III SA/Kr 528/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi L. J. - Zakład [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 450,- ( czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 20.04.2009 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy orzeczenie Burmistrza Gminy z dnia [...] 2008 r. nr [...] odmawiające L. J. Zakład [...] w K., dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników: B. T. i M. K., powołując jako podstawę prawną przepis art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. 2004 r. Nr 256 poz. 2572 z późn.zm.) oraz § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 2 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz.U. 2002 r. Nr 113, poz. 988). Decyzje zapadły w następujących okolicznościach stanu faktycznego: L. J. będący pracodawcą zgłosił wniosek o dofinansowanie kosztów nauki zawodu B. T. i M. K. w zawodzie monter instalacji i urządzeń sanitarnych. Do wniosku dołączył kopię umów o pracę w celu przygotowania zawodowego wraz z kopiami aneksów do tych umów, co odpowiada wymogom art. 70b ust. 7 pkt 3 ustawy o systemie oświaty. Okres nauki zawodu przewidziany umowami trwał od 1.09.2005 r. do 31.08.2008 r. Egzaminy czeladnicze zostały złożone w dniu 8 września 2008 r. przez M. K. oraz w dniu 17 września 2008 r. przez B. T., z wynikami pozytywnymi i zgodnie z § 11 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. Nr 60 poz. 278 ze zm.), wydane zostały świadectwa czeladnicze. Wnioskodawca L. J. jako pracodawca i prowadzący naukę zawodu przedłożył zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktora praktycznej nauki zawodu Nr [...] wydane w dniu 28.11.1995 r. przez Studium Przedsiębiorczości Ośrodek Szkoleniowy "A", który obejmował 70 godz. zajęć teoretycznych i 10 godz. zajęć praktycznych, co spełnia wymogi określone w § 10 ust 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. Przedłożony przez wnioskodawcę L. J. dokument potwierdzający jego kwalifikacje tj. dyplom mistrza w zawodzie monter instalacji sanitarnych nr [...] wydany został w dniu 3 czerwca 2008 r. Zdaniem organu I instancji oznacza to, że wymagane w art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty kwalifikacje, wnioskodawca uzyskał dopiero na 3 miesiące przed zakończeniem kształcenia młodocianych. Powołany przepis § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu stanowił, że instruktorzy praktycznej nauki zawodu powinni posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli określone w odrębnych przepisach, lub ukończony kurs pedagogiczny, a nie posiadający tytułu mistrza kwalifikacje, o których mowa w § 10 ust. 5 pkt 1 w/w rozporządzenia. Wnioskodawca L. J. kwalifikacji tych, w ocenie organu nie wykazał, co potwierdzają wyniki postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2008r. [...], którego wynikiem była odmowa przyznania dofinansowania z uwagi na niespełnienie przez L. J. kryteriów uprawniających do otrzymania, kosztów kształcenia młodocianego pracownika, z tego właśnie powodu, że nie wykazał kwalifikacji zawodowych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych w zawodzie monter instalacji i urządzeń sanitarnych. W konkluzji uzasadnienia organ I instancji stwierdził, że L. J. nie spełnia warunku określonego w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty (w/w) nie posiada kwalifikacji zawodowych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych w zawodzie monter instalacji i urządzeń sanitarnych, dlatego organ odmówił pracodawcy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników. W odwołaniu od decyzji organu I instancji L. J. zarzucił naruszenie reguły pewności zawieranych w administracji państwowej umów, podnosząc że umowę, z OHP zawarł zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i z zachowaniem wymogów formalnych. Cel umowy został zrealizowany poprzez pozytywny wynik egzaminu, a odwołujący się wskazał na wieloletnie doświadczenie potwierdzone dokumentami w wymaganej prawem formie. Zdaniem odwołującego się organ I instancji – Burmistrz Gminy nie był uprawniony do oceny umowy zawartej z OHP jako wadliwej. Nieuwzględnienie przedłożonego świadectwa kwalifikacyjnego było wg. odwołującego się wynikiem dowolnej oceny dowodów przez organ a w konsekwencji stanowi naruszenie prawa. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji. Analizując kwestię kwalifikacji skarżącego L. J. organ odwoławczy wskazał na przepis § 10 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (w/w) jako znajdujących zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Mianowicie zgodnie z przepisem art. 70b ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (w/w) przesłanka przyznania dofinansowania kosztów kształcenia pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego jest ogólnie ujmując: 1. posiadanie kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określonych w odrębnych przepisach, 2. ukończenie przez młodocianego pracownika nauki zawodu i zdanie egzaminu, zgodnie z odrębnymi przepisami. Okoliczności ukończenia nauki zawodu i złożenia egzaminu przez uczniów uznano za wykazane. Natomiast odrębnymi przepisami do których odsyła art. 70b pkt 1 ustawy o systemie oświaty dotyczącymi kwalifikacji osób prowadzących praktyczną naukę zawodu są regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu określające wymogi jakie muszą spełniać instruktorzy praktycznej nauki zawodu, będący pracodawcami lub wyznaczonymi przez nich pracownikami. Zgodnie z § 10 ust. 1 w/w rozporządzenia zajęcia praktyczne prowadzą nauczyciele, natomiast ust. 2 tego przepisu uprawnienia takie przyznaje także: 1. pracownikom dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi stanowi podstawowe zajęcie i jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin przewidzianym dla nauczycieli, określonym w odrębnych przepisach, 2. pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy którzy nie odpowiadają wymogom z pkt 1 lecz posiadają kwalifikacje "instruktora praktycznej nauki zawodu". Przepis § 10 ust. 4 przepis rozporządzenia stanowi, że instruktorzy powinni posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać lub w zawodzie wchodzącym w zakres tego zawodu, przygotowanie pedagogiczne wymagane dla nauczycieli lub ukończony kurs pedagogiczny. Z kolei instruktorzy nie posiadający tytułu mistrza w zawodzie powinni stosownie do ust. 5 (§ 10) poza przygotowaniem pedagogicznym posiadać świadectwo dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej (...) i tytuł zawodowy w zawodzie pokrewnym oraz co najmniej trzyletni staż w zawodzie którego będą nauczać. W ocenie organu odwoławczego kwalifikacje skarżącego nie odpowiadają wymogom z ust. 5 § 10, gdyż świadectwo dojrzałości technikum zawodowego które uzyskał upoważnia go uzyskania tytułu mechanika w zakresie specjalności budowa maszyn co zdaniem organu (jak wynika z uzasadnienia decyzji z dnia [...] 2008 r.) nie jest zawodem pokrewnym do zawodu monter instalacji i urządzeń sanitarnych. Natomiast przedłożony do wniosku dyplom mistrza w zawodzie monter instalacji i urządzeń sanitarnych został wystawiony w dniu 3 czerwca 2008 r. tj. na 3 miesiące przed ukończeniem trwającego 36 miesięcy szkolenia młodocianych. W tych okolicznościach organ odwoławczy przyjął, że skarżący prowadził praktyczną naukę zawodu w oparciu o umowę którą zawarł nie posiadając wymaganych kwalifikacji określonych art. 70b pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Decyzja organu odwoławczego zaskarżona została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargą w której L. J. ponawiając zarzuty zawarte w odwołaniu powołał się na opinię Kuratorium Oświaty z dnia 10.01.1998 r. Nr [...] świadczące o szerokim rozumieniu pojęcia "zawodu pokrewnego". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem sprawy sądowo administracyjnej jest ocena przez sądy prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz wydanego w wyniku tego postępowania rozstrzygnięcia. Stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. dalej zwana ppsa). Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest interpretacja pierwszej z przesłanek określonych w art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty. W szczególności wyjaśnienia wymaga czy pracodawca powinien posiadać kwalifikacje już w dniu zawarcia umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, czy też uzyskanie takich uprawnień w trakcie wykonywania umowy jest wystarczające do uznania, że spełnione zostały warunki określone tym przepisem, stanowiące jedną z koniecznych przesłanek przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników. Drugą kwestią o zasadniczym znaczeniu dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest wyjaśnienie czy zawodowy tytuł, który skarżący posiadał w momencie rozpoczęcia szkolenia mieści się w grupie zawodów pokrewnych do zawodu którego nauczał. Odpowiedzi w pierwszej z poruszanych, kwestii spornych nie można doszukać się w wykładni literalnej przepisów, gdyż ustawodawca niegdzie nie uzależnia przyznania dofinansowania od spełnienia warunków dotyczących kwalifikacji pracodawcy w chwili zawarcia umowy. Zasadniczym i koniecznym w tej sytuacji jest zdaniem Sądu dokonanie wykładni celowościowej art. 70b ustawy o systemie oświaty. Przepis ten ma na celu umożliwienie młodym ludziom praktycznej nauki zawodu, a w szczególności zapewnienie młodym ludziom zdobywającym wykształcenie zawodowe, możliwości praktycznej nauki zawodu stanowi realizację konstytucyjnego prawa do nauki wyrażonego w art. 70b ust. 1 Konstytucji RP. Kierunek interpretacji przepisów ustawy o systemie oświaty można też wywieść z preambuły do tej ustawy. W tym kontekście nie może być zaakceptowana interpretacja tego przepisu przyjęta przez organy w zaskarżonej decyzji, zwłaszcza że nie znajdują one oparcia w literalnej wykładni. Kierując się ratio legis unormowań określonych art. 70b ustawy o systemie oświaty, nie można wywieść, że dla przyznania dofinansowania rozstrzygające znaczenie ma data zawarcia umowy oraz wyłącznie kwalifikacje jakimi pracodawca mógł wykazać się w tej dacie. Na spełnienie wymogów dotyczących przygotowania pedagogicznego i zawodowego przez osoby prowadzące praktyczną naukę zawodu należy spojrzeć całościowo, analizując cały okres trwania kształcenia pracownika. Jest poza sporem, że L. J. jako pracodawca równocześnie od szeregu lat prowadził praktyczną naukę zawodu, co potwierdza znajdujące się w aktach zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu wydane w dniu 28 listopada 1995 r. Organy ustaliły ponadto, że posiada świadectwo dojrzałości technikum zawodowego, uprawniające jednocześnie do tytułu zawodowego – mechanik w zakresie specjalności budowy maszyn. Data uzyskania (w dniu 3 czerwca 2008 r.) dyplomu mistrzowskiego w zawodzie monter instalacji i urządzeń sanitarnych nie jest zatem momentem zdobycia kwalifikacji lecz potwierdzeniem posiadania ich. W tych konkretnych okolicznościach stanu faktycznego wymagane jest jedynie dołączenie dyplomu mistrzowskiego do wniosku o przyznanie dofinansowania. Analiza treści uzasadnienia decyzji nie pozwala na ustalenie jakimi kryteriami organ kierował się przyjmując że posiadany przez skarżącego tytuł zawodowy wynikający ze świadectwa dojrzałości, nie jest pokrewny do zawodu którego skarżący nauczał. Organ wprawdzie odniósł się w tym zakresie w treści uzasadnienia swojej decyzji z dnia [...] 2008 r. (znajdującej się w aktach administracyjnych) i tym przypadku brak jest wskazania kryteriów którymi organ kierował się poza uwagą, że analiza podstaw programowych kształcenia w zawodzie "technik mechanik" i "monter instalacji urządzeń sanitarnych" nie pozwala na uznanie tych zawodów za pokrewne. Powołanie się na użytą w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jej stosowania w tym symboli nie może być kryterium, skoro prawodawca nie zawarł żadnego odesłania do tych przepisów przepisu formułując w § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu (w/w) pojęcie "zawodu pokrewnego". Reasumując powyższe rozważania Sąd doszedł do przekonania, że nie można było uznać iż kwalifikacje wymagane przepisem art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty w zw. z § 10 rozporządzenia o praktycznej nauce zawodu skarżący uzyskał dopiero w dacie wydania mu dyplomu mistrzowskiego. Przepisy w tym zakresie nie są tak rygorystyczne jak przyjął to organ a interpretacja ich wymaga uwzględnienia ratio legis tych przepisów. Ponownie rozpatrując sprawę organ oceni kwalifikacje skarżącego z uwzględnieniem powyższych uwag i w miarę potrzeby przeprowadzi postępowanie wyjaśniające co do uznania "pokrewności" zawodów wskazując na obiektywne kryteria tej oceny, istotne z punktu widzenia celów jakie ustawodawca miał na względzie formułując ogólne zasady określone w wyżej powołanych przepisach ustawy o systemie oświaty oraz przepisach § 10 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. Z podanych wyżej względów Sąd uznał, że organy naruszyły (w/w) przepisy prawa materialnego przez ich niewłaściwą interpretację, nie wyjaśniły dostatecznie znaczenia "pokrewieństwa" zawodów, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i art. 134 ppsa uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji.