III SA/Wr 700/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis Sędzia WSA Maciej Guziński Protokolant Renata Sawińska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. sprawy ze skargi B. K. i A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za [...] rok I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżących kwotę [...] zł ([...] tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. stwierdziło, że odwołanie radcy prawnego – S. M. – pełnomocnika B. i A. K., z dnia [...] r., od decyzji Burmistrza P. z dnia [...] r. Nr [...], w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za [...] r. i ustalenia wysokości tego zobowiązania, zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że decyzją z dnia [...] r., uchylono decyzję ostateczną Burmistrza P. i wymierzono na nowo A. i B. K. zobowiązanie w podatku od nieruchomości za [...] r. Jak wskazało Kolegium, decyzja ta, wraz z pouczeniem o prawie i terminie jej zaskarżenia, została doręczono pełnomocnikowi strony, w jego Kancelarii w dniu [...] r. W ocenie organu świadczą o tym: sporządzony przez Pocztę Polską duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki oraz potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia zbiorczego dowodu odbioru z dnia [...] r., potwierdzająca odbiór przez pracownika Kancelarii przesyłki poleconej o numerze [...]. Jak wywodził organ drugoinstancyjny, zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zgodnie z tym uregulowaniem, termin do wniesienia odwołania w rozpatrywanej sprawie upływał z dniem [...] r., natomiast pełnomocnik podatników złożył je dopiero w dniu [...] r., a więc ze znacznym uchybieniem ustawowego terminu. W ocenie organu, wniesienie środka odwoławczego z uchybieniem terminu nie budzi wątpliwości. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, B. i A. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili: • naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 120 i art. 152 § 1 ordynacji podatkowej, poprzez uznanie, że doręczenie decyzji Burmistrza P. nastąpiło w dniu [...] r., kiedy w rzeczywistości pełnomocnik strony nie otrzymał powyższej decyzji, a o jej treści dowiedział się dopiero w dniu [...] r., • naruszenie przepisów art. 223 § 2 i art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, poprzez uznanie, że odwołanie od decyzji Burmistrza P. z dnia [...] r. zostało wniesione z uchybieniem terminu; • naruszenie przepisów art. 122, art.. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie ustalenie kiedy doszło do doręczenia decyzji Burmistrza P.; • naruszenie przepisów art. 121 § 1, art. 124 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez wadliwe uzasadnienie faktyczne zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wbrew twierdzeniom organów administracji obu instancji, decyzja Burmistrza P. z dnia [...] r. nie została doręczona pełnomocnikowi podatników ani w dniu [...] ani [...] r. Skarżący wyjaśnili, że wskazywane przez organ potwierdzenie odbioru pisma nr [...] nie dotyczyło skarżonej decyzji, jedynie pracownik Urzędu dopisał na potwierdzeniu : "Dec. [...]", co wynika zresztą z notatki służbowej z dnia [...] r. Natomiast pismo nr [...], było informacją o nowym terminie zapoznania się z aktami sprawy, które otrzymał zarówno pełnomocnik skarżących, jak i sami podatnicy. Dodatkowo skarżący zarzucili, że znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenie odbioru nie spełnia przesłanek doręczenia pisma w trybie Ordynacji podatkowej, bowiem data odbioru nie została wpisana ręcznie, tylko naniesiona datownikiem, a nadto nie zawiera czytelnego podpisu osoby odbierającej przesyłkę, co uniemożliwia ustalenie, czy nastąpiło do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. Skarżący podkreślili, że w aktach sprawy nie znajduje się indywidualne zwrotne potwierdzenie odbioru, które wskazywałoby na to, że w dniu [...] r. decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżących. Kolegium dysponuje jedynie duplikatem takiego potwierdzenia oraz dokumentem Poczty Polskiej Zbiorowy Dowód Odbioru, z którego wynika, że w dniu [...] r. do "A" Sp. p. spośród 11 przesyłek doręczonych zostało jedynie 10. Jednocześnie nie wynika z niego wprost nawet to, która z przesyłek nie została doręczona. Skarżący wskazali, że z potwierdzenia odbioru powinno wynikać wprost co zawierała przesyłka, a zatem co najmniej numer doręczanej decyzji. Tymczasem zbiorczy dowód odbioru nie zawiera żadnych opisów, ani nawet podpisu osoby odbierającej korespondencję. Zdaniem strony, wobec braku zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji, organ nie przeprowadził w wystarczającym stopniu postępowania wyjaśniającego, aby przyjąć, doręczenie decyzji za skuteczne. W ocenie strony skarżącej, wobec braku jednoznacznego potwierdzenia, że decyzja organu pierwszej instancji została prawidłowo doręczona, niesłuszne jest stwierdzenie organu, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu. Dodatkowo skarżący wyjaśnili, że wymierzone pierwszoinstancyjną decyzją zobowiązanie podatkowe przedawniło się z końcem roku [...], co w ocenie strony uzasadnia działania organu, aby za wszelką cenę przyjąć doręczenie decyzji przed upływem tego terminu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta stosownie do art. 1 § 2 wymienionej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne są zatem właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Postanowienie jest zgodne z prawem, jeżeli jest zgodne z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie postanowienia, względnie stwierdzenie jego nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie uchybienia prawa występują w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Przedmiotem wniesionej skargi, a tym samym kontroli sądowej, jest postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia, wydane na mocy art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania ma miejsce wówczas, gdy przy uwzględnieniu zasad określonych w kodeksie postępowania administracyjnego (rozdział 10) zostanie ono złożone po upływie 14-dniowego terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. Stwierdzenie przez organ uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, czy strona przekroczyła termin określony w przepisach. Stosownie do treści art. 39 kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Zgodnie zaś z art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W ocenie prawidłowości doręczania bierze się pod uwagę tylko sam fakt dotarcia do adresata, z tego też względu w art. 39 stanowi się, że doręczenie pisma następuje za pokwitowaniem. Potwierdzenie doręczenia pisma w formie pokwitowania ma znaczenie dowodowe przy ocenie daty rozpoczęcia lub zakończenia biegu terminu oraz możliwości dokonania określonych czynności (por. B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz - Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2008 r., Legalis, komentarz do art. 39 k.p.a.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało w rozpoznawanej sprawie, że decyzja Burmistrza P. z dnia [...] r. doręczona została pełnomocnikowi stron – r.pr. S. M. w siedzibie jego Kancelarii w dniu [...] r. W związku z brakiem zwrotnego potwierdzenia odbioru rozstrzygnięcia, organ odwoławczy oparł swe twierdzenie na wystawionym przez Pocztę Polską duplikacie takiego potwierdzenia oraz Zbiorczym Dowodzie Odbioru, również uzyskanym od Poczty Polskiej. Odnośnie dokumentów na jakich organ odwoławczy oparł swe rozstrzygnięcie, należy kategorycznie wyjaśnić, że żadne z nich nie spełnia wymagań potwierdzenia doręczenia, przewidzianych w Ordynacji podatkowej. Duplikat potwierdzenia odbioru wystawiony przez Pocztę Polską nie zawiera podpisu osoby dokonującej potwierdzenia odbioru. Fakt ten w zasadzie dyskwalifikuje omawiany dokument jako potwierdzający dokonanie prawidłowego doręczenia pełnomocnikowi strony. Na duplikacie tym bowiem pracownik Kancelarii pełnomocnika odmówił złożenia podpisu i potwierdził go jedynie pracownik Poczty. Dodatkowo wskazać należy, że znajdujące się w aktach duplikaty nie zawierają jakiejkolwiek informacji na temat zawartości przesyłki (opisu tej zawartości, choćby przez podanie numerów pisma, czy rozstrzygnięcia nadanego listem). W odniesieniu natomiast do Zbiorczego Dowodu Odbioru i ksiązki pocztowej Urzędu Miasta i Gminy w P., podnieść należy, że z dokumentu tego wynika jedynie jakie przesyłki polecone (numery nadania) kierowane były w danym dniu do Kancelarii pełnomocnika strony. Dane te wskazują jedynie na fakt, że w dniu [...] r. do Kancelarii tej wpłynęła przesyłka polecona o numerze [...] nadana w P. w dniu [...] r., natomiast w dniu [...] r. przesyłka o numerze [...], nadana w dniu [...] r. jednakże z żadnego dokumentu nie wynika, co przesyłki ta zawierały. Twierdzenia organu pierwszej instancji, że w jednym z tych listów była to właśnie omawiana decyzja z dnia [...] r., wobec braku jakiegokolwiek dowodu na piśmie, muszą zostać uznane za niewystarczające dla uznania tego faktu za udowodniony. Wskazać również należy, że potwierdzenie odbioru przesyłki poleconej numer [...], odnośnie której początkowo organ podatkowy pierwszej instancji podnosił, że znajdowały się w niej pisma o numerach [...] i Dec. [...] znajduje się jedynie w aktach sądowych, złożone w formie kserokopii przez pełnomocnika skarżących, brak jest natomiast rzeczonego potwierdzenia odbioru w aktach administracyjnych, co uniemożliwia jego weryfikację. Wszystkie opisane powyżej uchybienia, prowadza do wniosku, że organ obu instancji przyjęły pewne swoiste domniemanie doręczenia decyzji, podczas gdy w aktach sprawy brak jest jakiekolwiek dowodu, ze decyzja ta istotnie została doręczona, ani sposób właściwy ani w drodze doręczenia zastępczego. Tymczasem, co należy dobitnie podkreślić, doręczenia rozstrzygnięć organów administracyjnych, są doniosłą czynnością w postępowaniu, z której dokonaniem procedury wiążą szereg konsekwencji. Z tego właśnie powodu, obwarowane są szeregiem wymogów formalnych, które muszą zostać bezwzględnie spełnione dla jej skuteczności. Decyzja organu nie wywołuje żadnych skutków prawnych, nie staje się częścią obrotu prawnego, o ile nie zostanie w sposób niewadliwy doręczona zainteresowanej stronie. O takim niewadliwym doręczeniu w rozpoznawanej sprawie mówić nie można. Skoro zaś brak jest dowodu doręczenia decyzji stronie, oraz, jak wykazało przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające, brak jest możliwości udowodnienia w inny sposób, że takie doręczenie zostało dokonane, zaskarżone postanowienie Kolegium o stwierdzeniu wniesienia odwołania z uchybieniem terminu, uznać należy za wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania. Termin do wniesienia odwołania nie zaczął bowiem w ogóle biec, bez względu na to, czy pełnomocnik stron zapoznał się ostatecznie z treścią wydanej decyzji i w jakiej dacie tego dokonał. Bezwzględnym bowiem warunkiem złożenia od decyzji odwołania, jej uprzednie prawidłowe doręczenie jej adresatowi, od tej bowiem dopiero chwili, liczyć należy rozpoczęcie biegu terminu do złożenia środka odwoławczego. Z tych względów, na mocy art. 145 pkt 1 lit.c) p.p.s.a., oraz art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. ----------------------- 6