II GSK 205/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-03-23
Skład orzekający: Janusz Drachal, Maria Myślińska, Janusz Zajda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ocena wniosku o dofinansowanie projektu z funduszy UE, oparta na kryteriach wyboru projektów, może być uznana za nieprzejrzystą lub dowolną, jeśli interpretacja tych kryteriów przez instytucję zarządzającą budzi wątpliwości skarżącego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że ocena wniosku o dofinansowanie projektu z funduszy UE była prawidłowa. Sąd stwierdził, że kryteria wyboru projektów, ze swojej natury ocennej, mają charakter ogólny i służą porównaniu różnych projektów. Wnioskodawca ma obowiązek właściwego przedstawienia projektu w kontekście tych kryteriów. W analizowanej sprawie, mimo pewnych wątpliwości co do interpretacji kryterium nr 15, ocena projektu była zgodna z prawem, a zarzuty dotyczące naruszenia przejrzystości i dowolności interpretacji nie znalazły potwierdzenia.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o dofinansowanie projektu z Regionalnego Programu Operacyjnego. Komisja Oceny Projektów przyznała projektowi zbyt mało punktów, co skutkowało jego odrzuceniem. Po rozpoznaniu protestu, Komisja Odwoławcza oddaliła go w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, w tym brak przejrzystości i dowolną interpretację kryteriów oceny projektów nr 10 i 15.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal (spr.) Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia NSA Janusz Zajda Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. Spółki jawnej J. i M. M. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 30 grudnia 2009 r. sygn. akt III SA/Po 924/09 w sprawie ze skargi S. Spółki jawnej J. i M. M. w T. na informację Zarządu Województwa [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie projektu z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S. Spółki jawnej J. i M. M. w T. na rzecz Zarządu Województwa [...] kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2009 r. sygn. akt III SA/Po 924/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę "S." sp. j. J. i M. M. w T. na informację Zarządu Województwa [...] z dnia [...] lipca 2009 r. w przedmiocie negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie w ramach [...] Regionalnego Programu Operacyjnego nr [...].
Ze stanu faktycznego sprawy ustalonego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] marca 2009 r. "S." sp. j. J. i M. M. przystąpiła do konkursu nr [...] dla Działania 1.2 "Wsparcie rozwoju MSP", składając wniosek w ramach [...] Regionalnego Programu Operacyjnego o dofinansowanie projektu pt. [...].
Pismem z dnia [...] lipca 2009 r. Urząd Marszałkowski Województwa [...] Departament Wdrażania Programu Regionalnego poinformował wnioskodawcę o tym, że Komisja Oceny Projektów przyznała projektowi łączną liczbę 23 punktów, co stanowiło 53,49% maksymalnej liczby punktów możliwej do uzyskania. W ramach kryteriów 10, 13, 15, 16, 17 przyznano 0 punktów, a w ramach kryteriów 7, 11, 18 obniżoną liczbę punktów. Zgodnie z regulaminem konkursu nr [...] projekty, które otrzymały mniej niż 60% maksymalnej do uzyskania liczby punktów, zostają odrzucone i nie podlegają ocenie.
W złożonym proteście właściciel firmy zakwestionował ocenę kryteriów merytorycznych, tj. 7, 10, 11, 15 i 18. Kryterium nr 10 zostało, zdaniem beneficjenta, pozbawione punktacji poprzez niezasadne przyjęcie, że strona nie zaoferowała nowego produktu w wyniku zrealizowanego projektu. Składający protest podniósł, że w wyniku realizacji inwestycji do oferty zostaną wprowadzone nowe modele trumien, które będą się charakteryzować innowacyjnym, niepowtarzalnym wyglądem. Ich wykonanie nie byłoby możliwe, gdyby nie możliwości jakie dają innowacyjne maszyny i urządzenia wnioskowane w inwestycji. Nowe trumny zostaną zaoferowane innej kategorii odbiorców niż dotąd produkowane jako produkt z "wyższej półki". W zakresie spełnienia kryterium 15 beneficjent stwierdził, że wystarczające jest posiadanie niecertyfikowanego systemu zarządzania, który dołączono do wniosku.
Po rozpoznaniu protestu Komisja Odwoławcza orzeczeniem z dnia [...] listopada 2009 r. oddaliła go w całości. W zakresie kryterium nr 10 organ uznał, że za udoskonalenie produktów strona otrzymała punkty w kryterium nr 9, natomiast nowe modele trumien nie stanowią nowego produktu w rozumieniu kryterium. Nie zostanie bowiem wprowadzony nowy produkt, gdyż nowe modele nie różnią się przeznaczeniem od poprzednio wytwarzanych, a przedstawione zmiany dotyczą jedynie nowego wzornictwa, wyglądu zewnętrznego, zwiększenia jakości oraz wytworzenia w jednej lakierni. Brak przyznania punktów w zakresie kryterium nr 15 organ uzasadnił tym, że posiadanie własnego, autorskiego, niecertyfikowanego systemu zarządzania jakością jest dokumentem, który posiada każda firma dla zapewnienia zachowania wewnętrznych procedur organizacyjnych. Dla uzyskania punktów w ramach tego kryterium niezbędne jest jednak posiadanie wprawdzie niecertyfikowanych systemów, ale takich, których procedury zostały przygotowane i wdrożone przez wyspecjalizowane i uprawnione do tego niezależne jednostki certyfikujące. Nie muszą one jednak być poddane procesowi certyfikacji przez tę jednostkę.
W skardze spółka "S." zakwestionowała stanowisko organu w całości, lecz uzasadnienie skargi dotyczyło oceny dwóch kryteriów - 10 i 15. Także na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty dotyczące tych właśnie kryteriów.
Oddalając powyższą skargę na podstawie art. 30c ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. Nr 227, poz.1658 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyjaśnił, że regulamin konkursu nr [...] Priorytet, Działanie 1.2 Wsparcie rozwoju MSP i stanowiące załącznik do Regulaminu Kryteria Wyboru Projektów w ramach Działania 1.2 Wsparcie rozwoju MSP nie stanowią o nowych metodach wytwarzania czy innowacjach procesowych. Mowa jest jednoznacznie o nowych pod względem technologicznym produktach. W słowniczku Programu Regionalnego Województwa [...] wskazano jedynie, że produkt nowy pod względem technologicznym to produkt, którego cechy technologiczne lub przeznaczenie różnią się znacząco od uprzednio wytwarzanych produktów. Innowacyjność natomiast, to zgodnie ze wskazanym słowniczkiem zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia i wdrażania innowacji oraz faktyczna umiejętność wprowadzania nowych i zmodernizowanych wyrobów, nowych lub zmienionych procesów technologicznych lub organizacyjno-technicznych. Innowacje tego rodzaju mogą wiązać się z całkowicie nowymi technologiami lub opierać się na połączeniu istniejących technologii w nowym zastosowaniu. Również zgodnie z definicją pojęć zawartą w podręczniku pomiaru innowacji OSLO Manual, wydanie trzecie 2005, na które to źródło powołuje się także słowniczek PRWW - to wprowadzenie do praktyki znacząco ulepszonego rozwiązania w stosunku do już istniejącego. Sporna więc w zakresie tego kryterium stała się innowacyjność trzech nowych modeli o nazwie A., I. i R. jako nowych produktów w rozumieniu kryterium nr 10. W ocenie Sądu jeżeli nawet sama technologia wytwarzania trumien jest nową w rozumieniu procesu wytwórczego, nie przesądza to jednak o wytworzeniu nowego produktu, a tylko produktu ulepszonego. W tym stanie rzeczy Sąd podzielił stanowisko organu, że nawet zastosowanie innowacyjnych maszyn i urządzeń nie przesądza o wyprodukowaniu nowego produktu, bowiem innowacja objąć musi znaczące (istotne) ulepszenia parametrów technicznych, komponentów i materiałów oraz funkcjonalności. Zdaniem Sądu, fakt, że nowe modele zostaną zaoferowane innej kategorii odbiorców niż obecnie produkowane nie świadczy o innowacyjności. Nie jest nim także niepowtarzalny wygląd i zmiana wyglądu zewnętrznego. W ocenie Sądu kwestia wykończenia czy nawet niepowtarzalnego wyglądu nie świadczy o powstaniu nowego produktu, choć może być następstwem wdrożenia nowej technologii. Sąd wskazał, że za wprowadzenie udoskonalonych produktów do produkcji wnioskodawca otrzymał już punkty w kryterium nr 9.
Odnośnie do kryterium nr 15 Sąd stwierdził, że wymaga ono posiadania przez beneficjenta certyfikatu ISO lub innego certyfikatu zarządzania jakością/zarządzania środowiskowego lub systemu niecertyfikowanego. Kryterium to rozróżnia system niecertyfikowany i system certyfikowany. W przypadku tego ostatniego certyfikat powoduje, że wystarczającym jest istnienie systemu zarządzania jakością, natomiast w przypadku braku certyfikatu istnieje obowiązek posiadania systemu, a nie tylko systemu zarządzania jakością. Uzyskanie certyfikatu dowodzi, że wnioskodawca posiada potencjał do prowadzenia działalności i że wskaźniki produkowanych wyrobów i usług są obiektywnie weryfikowalne. Kryterium przyznaje więc dwa dodatkowe punkty w przypadku posiadania certyfikatu w zarządzaniu jakością oraz zarządzaniu środowiskowym. Przedłożony natomiast wraz z wnioskiem autorski system zarządzania jakością nie jest objęty certyfikatem. Przewidziany w drugiej części kryterium niecertyfikowany system nie dotyczy już samego systemu zarządzania jakością, ale niecertyfikowanego systemu. Identyczny zapis znajduje się w rubryce 2.3.3 biznes planu; także rozróżnia on posiadane certyfikaty zarządzania jakością, zarządzania środowiskowego lub systemy niecertyfikowane. System zarządzania jakością stanowi tylko część systemu zarządzania organizacją przedsiębiorstwa. Zintegrowane systemy zarządzania to trzy współpracujące ze sobą i uzupełniające się podsystemy przedsiębiorstwa: zapewnienia jakości, zarządzania środowiskiem oraz zarządzania bezpieczeństwem pracy. Brak certyfikatu wyłączony być może w przypadku posiadania szczegółowo opracowanych norm organizacji przedsiębiorstwa, wskazanych podsystemów wzajemnie przenikających się w przedsiębiorstwie, których załączony do wniosku dokument nie posiada. Jest on w istocie wewnętrznym regulaminem, ogólnikowym schematem działania firmy, a nie sformalizowanym systemem zarządzania, którego posiadanie pozwoliłoby beneficjentowi uzyskać dwa dodatkowe punkty. Wbrew twierdzeniom strony i informacjom zawartym w biznes-planie w pkt 2.3.3 nie zawiera on procedur zamówień, reklamacji wewnętrznej i zewnętrznej, nie zawiera również cech samego systemu zarządzania jakością, który określają normy ISO.
Sąd stwierdził, że w niniejszym postępowaniu ocena projektu dokonana została prawidłowo, w zgodzie z dokumentami stanowiącymi system realizacji regionalnego programu operacyjnego. Zdaniem Sądu, dokonano prawidłowej analizy kryteriów oceny merytorycznej, także tych pozostających poza zakresem skargi.
W skardze kasacyjnej "S." sp. j. J. i M. M. w T. wniosła o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (powoływana dalej jako p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, co na podstawie art. 30c ust. 3 pkt 1) ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju powinno powodować uwzględnienie skargi przez WSA:
1) art. 25 pkt 1) w związku z art. 26 ust. 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju przez ich niezastosowanie i brak stwierdzenia, że Zarząd Województwa [...] nie zapewnił przejrzystości reguł stosowanych przy ocenie projektów, desygnatem których są kryteria wyboru projektu nr 10 oraz nr 15, przyjęte przez Komitet Monitorujący uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. i wskazane w załączniku nr 1 do Regulaminu Konkursu nr [...] - Kryteria Wyboru Projektów w ramach działania 1.2. Wsparcie Rozwoju MSP, Schemat III, Etap II;
2) art. 25 pkt 1) w związku z art. 28 ust. 6 i art. 29 ust. 4 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju przez ich niezastosowanie i brak stwierdzenia, że Zarząd Województwa [...] zmienił na niekorzyść skarżącej kryteria merytoryczne nr 10 i nr 15 w drodze ich całkowicie dowolnej interpretacji, stojącej w sprzeczności z ich literalnym brzmieniem oraz celem projektu.
II. na podstawie art. 174 pkt 2) p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno powodować uwzględnienie skargi i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia instytucji zarządzającej:
1) art. 30c ust. 3 pkt 1) w związku z art. 26 ust. 1 pkt 4) ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju przez brak stwierdzenia, że ocena projektu dokonana przez instytucję zarządzającą nastąpiła z naruszeniem kryteriów merytorycznych nr 10 i nr 15, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego i negatywnej oceny merytorycznej wniosku skarżącego o dofinansowanie;
2) art. 30c ust. 3 pkt 1) w związku z art. 26 ust. 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju przez brak stwierdzenia, że ocena projektu została dokonana z naruszeniem prawa materialnego;
3) art. 30c ust. 3 pkt 1) w związku z art. 28 ust. 6 i art. 29 ust. 4 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju przez brak stwierdzenia, że ocena projektu została dokonana z naruszeniem prawa materialnego.
W uzasadnieniu spółka podniosła, że reguły, na podstawie których Zarząd Województwa [...] dokonywał oceny projektu skarżącej były niejasne, zawiłe i ocenne, pozostawiając instytucji zarządzającej bardzo szerokie pole do interpretacji, co w konsekwencji prowadziło do zupełnej uznaniowości w ocenie projektu. Pojęcie "nowy pod względem technologicznym produkt/usługa", którego użyto w kryterium merytorycznym nr 10, jak również pojęcie "systemu niecertyfikowanego" zawarte w kryterium nr 15, nie zostało w regulaminie precyzyjnie zdefiniowane. Strona zarzuciła, że Sąd I instancji nie dokonał weryfikacji zastosowanych przez instytucję zarządzającą reguł pod kątem stwierdzenia ich przejrzystości. Skarżąca spółka zwróciła także uwagę, że reguły oceny projektu objętego wnioskiem zostały zmienione na jej niekorzyść w wyniku nieuzasadnionej, zawężającej wykładni kryterium merytorycznego nr 10, które może być rozumiane co najmniej na kilka sposobów. Jednocześnie w odniesieniu do kryterium nr 15 zastosowano zabieg odwrotny, rozszerzając w drodze dowolnej interpretacji pojęcie "systemu niecertyfikowanego" o dodatkowe elementy (poza zarządzaniem jakością) - o kwestie zarządzania środowiskiem oraz bezpieczeństwem pracy, co w żaden sposób nie wynika z brzmienia tego kryterium. W ten sposób stwierdzono, że posiadany przez skarżącą system zarządzania jakością jest niewystarczający.
Spółka wskazała, że kryterium nr 10 nie wspomina jedynie o przeznaczeniu lub nowym przeznaczeniu produktu jako warunku determinującym spełnienie tego kryterium, lecz o nowości pod względem technologicznym. Z literalnego brzmienia kryterium wynika zatem, że produktem takim mogą być również produkty o jednakowym przeznaczeniu różniące się od siebie cechami technologicznymi, a zatem tylko elementami rozróżniającymi, m.in. jakością, wyglądem zewnętrznym, wzornictwem, jak również techniką ich wytwarzania (produkcji). Strona wyjaśniła, że w wyniku realizacji projektu opisanego we wniosku wprowadzi do oferty trzy nowe projekty różniące nie tylko wyglądem, ale również wykonywane przy wykorzystaniu całkowicie nowych metod produkcji (innowacyjna na skalę światową metoda woskowania oraz nowoczesne metody wykańczania trumien - włoska i niemiecka), przy wykorzystaniu nowych materiałów (drewno woskowane). Produkty te powstaną od podstaw i będą zaprojektowane na bazie nowych rozwiązań konstrukcyjnych i technologicznych, dotychczas nieznanych i niestosowanych, a nowy proces produkcji w pełni innowacyjny (powstały dzięki nowym inwestycjom) umożliwi wykonanie tych produktów. Produkty te są nowe ze względu na zupełnie nowe rozwiązania konstrukcyjno - technologiczne, wykończeniowe i materiałowo - komponentowe. W ocenie spółki powyższe przesądza o wytworzeniu nowego produktu.
Zdaniem skarżącej, z kryterium nr 15 nie można wywieść wskazanego przez Komisję Odwoławczą wymogu, by niecertyfikowane systemy zarządzania były przygotowane i wdrożone przez wyspecjalizowane i uprawnione do tego niezależne jednostki certyfikujące. Spółka podniosła, że Komisja Odwoławcza nie posiada kompetencji do definiowania, precyzowania lub nakładania dodatkowych wymogów, w ramach kryteriów merytorycznych przyjętych przez Komitet Monitorujący, na podmioty ubiegające się o dofinansowanie. Tymczasem przedstawione przez Komisję dodatkowe wymogi, od spełnienia których uzależnia ona przyznanie punktów za posiadanie niecertyfikowanego systemu zarządzania, nie są przewidziane w dokumentacji konkursowej. W świetle przepisu art. 26 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju nie mogą być również nałożone na skarżącą w toku postępowania odwoławczego. W ocenie strony Sąd I instancji dowolnie ustalił, że skarżąca nie spełnia powyższego kryterium merytorycznego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z regulacją zawartą w art. 30d ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach polityki rozwoju (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712) wnioskodawca lub właściwa instytucja pośrednicząca lub zarządzająca może wnieść skargę kasacyjną. W art. 30e tej ustawy ustawodawca nakazuje, w zakresie w niej nieuregulowanym, odpowiednie stosowanie do postępowania przed sądami administracyjnymi przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określonych dla aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wskazując, stosowanie których przepisów p.p.s.a. jest wyłączone. Wyłączenia nie obejmują przepisów p.p.s.a. dotyczących skargi kasacyjnej. Z kolei regulacje zawarte w art. 30d ust. 1 w zw. z art. 30c ust. 2 i art. 30d ust. 2 w zw. z art. 30c ust. 5 ustawy o zasadach polityki rozwoju wyznaczają odrębności postępowania kasacyjnego prowadzonego w trybie określonym w tej ustawie. Odrębności te dotyczą sposobu i terminu wniesienia skargi kasacyjnej, samodzielnej podstawy pobierania opłaty sądowej oraz wymogów odnoszących się do dołączenia dokumentacji w sprawie. Ustawodawca w obrębie tej ustawy nie wnika w regulowaną przepisami p.p.s.a. materię podstaw kasacyjnych, granic skargi kasacyjnej oraz zakresu badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny i dopuszczalnych rozstrzygnięć. Konieczność modyfikacji nie wynika z celów ustawy o zasadach polityki rozwoju. Wobec tego odpowiednie stosowanie przepisów p.p.s.a. przy rozpoznawaniu skarg kasacyjnych wnoszonych na podstawie art. 30d ust. 1 ustawy o zasadach polityki rozwoju polega na stosowaniu wprost, między innymi, art. 174, art. 183 § 1 i § 2 oraz art. 184 p.p.s.a.
Stosownie do art.183 §1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje konkretną sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie - w ocenie składu orzekającego - nie zachodzi. Powyższa zasada oznacza związanie Sądu m.in. podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Zatem to podstawy skargi kasacyjnej decydują o zakresie dokonanej kontroli wyroku Sądu pierwszej instancji.
W rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach przewidzianych w art. 174 p.p.s.a. – zarówno na naruszeniu prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Sformułowane zarzuty - jak wskazuje ich konstrukcja oraz sposób uzasadnienia - sprowadzają się jednak w istocie do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 30 c ust. 3 pkt 1 ustawy o zasadach polityki rozwoju poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ przepisów art. 25 pkt 1) w zw. z art. 26 ust.2, art. 28 ust. 6 i art. 29 ust. 4 oraz art. 26 ust. 1 pkt 4) ustawy o zasadach polityki rozwoju, przez ich niezastosowanie w zakresie Kryteriów Wyboru Projektów w ramach działania 1.2 "Wsparcie rozwoju MSP", Schemat III, Etap II, wskazanych w załączniku nr 1 do regulaminu konkursu nr [...], oznaczonych nr 10 i 15.
Zgodnie z art. 25 pkt 1 ustawy o zasadach polityki rozwoju za prawidłową realizację programu operacyjnego odpowiada instytucja zarządzająca – w sprawie będącej przedmiotem sporu – Zarząd Województwa [...] W ramach realizacji programu instytucji zarządzającej przypisano konkretne zadania, w tym - w art. 26 ust.1 pkt 3 i 4 powoływanej ustawy - przygotowanie i przekazanie Komitetowi Monitorującemu do zatwierdzenia propozycji kryteriów wyboru projektów, a następnie wybór - na podstawie tych kryteriów - projektów, które będą dofinansowane w ramach programu operacyjnego. Stosownie natomiast do art. 26 ust. 2 ustawy o zasadach polityki rozwoju instytucja zarządzająca, wykonując m.in. określone wyżej zadania, powinna uwzględniać zasadę równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów w ramach programu oraz zapewniać przejrzystość reguł stosowanych przy ocenie projektu.
W skardze kasacyjnej zarzucono brak przejrzystości tych reguł utrzymując, jakoby w drodze wykładni kryteriów wyboru zmieniono ich pierwotny sens pogarszając w ten sposób zasady konkursu. Wskazano na naruszenie art. 28 ust. 6 ustawy o zasadach polityki rozwoju, który przewiduje, iż dokumenty stanowiące system realizacji programu operacyjnego, nie mogą być zmieniane na niekorzyść wnioskodawcy w trakcie trwania określonej tury konkursu, w zakresie w jakim dotyczą tego konkursu, a w przypadku konkursów otwartych - ich zmiana nie może mieć negatywnego wpływu na rozpatrzenie złożonego przed dokonaniem tej zmiany wniosku o dofinansowanie. Działanie organu kasator przyjmuje również za niezgodne art. 29 ust. 4 cytowanej ustawy, który stanowi, że do czasu zawarcia wszystkich umów o dofinansowanie projektu z beneficjentami wyłonionymi w konkursie lub w wyniku rozpatrzenia środków odwoławczych przewidzianych w ustawie, instytucja ogłaszająca konkurs nie może spowodować pogorszenia zasad konkursu, warunków realizacji projektu oraz nakładać na podmioty ubiegające się o dofinansowanie dodatkowych obowiązków.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty te nie znajdują potwierdzenia w okolicznościach rozpatrywanej sprawy.
Wybór projektów, które mają być objęte dofinansowaniem ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach [...] Regionalnego Programu Operacyjnego Priorytet I: Konkurencyjność przedsiębiorstw Działanie 1.2 Wsparcie rozwoju MSP, następuje w trybie konkursu. Kryteria wyboru z założenia mają charakter ocenny i na tle ogólny, by umożliwiały porównanie wszystkich zgłoszonych projektów dotyczących różnych przedsiębiorców i różnych sfer działalności gospodarczej. Stosownie do postanowień [...]RPO Dział 7.11. "Założenia systemu wyboru projektów" - kryteria są jednakowe dla wszystkich potencjalnych beneficjentów wszystkich projektów dotyczących danej kategorii operacji. Przy ich zastosowaniu nastąpić ma wyselekcjonowanie projektów, których realizacja w najwyższym stopniu odpowiadać będzie założeniom programu operacyjnego w ramach określonego priorytetu i działania. Kryteria te powinny być w odpowiednim czasie i w odpowiedni sposób ogłoszone, tak, by zapewnić równy dostęp do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów. Rzeczą ubiegającego się o przyznanie środków pomocowych jest właściwe przedstawienie projektu – w ramach wniosku, z perspektywy wyznaczonych kryteriów. Na tej podstawie instytucja zarządzająca dokonać ma obiektywnej oceny prowadzącej do wyboru projektów, które objęte będą dofinansowaniem.
W rozpatrywanej sprawie, na etapie postępowania kasacyjnego zakwestionowana została dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena zgodności z prawem działania organu w zakresie zastosowania dwóch kryteriów, które przesądziły o negatywnej ocenie projektu wnioskodawcy. Jedno z nich, sformułowane jako "nowy/a pod względem technologicznym produkt/usługa oferowany/a przez wnioskodawcę w wyniku zrealizowanego projektu" (kryterium nr 10), w ramach Schematu III - spośród projektów inwestycyjnych zakładających nabycie i zastosowanie nowych rozwiązań technologicznych produkcji, obok projektów zakładających zastosowanie nowych rozwiązań technologicznych stosowanych na świecie przez okres nie dłuższy niż 1 rok, projektów w wyniku realizacji których powstać ma produkt udoskonalony, pozwalało premiować dodatkowymi dwoma punktami projekty zakładające powstanie nowych produktów pod względem technologicznym.
Dokonując oceny projektu w rozpatrywanej sprawie organ przyznał punkty za wprowadzenie produktu udoskonalonego (kryterium nr 9). Stwierdził jednocześnie, iż wnioskodawca powstania nowego produktu nie wykazał, a w związku z tym według kryterium nr 10 projekt nie otrzymał punktów. Sposób zastosowania tego kryterium Sąd pierwszej instancji ocenił jako prawidłowy. Badając definicje zawarte w słowniku Programu Regionalnego Województwa [...], a także powołaną w ramach tego słowniczka definicję podręcznikową Sąd doszedł do przekonania, iż organ nie dopuścił się sugerowanych naruszeń. Pogląd ten podziela Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący sprawę. W szczególności zgodzić należy się ze stwierdzeniem, iż wnioskowanie, jakoby samo zastosowanie innowacyjnej technologii produkcji skutkowało zawsze wytworzeniem nowego produktu obarczone jest błędem logicznym. Innowacyjna technologia może przyczynić się do poprawy wydajności lub też optymalizacji przez zmniejszenie zużycia energii, emisji zanieczyszczeń do środowiska, czy kosztów produkcji, nie zawsze jednak produkt finalny różnić się będzie od wytwarzanego dotychczasową metodą. W ramach programu operacyjnego Województwa [...] w konkursie nr [...] zgodnie z ustalonymi kryteriami promowana była dywersyfikacja produkcji rozumiana jako poszerzenie oferty przedsiębiorców o inne od wytwarzanych wcześniej produktów – udoskonalone lub nowe. Zarząd Województwa, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny stosując zarówno wykładnie językową, jak i systemową oraz celowościową słusznie przyjęły, iż o nowości produktu stanowi istotna zmiana jego cech charakterystycznych lub połączenie istniejących technologii w nowym zastosowaniu. Wbrew twierdzeniom kasatora dopuszcza się zatem sytuację, w której produkt technologicznie nowy ze względu na istotną zmianę jego cech konstrukcyjnych, przeznaczeniem, jak też zastosowaniem nie różni się od poprzednio produkowanych. Bezspornym jest, iż przesłanka zmiany przeznaczenia produktu nie zachodzi w rozpatrywanej sprawie. Jednocześnie jednak wnioskodawca formułując wniosek istotnej zmiany zasadniczych cech produktu, nie wykazał. Przedstawione zostały ogólne stwierdzenia, iż w wyniku realizacji projektu przedsiębiorstwo wprowadzi do swojej oferty nowy produkt w postaci trzech modeli trumien, z których jedna wykonana będzie w innowacyjnej na skalę światową, ekologicznej metodzie woskowania, a dwie pozostałe powstaną przy zastosowaniu innowacyjnych rozwiązań wykończenia trumien w jednej lakierni w technologii niemieckiej oraz włoskiej. Deklaracji tych w samym wniosku, jak i w załączonej do niego opinii o innowacyjności, nie poparto merytorycznym uzasadnieniem z uwzględnieniem danych technicznych dotyczących cech produktów, które miałyby być zakwalifikowane jako technologicznie nowe.
Konkretnej argumentacji w tym zakresie nie przedstawiono również na etapie protestu, gdzie omówienie założeń projektu ograniczone było już tylko do kilku aspektów objętych negatywna oceną instytucji zarządzającej.
Argumenty takie - wskazujące na czym dokładnie polegać ma nietypowość rozwiązań konstrukcyjnych i technologicznych nowych modeli trumien, ze wskazaniem na nowe rodzaje połączeń elementów pozwalające na spełnienie norm higienicznych obowiązujących na rynku włoskim, pojawiły się dopiero na etapie postępowania kasacyjnego. Nie mogły one zatem być brane pod uwagę przez instytucję zarządzającą przy ocenie wniosku.
Reasumując powyższe rozważania, organ w sposób właściwy dokonał oceny projektu na podstawie danych przedstawionych we wniosku. Zarzut błędnej interpretacji kryterium uznać należało w związku z tym za nieuzasadniony.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących kryterium nr 15 przyznać trzeba, że sam sposób jego sformułowania pozostawiać może wątpliwości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wątpliwości te mogą być rozstrzygnięte przy uwzględnieniu kontekstu, którym jest wybór projektów podlegających dofinansowaniu ze środków publicznych dystrybuowanych w ramach [...]RPO. Punktacja przewidziana dla oceny z punktu widzenia kryterium "wnioskodawca posiada certyfikat ISO i/lub inny certyfikat zarządzania jakością/zarządzania środowiskowego i/lub system niecertyfikowany" w sposób oczywisty odpowiada potrzebie premiowania wnioskodawców, posiadających odpowiedni potencjał do prowadzenia działalności, który na bieżąco podlega zobiektywizowanej weryfikacji. Istotą jest dysponowanie systemem, który umożliwi monitorowanie zarządzania środkami z funduszy strukturalnych przyznanymi na realizację projektu, co w wymiarze ogólnym stanowić ma podstawę oceny ich wydatkowania. Spełnienie tego warunku potwierdza certyfikat ISO. Potwierdzeniem takim - w świetle kryterium nr 15 jest również posiadanie innego certyfikatu - co dodatkowo utwierdza w przekonaniu, że istotna jest pewna funkcjonalność, nie zaś fakt legitymowania się ściśle określonym rodzajem dokumentu. Jako konsekwencję przyjętych założeń potraktować należy również możliwość przyznania punktów w sytuacji, gdy wnioskodawca posiada system, który certyfikatem nie został objęty.
Zasadniczo system zarządzania polega na opisie procedur i instrukcji postępowania, ma określoną wewnętrzną strukturę i relacje między poszczególnymi jej częściami, jest regulacją o charakterze kompleksowym. Dokument przedstawiony jako system zarządzania w rozpatrywanej sprawie zawiera zbiór zasad i deklaracji w rodzaju "Kierownictwo musi odrzucać gorsze materiały, kiepskie wykonawstwo, wadliwe wyroby i niedbałe usługi", czy "Pamiętaj o szkoleniach, pogłębiaj swoją wiedzę, gdyż ona dostarcza ci informacji na temat jakości". Nie określa konkretnych mechanizmów dostosowanych do specyfiki działania przedsiębiorstwa, które zapewniałyby powtarzalność procedur i gwarancję stałej jakości produktu. Nie umożliwia zatem realizacji celów programowych. Z tej perspektywy stanowisko organu w zakresie zastosowania kryterium nr 15 nie zostało zakwalifikowane jako naruszenie objętych zarzutami skargi kasacyjnej przepisów art. 25 pkt 1) w zw. z art. 26 ust.2, art. 28 ust. 6 i art. 29 ust. 4 oraz art. 26 ust. 1 pkt 4).
Jak słusznie dostrzegł kasator, na akceptację nie zasługuje argumentacja dotycząca kryterium nr 15 przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zgodnie z którą przyznanie punktów w przypadku systemu niecertyfikowanego nastąpić może, jeżeli reguluje on organizację przedsiębiorstwa obejmując elementy zarządzania jakością - odpowiednio do norm ISO, zarządzania środowiskiem oraz bezpieczeństwem pracy. Zastosowana przez Sąd interpretacja zawężająca rozumienie kryterium wyboru zasługuje na miano dowolnej, gdyż nie wynika z założeń ogólnych odnoszących się do konkursu nr [...]. Pomimo jednak błędnego w tym zakresie uzasadnienia treść rozstrzygnięcia odpowiada prawu.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na zasadzie art. 204 pkt 1) p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło