I OW 208/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska del.WSA Iwona Kosińska Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy M. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy M. a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w P. w sprawie rozpoznania wniosku Komendy Miejskiej Policji w P. dotyczącego usunięcia pojazdu postanawia: oddalić wniosek Wójt Gminy m. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Radą Gminy m., a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w P., przez wskazanie Naczelnika Urzędu Skarbowego z P., jako właściwego w sprawie usunięcia z drogi pojazdu marki Citroen nr rej. [...]. W uzasadnieniu Wójt podał, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu uchyliło postanowienie Wójta Gminy M. z dnia [...] maja 2008 r. znak: [...] i umorzyło postępowanie w sprawie przekazania prowadzenia sprawy dotyczącej usunięcia z drogi pojazdu marki Citroen nr rej. [...] Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P.. Organ wskazał, że w dniu 19 stycznia 2007 r. wpłynęło do Urzędu Gminy M. pismo z dnia 12 stycznia 2007 r. Komendy Miejskiej Policji w P. [...] dotyczące usunięcia pojazdu marki Citroen nr rej. [...]. Z pisma Policji [...] z dnia 9 lipca 2007 r. wynika jednoznacznie, że pojazd został usunięty w trybie art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Gmina M. nigdy nie występowała z wnioskiem o usunięcie pojazdu w trybie art. 50a cytowanej wyżej ustawy. Ponadto gmina nie została niezwłocznie powiadomiona o fakcie usunięcia pojazdu, do czego organ usuwający był zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów. Tryb usunięcia pojazdu wynika również z pisma Komendy Miejskiej Policji w P. skierowanego do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 28 listopada 2006 r., gdzie za przyczynę usunięcia pojazdu wskazano tamowanie i utrudnianie ruchu na pętli autobusowej w M., tj. przyczynę wynikającą z art. 130 ustawy o ruchu drogowym. Organ podkreślił, iż Gmina M. została poinformowana o usunięciu pojazdu dopiero wówczas, gdy Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił prowadzenia sprawy. Wójt Gminy M. dodał, iż w rozpatrzonej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości dyspozycję usunięcia pojazdu wydał funkcjonariusz Policji, z powodu utrudniania i tamowania ruchu – art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ Gminy nigdy nie występował do policji z wnioskiem o usunięcie pojazdu, działanie funkcjonariusza podjęte było z własnej inicjatywy. Brak jest zatem wniosku, o którym mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów, który inicjuje postępowanie unormowane w art. 50a ustawy – Prawo o ruchu drogowym, prowadzące do przejęcia pojazdu na własność gminy, co powoduje że do prowadzenia tej sprawy kompetentny jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w P.. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. w odpowiedzi na wniosek wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia w jakim trybie doszło do usunięcia pojazdu marki Citroen nr rej. [...]: w trybie art. 50a czy też w trybie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym, bowiem to ustalenie determinuje rozstrzygnięcie, który organ – organ gminy czy organ administracji rządowej – właściwy był do dalszego prowadzenia sprawy. Zgodnie z art. 50a ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza. Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1, nieodebrany na wezwanie gminy przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na własność gminy z mocy ustawy (ust. 2). Dodatkowo ustawodawca przewidział odpowiednie stosowanie przepisu ust. 2 w sytuacji, gdy w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu nie została ustalona osoba uprawniona do jego odbioru. Według art. 130a ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy – Prawo o ruchu drogowym, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku: pozostawienia pojazdu, gdy jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Zgodnie z art. 130a ust. 10 tej ustawy pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Artykuł 50a określa więc zasady usuwania z dróg pojazdów pozostawionych bez tablic rejestracyjnych, oraz których stan wskazuje, że nie są używane i ma charakter czysto porządkowy. Natomiast art. 130a reguluje zasady usuwania pojazdów pozostających w ruchu w sytuacjach, gdy kierujący nimi nie stosowali się do przepisów prawa. W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego, z treści pisma Komendy Miejskiej Policji z dnia 28 listopada 2006 r. skierowanego do Urzędu Skarbowego w P. wynika, iż pojazd marki Citroen nr rej. [...] został usunięty w dniu 16 maja 2006 r. za tamowanie i utrudnianie ruchu na pętli autobusowej w miejscowości M.. Stan pojazdu wskazywał jednoznacznie, iż nie jest on używany, a więc jego usunięcie miało charakter czysto porządkowy. Organ podkreślił, iż nawet gdyby przyjąć, że pojazd został usunięty z uwagi na okoliczność wypełniającą przesłankę art. 130a ust. 1 pkt 1 (z uwagi na fakt pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu), to przesądzającym dla rozstrzygnięcia sporu jest okoliczność wskazana przez Policję, a z pisma Komendy Miejskiej Policji w P. z dnia 9 lipca 2007 r. jednoznacznie wynika, iż podjęte przez Komendę Miejską Policji czynności nie doprowadziły do ustalenia właściciela lub kierującego samochodem, stąd uznano, że pojazd został porzucony z zamiarem wyzbycia się, a to oznacza, iż wystąpiły przesłanki określone w art. 50a ust. 1-4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Dodał, iż z dniem 12 czerwca 2009 r., na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06, o niezgodności art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszcza objęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz o niezgodności § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów z art. 130a ust. 11 pkt 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 46 Konstytucji, odpadła podstawa prawna do prowadzenia przez naczelników urzędów skarbowych postępowań w zakresie przepadku pojazdów usuniętych w trybie art. 130a cyt. ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów kompetencyjnych. Sporem kompetencyjnym jest sytuacja prawna, w której co do zakresu działania organów państwowych zachodzi rozbieżność poglądów, która powinna być usunięta na skutek podjętych w tym kierunku środków prawnych. Spór kompetencyjny ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów państwowych zachodzi w odniesieniu do rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamością sprawy, którą zajmują się co najmniej dwa organy. A zatem wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie sprawy pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tego samego podmiotu, przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej. Spór kompetencyjny może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu. Przedmiotem sporu kompetencyjnego nie może być zatem ustalenie rodzaju sprawy i podstawy materialnoprawnej, na mocy której podlega rozpoznaniu i rozstrzygnięciu. Zgodnie z art. 50a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) "Pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza (ust. 1). Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1, nieodebrany na wezwanie gminy przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na własność gminy z mocy ustawy". Według art. 130a ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy – Prawo o ruchu drogowym "Pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku: pozostawienia pojazdu, gdy jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu". Zgodnie z art. 130a ust. 10 tej ustawy "Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy". W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie zostało jednoznacznie ustalone, czy samochód Citroen nr rej. [...] został usunięty na podstawie art. 50a ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, czy na podstawie art. 130a ust. 1 tej ustawy, co jest konieczne dla określenia organu właściwego w sprawie. Zdaniem wnioskodawcy ww. samochód został usunięty w związku z tym, iż tamował i utrudniał ruch na pętli autobusowej w M. (co wskazywałoby za zastosowaniem art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym), w ocenie zaś Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. pojazd ten został porzucony z zamiarem wyzbycia się (k-27, odpowiedzi na wniosek). Powyższe wskazuje, że nie została ustalona sprawa, co do której powstał spór kompetencyjny. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając spór kompetencyjny wskazuje organ właściwy do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy administracyjnej. Rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nie może polegać na wyszukiwaniu właściwej podstawy materialnoprawnej do rozpoznania i rozstrzygnięcia danego zdarzenia prawnego. To organ administracji publicznej właściwy jest do ustalenia rodzaju sprawy a tym samym podstawy materialnoprawnej. W tym stanie rzeczy, skoro spór kompetencyjny nie powstał w zakresie rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej sprawy, co wynika z powołania dwóch materialnoprawnych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 15 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.