I OZ 167/10

Dnia 9 marca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 26/06 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego I. D. od rozpoznania sprawy w sprawie ze skargi A. K na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 26/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek A. K o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I. D od rozpoznania sprawy ze skargi A. K na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że podnoszone przez skarżącego okoliczności nie wywołują uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności Sędziego w niniejszej sprawie. Stwierdził, że przeświadczenie strony o wadliwym prowadzeniu postępowania w sprawie nie może "samo w sobie" oznaczać braku bezstronności sędziego. Podejmowane w toku postępowania sądowoadministracyjnego czynności sędziego mają swoje oparcie w przepisach prawa i nie mogą być odczytywane jako przejaw stronniczości, nawet w przypadku gdy skarżący ocenia je negatywnie. W ocenie Sądu pierwszej instancji zarzut skarżącego dotyczący zaniechania przez sędziego sprawozdawcę wykonania obowiązku wynikającego z art. 304 kpk, czyli konieczności powiadomienia organów ścigania o popełnieniu przestępstwa, nie stanowi okoliczności o jakiej mowa w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwana dalej P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, iż ewentualne niewykonanie tej powinności może być jedynie przedmiotem badania właściwych organów, czyli Policji lub prokuratury. Na powyższe postanowienie A. K złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, zaskarżając jej w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wskazał, że zarówno oświadczenie Sędziego I. D jak i uzasadnienie orzeczenia oddalającego jego wniosek mają charakter blankietowy. Skarżący podniósł, że sędzia I. D w żaden sposób nie odniosła się w swoim oświadczeniu do zarzutów przedstawionych we wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z powyższym przepisem sędzia jest wyłączony w sprawach: 1) w których sędzia jest stroną bądź pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki, 2) małżonka sędziego, krewnych sędziego lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia oraz powinowatych bocznych do drugiego stopnia, 3) osób związanych z sędzią z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, 4) w których sędzia był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron, 5) w których sędzia świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą, 6) w których sędzia brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego sporządzonego z jego udziałem lub rozpoznanego przez niego, a także w sprawach, w których występował jako prokurator, 7) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie 8) w których sędzia brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Art. 19 P.p.s.a. zakreśla natomiast tzw. względne przesłanki wyłączenia. Przepis ten wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Wskazać należy, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak wynika z wyjaśnień zawartych w oświadczeniu złożonym przez sędziego I. D (k-442 akt), nie łączą go ze skarżącym żadne stosunki mogące mieć wpływ na orzekanie w sprawie. Jak stwierdził natomiast Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Sędzia, której wyłączenia domagał się A. K, oświadczenie takie złożyła, zaś skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które mogłyby podważać jego wiarygodność i prawdziwość. Naczelny Sąd Administracyjny podziela także pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, że ewentualne niewykonanie obowiązku wynikającego z art. 304 kpk - czyli konieczności powiadomienia organów ścigania o popełnieniu przestępstwa - nie może stanowić okoliczności o jakiej mowa w art. 19 powołanej ustawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego samo przeświadczenie strony o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny, nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 P.p.s.a. jego wyłączenie. Niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia sprawy, czy też odnośnie sposobu prowadzenia postępowania sądowego nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, bowiem zarzuty te strona może podnosić w środkach odwoławczych od orzeczeń Sądu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.