II SA/Po 677/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2009r. Nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu oddala skargę. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ W. Batorowicz /-/ E. Brychcy Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] 2009 r., [...] w przedmiocie odmowy zarejestrowania i wydania dowodu rejestracyjnego na pojazd marki [...] nr rej. [...] nr nadwozia [...]. W uzasadnieniu wyżej opisanej decyzji organ I instancji wskazał, iż na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów stwierdził, że dla pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wydano dowód rejestracyjny na dwóch właścicieli: D. W. i spółkę A S.A. [...]; z komorniczego protokołu sprzedaży ruchomości wynika, iż M. Ł. poprzez pełnomocnika zakupiła [...] % udziałów należących do D. W., który wraz z A S.A. był właścicielem opisanego pojazdu; wniosek o rejestrację pojazdu zawiera tylko dane osobowe M. Ł., nie zawiera danych drugiego właściciela - [...], który zgodnie z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego jest stroną postępowania; brak jest pełnomocnictwa spółki A S.A. zgodnie z art. 33 par. 1, 2, 3. Dalej organ wyjaśnił, iż w związku ze stwierdzonymi brakami wniosku, jednocześnie dysponując danymi drugiego właściciela ujawnionymi w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, wezwał na podstawie art. 54 Kodeksu postępowania administracyjnego spółka A S.A. do udziału w postępowaniu w charakterze strony lub do ustanowienia pełnomocnika zgodnie z art. 32 i art. 33 § 1, 2 i 3 Kodeksu; spółka A S.A. w piśmie z dnia 25 marca 2009 r. wyjaśnił, iż nie wyraził zgody na sprzedaż [...] % udziału w pojeździe, nie wyraził zgody na zarejestrowanie pojazdu na M. Ł. i spółki A S.A. oraz nie udzielił jej stosownego pełnomocnictwa do reprezentacji przed organem I instancji. Takie ustalenia doprowadziły organ do orzeczenia negatywnego w oparciu o art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołanie od decyzji organu Instancji wniosła M. Ł., która domagała się uchylenia tej decyzji i wydania zezwolenia na przerejestrowanie przedmiotowego pojazdu w zakresie zmiany jego współwłaściciela poprzez wpisanie odwołującej jako współwłaściciela, w miejsce dłużnika egzekwowanego. W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła stan faktyczny i poglądy prawne na uzasadnienie nabycia praw do przedmiotowego pojazdu w trybie egzekucyjnego nabycia udziału w rzeczy (art. 846 § 1 i art. 879 Kodeksu postępowania cywilnego). Dalej odwołująca przedstawiła zasady rozporządzania swoim prawem przez współwłaściciela rzeczy (art. 198 Kodeksu cywilnego). Następnie odwołująca wskazała na przepisy związane z rejestracją pojazdu i powołując się na poglądy doktryny oraz orzecznictwa dotyczące art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziła, że współwłaściciel przedmiotowego pojazdu nie może być stroną postępowania, gdyż postępowania to w żaden sposób nie narusza jego praw podmiotowych, a jedyną stroną tego postępowania jest wyłącznie dłużnik, którego praw podmiotowych dotyczy postępowanie o przerejestrowanie pojazdu. Skarżąca dodała także, iż jako działająca we własnym imieniu w granicach przysługującego jej prawa własności, a nie w imieniu i na rzecz drugiego współwłaściciela pojazdu, zatem nie musiała wykazywać się pełnomocnictwem tego współwłaściciela. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ II instancji przywołał treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602 ze zm.) podkreślając, iż rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela i dotyczy ona rzeczy - pojazdu, a nie prawa, jakim jest udział we własności pojazdu. Dalej organ wskazał na ustawowy wymóg złożenia (podpisania) wniosku o rejestrację przez właściciela pojazdu, a odnosząc ten wymóg do pojazdu objętego współwłasnością organ stwierdził, iż wniosek o rejestrację pojazdu powinni podpisać wszyscy współwłaściciele lub współwłaściciel legitymujący się pełnomocnictwem pozostałych współwłaścicieli. Ponadto organ wskazując na treść art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził, że interes prawny w postępowaniu dotyczącym rejestracji pojazdu mają wszyscy jego współwłaściciele, bowiem postępowanie dotyczy ich prawa podmiotowego, a jeden ze współwłaścicieli w niniejszej sprawie nie jest zainteresowany rejestracją pojazdu, nie złożył wniosku wraz z odwołującą ani też nie udzielił jej pełnomocnictwa do działania w tej sprawie. W ocenie organu brak zgodnego wniosku współwłaścicieli jest przeszkodą do pozytywnego załatwienia wniosku o rejestrację. Ponadto organ nadmienił, iż nie jest uprawniony do badania w jaki sposób, w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, wykonywany jest zarząd rzeczą wspólną i jak kształtują się wielkości udziałów poszczególnych współwłaścicieli. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, którą wniosła M. Ł., domagając się uchylenia decyzji Kolegium. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie jej prawa własności chronionego art. 21 i art. 64 Konstytucji RP poprzez niewłaściwą interpretację art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym i odmowę przerejestrowania nabytego w drodze licytacji prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. udziału w wyżej opisanym pojeździe poprzez odmowę uwidocznienia w dowodzie rejestracyjnym przedmiotowego pojazdu prawa własności skarżącej w miejsce dotychczasowego współwłaściciela pojazdu. W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła poglądy analogiczne do tych, które sformułowała w odwołaniu. Ponadto podkreśliła, iż współwłaściciel przedmiotowego pojazdu nie może być stroną postępowania z uwagi na to, ze przedmiot postępowania w żaden sposób nie narusza jego praw podmiotowych, postępowanie w przedmiocie rejestracji pojazdu będzie dotyczyło wyłącznie prawa podmiotowych samego dłużnika. Zdaniem skarżącej brak kompetencji organu administracji do badania sposobu ukształtowania zarządu rzeczą wspólną nie upoważnia organów do naruszania jej prawa własności względem pojazdu, którego dotyczy wniosek o rejestrację. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ stwierdził między innymi, iż wydanie nowego dowodu rejestracyjnego (czynność materialno-techniczna) musi być poprzedzone wydaniem decyzji o rejestracji pojazdu, do którego to postępowania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 28. W ocenie organu drugi ze współwłaścicieli przedmiotowego pojazdu - spółka A S.A., posiada przymiot strony, gdyż sprawa rejestracji pojazdu objętego współwłasnością ściśle wiąże się z jego prawem podmiotowym, a co za tym idzie interesem prawnym. Organ ponownie podkreślił, iż sprawa dotyczy rejestracji pojazdu, a nie prawa do pojazdu, czego domaga się skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Wydanie dowodu rejestracyjnego właścicielowi pojazdu samochodowego następuje po dokonaniu, na wniosek właściciela, przez uprawniony organ rejestracji danego pojazdu na podstawie wymaganych, określonych w ustawie dokumentów (art. 71 ust. 1 w związku z art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 powołanej ustawy). Przedmiotowa rejestracja jest dokonywana w formie decyzji administracyjnej, jak też przyjęto w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 1999 r., OPK 24/99 i z dnia 22 listopada 1999 r., OPK 21/99 (ONSA 2000/2/ 54 i 55). W uchwałach tych wskazano także, iż decyzja w przedmiocie rejestracji jest rozstrzygnięciem organu odnośnie spełnienia wymogów ustawowych przez osobę ubiegającą się o dokonanie rejestracji, zaś "skutkiem" takiego pozytywnego rozstrzygnięcia jest wydanie dowodu rejestracyjnego jako dokumentu potwierdzającego wydanie decyzji o zarejestrowaniu określonego pojazdu oraz stwierdzającego dopuszczenie tegoż pojazdu do ruchu, a samo "wydanie" tegoż dowodu jest niewątpliwie czynnością materialno-techniczną (por. wyrok także WSA w Rzeszowie z dnia 30 stycznia 2004 r., SA/Rz 1636/02, LEX nr 132976). Art. 73 ust. 1 powołanej ustawy przewiduje, iż właściwy organ administracji publicznej dokonuje rejestracji pojazdu na wniosek właściciela, który zgodnie z art. 72 ust. 2 ww. ustawy, zobowiązany jest dołączyć do wniosku określone dokumenty, w tym między innymi: dowód własności pojazdu, kartę pojazdu, jeżeli była wydana i dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Za właściciela pojazdu - w rozumieniu art. 73 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy - należy przy tym uważać każdego, komu służy prawo własności do pojazdu w ujęciu cywilistycznym ( art. 140 Kodeksu cywilnego). Zgodnie z art. 195 Kodeksu cywilnego własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną (art. 196 § 1 Kodeksu cywilnego), przy czym współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika (§ 2). Tak sformułowane wymagania wskazują, że na osobie, która składa wniosek i na rzecz której dokonuje się rejestracji pojazdu, spoczywa obowiązek udokumentowania przysługującego jej bezspornie wyłącznego prawa własności pojazdu - i to już w chwili złożenia przedmiotowego wniosku. Rejestracji pojazdu dokonuje się tylko na wniosek właściciela pojazdu. Stąd też, w ocenie Sądu, jeżeli osoba składająca wniosek o rejestrację pojazdu nie jest jedynym, wyłącznym właścicielem pojazdu, którego dotyczy wniosek, to wszyscy współwłaściciele tego pojazdu powinni wykazać przed organem swoje prawo własności do pojazdu i wystąpić ze stosownym wnioskiem. Dodać należy, iż powyższe oznacza, że zarejestrowany może być wyłącznie pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności (współwłasności), bowiem istotą postępowania w sprawie rejestracji pojazdu nie może być ingerowanie w prawa właścicielskie pojazdu, gdyż ta sfera leży w wyłącznej kompetencji sądów powszechnych. Rola organu administracji publicznej zostaje ograniczona do dokonania wszechstronnej oceny, w oparciu o art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, czy w świetle przedstawionych dowodów, osoba, która wniosła o dokonanie rejestracji jest właścicielem pojazdu i czy przedstawione dowody są wystarczające do pozytywnego rozpatrzenia sprawy. Zależnie od poczynionych ustaleń organ wydaje decyzję o zarejestrowaniu pojazdu albo też o odmowie jego zarejestrowania. Stosownie do treści art. 78 ust. 1 powołanej ustawy, w razie przeniesienia na inną osobę własności pojazdu zarejestrowanego, dotychczasowy właściciel przekazuje nowemu właścicielowi dowód rejestracyjny i kartę pojazdu, jeżeli była wydana. Zgodnie z ust. 2 powołanego artykułu ustawy właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o: nabyciu lub zbyciu pojazdu; zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Zdarzenia, o których mowa w ust. 2, są dokumentowane w karcie pojazdu; odpowiednich wpisów dokonuje starosta (ust. 3). W rozporządzeniu wykonawczym do wyżej wymienionej ustawy - rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 186, poz. 1322 ze zm.) - w § 13 ust. 1 przewidziano, iż w przypadku zawiadomienia o nabyciu pojazdu zarejestrowanego organ rejestrujący dokonuje rejestracji pojazdu na wniosek właściciela pojazdu, do takiej sytuacji przepisy § 2 stosuje się odpowiednio. W przypadku zawiadomienia o zbyciu pojazdu zarejestrowanego dotychczasowy właściciel do zawiadomienia dołącza kopię dokumentu, na podstawie którego nastąpiło zbycie pojazdu (§ 13 ust. 2). W omawianej sprawie nie budziło wątpliwości stron, iż dla pojazdu marki [...] objętego wnioskiem M. Ł. o rejestrację pojazdu, wydano uprzednio dowód rejestracyjny wskazujący dwóch właścicieli: D. W. i spółki A S.A.; skarżąca M. Ł. nabyła w drodze sprzedaży komorniczej [...] % udziałów należących do D. W. i tylko ona złożyła wniosek o rejestrację pojazdu działając w imieniu własnym, a dokumenty dołączone do wniosku potwierdzały nabycie przez nią udziału we własności pojazdu. Zadaniem Sądu, skoro wyżej przywołane przepisy ustawy i rozporządzenia wykonawczego odnoszą się do rejestracji pojazdu i właściciela pojazdu, to odpowiednio w sytuacji, w której doszło do zmiany jednego ze współwłaścicieli uprzednio zarejestrowanego pojazdu, wniosek o rejestrację powinien być złożony przez wszystkich współwłaścicieli. Wobec objęcia przedmiotowego pojazdu prawem współwłasności (ułamkowej), wniosek o rejestrację tego pojazdu wymagał złożenia wniosku przez obydwu współwłaścicieli przedmiotowego pojazdu, względnie wykazania się przez skarżącą pełnomocnictwem drugiego współwłaściciela do działania przed organem rejestracyjnym. Złożenie przedmiotowego wniosku tylko przez jednego współwłaściciela pojazdu nie może być uznane za równoznaczne ze złożeniem wniosku przez właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 1 powołanej ustawy. Fakt, że na zbywcy i nabywcy pojazdu ciążą określone obowiązki administracyjne (art. 78 ustawy i § 13 rozporządzenia wykonawczego) związane z przeniesieniem własności i zgłoszeniem zmian w zakresie własności pojazdu, nie prowadzi do uznania, iż w rozumieniu przepisów wyżej powołanej ustawy dla zarejestrowania pojazdu wystarczające jest złożenie wniosku i wypełnienie innych obowiązków tylko przez jednego współwłaściciela, przy całkowitej bierności drugiego podmiotu właścicielskiego względem pojazdu objętego współwłasnością, a którego dotyczy wniosek o rejestrację. Trafnie organ odwoławczy zauważył, iż procedura rejestracyjna dotyczy pojazdu, a nie udziału w prawie własności (współwłasności ułamkowej). Dodać należy, iż kwestie cywilnoprawne związane z ułożeniem wzajemnych relacji pomiędzy współwłaścicielami co do sposobu korzystania z rzeczy i zarządu rzeczą wspólną nie mają w tym przypadku znaczenia, dlatego tez nie można zgodzić się ze skarżącą, iż organ odmawiając rejestracji pojazdu narusza jej konstytucyjnie chronione prawa właścicielskie. Organy administracji nie ograniczyły skarżącej prawa do dysponowania i korzystania z rzeczy wspólnej, a to z tej przyczyny, że nie mają kompetencji do władczego wkraczania w sferę wzajemnych relacji pomiędzy współwłaścicielami pojazdu, których płaszczyzną jest prawo cywilne. Z wyżej podanych przyczyn za niewystarczające dla zarejestrowania pojazdu i wydania dowodu rejestracyjnego było wystąpienie ze stosownym wnioskiem w tym przedmiocie tylko przez nowego współwłaściciela - nabywcę [...] % udziału we własności tego pojazdu, ale wymagane było również wyrażenie woli w tym zakresie przez właściciela [...] % udziału przedmiotowego pojazdu. Tymczasem drugi współwłaściciel pojazdu, którego rejestracji dotyczy wniosek skarżącej, A S.A. nie złożył analogicznego wniosku, ani też nie umocował skarżącej do działania w jego imieniu w sprawie o rejestrację pojazdu objętego współwłasnością. W konsekwencji uprawniony jest wniosek, że organ administracji publicznej, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, nie naruszył prawa odmawiając skarżącej rejestracji pojazdu, skoro zgromadzone w sprawie dowody i materiały wskazywały jednoznacznie, iż wnioskodawczyni nie ma przymiotu wyłącznego właściciela tego pojazdu w rozumieniu art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a drugi współwłaściciel nie złożył stosownego wniosku ani nie udzielił skarżącej pełnomocnictwa do działania w jego imieniu w sprawie o rejestrację pojazdu objętego współwłasnością. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił. /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/W. Batorowicz /-/E. Brychcy