orzekającego zgodne z prawem w części, w jakiej zostało zaskarżone. Na wstępie należy zauważyć, że do podstawowych obowiązków organów administracji publicznej należy ustalanie swojej właściwości (rzeczowej, miejscowej, instancyjnej) w każdej sprawie, w jakiej wpłynęło podanie. Przekazanie podania (sprawy) do innego organu w trybie art. 65 § 1 k.p.a., może nastąpić po wykluczeniu przez organ, do którego wpłynęło podanie swojej właściwości i po jednoznacznym, opartym na przepisach prawa ustaleniu, iż organem właściwym jest inny organ, do którego przekazuje się sprawę. Aby uczynić zadość tym obowiązkom organ winien w pierwszej kolejności ustalić przedmiot postępowania, którego wszczęcia i przeprowadzenia domaga się strona. W niniejszej sprawie nie może budzić wątpliwości, że skarżący w piśmie inicjującym postępowanie przed organami nadzoru budowlanego domagali się wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy treścią ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie powierzchni zabudowy, a faktyczną powierzchnią zabudowy już zrealizowanej inwestycji. W ten sam sposób skarżący określali swoje żądania na każdym etapie postępowania. Stwierdzić zatem przyjdzie, że przedmiotem postępowania winno być wyjaśnienie przez organ sugerowanych przez skarżących odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. Odstępstwo to polegać miało na różnicy pomiędzy powierzchnią zabudowy wskazaną w decyzjach o warunkach zabudowy i pozwoleniu na budowę ([...] m2) a powierzchnią zabudowy figurującą po zrealizowaniu inwestycji w ewidencji gruntów ([...] m2). Oczywistym jest, że samo wskazanie tych okoliczności przez skarżących nie świadczy o zrealizowaniu inwestycji w sposób odbiegający od pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego. Oczywistym jest jednak również, że wskazywane okoliczności winny być przez organ zbadane i wyjaśnione w sposób umożliwiający wydanie rozstrzygnięcia. Zbadanie i wyjaśnienie tych okoliczności mogło nastąpić jedynie w postępowaniu administracyjnym, które winno zakończyć się wydaniem stosownej decyzji (art. 104 kpa). Przyjmując wyżej określony przedmiot postępowania, którego przeprowadzenia domagali się skarżący stwierdzić przyjdzie, że organem właściwym do jego przeprowadzenia jest organ nadzoru budowlanego. Właściwość ta wynika wprost z art. 84 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 84a ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Brak było zatem podstaw do przekazania sprawy organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W piśmie inicjującym postępowanie skarżący domagali się również wyjaśnienia kwestii zaliczenia przedmiotowego obiektu w pozwoleniu na budowę do kategorii IV. Błędnie organy potraktowały to żądanie jako wniosek o sprostowanie decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę. Tak sformułowane żądanie winno było stanowić dla organu nadzoru budowlanego sygnał do podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia zgłoszonych uwag, chociażby poprzez zwrócenie się do Prezydenta Miasta o wyjaśnienie tej kwestii. Kwestia ta jednak na chwilę obecną wydaje się bezprzedmiotowa, a to wobec wydania przez Prezydenta Miasta B. postanowienia z dnia [...], Nr [...], o sprostowaniu omyłki. Dodatkowo wskazać przyjdzie, że zarówno przepis art. 65 § 1 k.p.a. jak i przepis art. 66 § 3 k.p.a. regulują wyłącznie ustalenie braku właściwości w fazie wszczęcia postępowania. Natomiast jeżeli w trakcie prowadzonego postępowania organ stwierdzi swoją niewłaściwość, obowiązany jest zakończyć postępowanie decyzją o umorzeniu postępowania. Wobec powyższego Sąd uznając zaskarżone postanowienie za wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 65 § 1 w zw. z art. 19 kpa) orzekł o jego uchyleniu w zaskarżonej części na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.s.a. W przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.s.a., zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.s.a. Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z pkt 1 sentencji oraz z powyższych wywodów. W szczególności, wobec uchylenia zaskarżonego postanowienia jedynie w części orzekającej o przekazaniu, sprawa podlegać będzie rozpoznaniu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. Zadaniem tego organu będzie przeprowadzenie postępowania w przedmiocie kontroli zgodności wykonywania bądź wykonania robót budowlanych związanych inwestycją realizowaną na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...], Nr [...] z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym i warunkami określonymi w tej decyzji, a w szczególności z określoną w niej powierzchnią zabudowy. Sąd nie mógł natomiast dokonać oceny wskazywanego przez skarżących postanowienia Prezydenta Miasta B. z dnia [...], Nr [...], albowiem pozostaje ono poza granicami niniejszej sprawy.