I OW 147/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie NSA Jerzy Stelmasiak del.WSA Leszek Kamiński (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Otmuchowa o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Otmuchowa a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego M. S. Y. wraz z odsetkami z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w latach 2005 - 2008 postanawia: wskazać Prezydenta m.st. Warszawy jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. Ośrodek Pomocy Społecznej w Otmuchowie, zw. dalej OPS w Otmuchowie, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miedzy nim a Prezydentem m. st. Warszawy wskazując, że organ ten jest właściwy do załatwienia sprawy z wniosku dłużnika alimentacyjnego M. S. Y. zamieszkałego przy ul. [...] w Warszawie o umorzenie należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w latach 2005 - 2008. Organy nie mają wspólnego organu wyższego stopnia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznając się za niewłaściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku przekazał sprawę do rozpoznania do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący. M. S. Y. pismem z dnia [...] marca 2009 r. zwrócił się z prośbą o umorzenie należności wraz z odsetkami z tytułu zaległej zaliczki alimentacyjnej (na dzień [...] lutego 2009 r. w wysokości [...] zł) względem Ośrodka Pomocy Społecznej w Otmuchowie. Prośbę umotywował trudną sytuacją dochodową i rodzinną. Jest zatrudniony jako lekarz wolontariusz na podstawie umowy zlecenia, a jego wynagrodzenie miesięcznie wynosi [...] zł brutto, czyli ok. [...] zł netto. Ze względu na ograniczenie prawa wykonywania zawodu nie jest w stanie podjąć pracy o wyższym wynagrodzeniu. Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], OPS w Otmuchowie na podstawie art. 65, art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), w związku z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7) przekazał ww. wniosek wg właściwości Prezydentowi m. st. Warszawy, wskazując, że zgodnie z wymienionym przepisem, organ właściwy dłużnika po spełnieniu ustawowych przesłanek, może umorzyć należności powstałe z tytułu zaliczki alimentacyjnej wypłacanej osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366). OPS w Otmuchowie wyjaśnił, że będąc organem właściwym wierzyciela nie jest właściwy do załatwienia tej sprawy, organem właściwym do umorzenia należności powstałych z tytułu wypłacanej zaliczki alimentacyjnej jest organ właściwy dłużnika alimentacyjnego, w tym wypadku Prezydent m. st. Warszawy. Prezydent m. st. Warszawy nie zgodził się ze stanowiskiem OPS w Otmuchowie. W piśmie z dnia [...] maja 2009 r. wskazał, że nie posiada pełnej dokumentacji sprawy, z której wynikałoby, czy egzekucja wobec dłużnika była skuteczna i w jakim czasie. Ponadto wskazał, że świadczenie z tytułu zaliczki alimentacyjnej, czy funduszu alimentacyjnego przysługuje osobie uprawnionej, kiedy egzekucja jest bezskuteczna, a zatem w momencie, kiedy egzekucja była skuteczna takie świadczenie nie powinno być wypłacane. Zdaniem Prezydenta m.st. Warszawy przepis art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. wyklucza możliwość umorzenia długu, gdyż zgodnie z ustawą o zaliczce alimentacyjnej egzekucja bezskuteczna oznacza egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres ostatnich trzech miesięcy, w ustawie zaś o pomocy osobom uprawnionym do alimentów bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Organ ten wskazał, że nie można mówić o skuteczności egzekucji przez okres 3, 5 czy 7 lat. Zaznaczył ponadto, że stroną poszkodowaną w sprawie jest organ wypłacający świadczenie, tj. OPS w Otmuchowie. Wobec powyższego umorzenie należności z tytułu wypłacanej zaliczki alimentacyjnej należy do organu wypłacającego to świadczenie, tj. do organu wierzyciela na podstawie art. 43 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych prowadzi się w dalszym ciągu aż do ich zaspokojenia na podstawie dotychczasowych przepisów (pkt 1), wniosek o umorzenie lub zawieszenie egzekucji wymaga zgody organu właściwego wierzyciela (pkt 2). Ponadto z art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób. Z tych względów Prezydent m. st. Warszawy jako organ dłużnika nie uznał się właściwym do załatwienia powyższej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zw. p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 tej ustawy spory te rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało uruchomione na skutek wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. We wniosku tym podniesiono, iż wnioskodawca nie jest w stanie, ze względu na sytuację dochodową i rodzinną spłacić należności powstałej z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (organ właściwy wierzyciela) na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Z dniem 1 października 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7, ze zm.). Z tym dniem straciła moc ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), jak wynika z art. 47 nowej ustawy. Przepis art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7, ze zm.) stanowi, iż organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy ( w łącznej wysokości wskazanej w pkt 1- 3 ). W ust. 1 pkt 2 tego ostatniego przepisu jest mowa o należnościach powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Należność zaś objęta wnioskiem o umorzenie, jest należnością powstałą z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, a więc jest należnością, o której mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W tej sytuacji organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych jest organ właściwy dłużnika. W myśl zaś art. 2 pkt 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ilekroć w ustawie jest mowa o organie właściwym dłużnika oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego. Wobec tego, że dłużnik alimentacyjny zamieszkuje na terenie m.st. Warszawy oznacza to, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, jest Prezydent m. ST. Warszawy. Przepis art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) przewidujący, iż sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszego sporu o właściwość, gdyż niniejsza sprawa nie jest sprawą o zaliczkę alimentacyjną, lecz sprawą powstałą już w wyniku wypłaty zaliczki alimentacyjnej osobom uprawnionym (wierzycielowi) i dotyczy umorzenia wypłaconej zaliczki tj. "uwolnienia" dłużnika od obowiązku zwrotu należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.