II SA/Go 39/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Protokolant referent Adam Janas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2010 r. sprawy ze skargi T.O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 11 SA/Go 39/10 Uzasadnienie 1. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. po rozpoznaniu zażalenia T.O., na postanowienie wydane przez Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2009 r, znak [...], w sprawie odmowy umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległej opłaty dodatkowej z tytułu nieuiszczonej opłaty za parkowanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że pismem z dnia [...] września 2006r. [...] T.O. został wezwany do uregulowania powstałych, z tytułu niedokonania obowiązku wniesienia opłaty za postój w Strefie Płatnego Parkowania, zaległości. Od wezwania pismem z dnia [...] października 2006 r. skarżący odwołał się wnosząc o uchylenie wyliczonej opłaty jako bezzasadnej ewentualnie uzupełnienie dowodów i materiałów w przedmiotowej sprawie i zmianę decyzji na jego korzyść. Następnie organ egzekucyjny w piśmie z dnia [...] października 2006 r. znak [...] poinformował skarżącego o treści Regulaminu parkowania (uchwała Nr XX/214/2003 Rady Miasta z dnia [...] listopada 2003 r.), wyjaśniając, iż osoby niepełnosprawne są zwolnione z opłat za parkowanie na płatnych parkingach w Strefie Płatnego Parkowania tylko na wyznaczonych dla nich miejscach oznakowanych pionowym znakiem D-18 "parking -miejsce zastrzeżone" z dodatkową tabliczką T-29 informującą o miejscu przeznaczonym dla pojazdu samochodowego uprawnionej osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej oraz dla kierującego pojazdem przewożącym taką osobę. Organ wskazał, że nie stwierdził w przedstawionej sytuacji okoliczności umożliwiających uchylenie opłaty i w dniu [...] lipca 2008 r. wystawił upomnienia wzywające do uregulowania powstałych zaległości. 2. Wnioskiem z dnia [...] lipca skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie tytułów wykonawczych o numerach: [...] oraz umorzenie sprawy. Po rozpatrzeniu wniosku postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. znak [...] organ egzekucyjny postanowił o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległej opłaty dodatkowej z tytułu nieuiszczonej opłaty za parkowanie (tytuły wykonawcze nr [...]). W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że procedura związana z dochodzeniem należności została zachowana i w związku z nieuregulowaniem należności wystawiono upomnienie, a później tytuły wykonawcze i wskazał okoliczności wyjaśnione już w piśmie z dnia [...] października 2006 r. Wskazano także, że pracownicy Strefy nie mają uprawnień do kontroli miejsc dla osób niepełnosprawnych i nie ma możliwości, aby na tzw. kopertach otrzymał zobowiązany wezwanie do zapłaty, kontrolować wskazane miejsca upoważniona jest bowiem Straż Miejska oraz Policja. Nadto, że dokumentacja fotograficzna wskazuje na brak wykupowania biletów parkingowych, które winny być zgodnie z obowiązującymi przepisami, umieszczone za przednią szybą pojazdu, w widocznym miejscu. Organ wyjaśnił przy tym, iż wyłącznie w przypadku nieumieszczania przez użytkownika pojazdu w jego wnętrzu, w widocznym miejscu dowodu prawidłowego wniesienia opłaty, kontroler wystawia zawiadomienie. Przyjmuje się zatem, że kierowca pojazdu został zawiadomiony. Określony wyżej tryb pozwala uznać, że opłacenie postoju w sposób prawidłowy eliminuje wystawienie zawiadomienia. Organ stwierdzając, że kierowca w dniach wymienionych w tytułach wykonawczych korzystał z pojazdu, którego one dotyczą został poinformowany o przeprowadzonych kontrolach wnoszenia opłat zawiadomieniami wskazanymi w tych tytułach. 3. Na postanowienie zażalenie wniósł T.O. podnosząc, iż brak jest podstaw w świetle zebranego materiału i faktów do naliczania opłat czy też opłat dodatkowych z tytułu parkowania. W uzasadnieniu zażalenia wskazał na nieprawidłowości w oznaczaniu miejsc do parkowania dla osób niepełnosprawnych, które powodować mogły błędy w postępowaniu kontrolerów. Błędy te zdaniem skarżącego wynikać mogły z trudności w stwierdzeniu, na obszarze jakiego miejsca parkingowego znajduje się pojazd. Dodatkowo oświadczył, że w latach 2004-2006 dokonywał użyczenia pojazdu spółce w związku z czym nie wie, kto jeszcze mógł użytkować przedmiotowy pojazd w tym okresie. Nadto podniósł, że w wielu podobnych przypadkach organy dokonywały umorzenia postępowania i uchylenia tytułów zapłaty opłat dodatkowych za parkowanie zarzucając naruszenie zasad równości wobec prawa i dyskryminację osób niepełnosprawnych, w zakresie miejsc parkingowych, ich ilości i sposobu oznaczenia. 4. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zrn., zwanej dalej u.p.e.a.) postępowanie egzekucyjne, umarza się: jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Konsekwencją żądania umorzenia postępowania przez stronę, jest konieczność rozpoznania zażalenia w oparciu o przesłanki umorzenia wskazane w powołanym artykule, a także rozpatrzenia przez organ argumentów strony w kontekście wymienionych we wskazanym przepisie przesłanek. Zdaniem organu zobowiązany nie przedstawił przy tym żadnego dowodu na okoliczność nieistnienia obowiązku lub okoliczności, w których obowiązek wszakże powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn. W myśl art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych (Dz.U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy (opłaty za parkowanie) pobiera się opłatę dodatkową. Zgodnie natomiast z Uchwałą Rady Miasta osoby niepełnosprawne posiadające kartę parkingową, zwolnione są z opłaty za parkowanie na płatnych parkingach w Strefie Płatnego Parkowania tylko w wyznaczonych dla nich miejscach. Zatem osoba, która parkuje pojazd w Strefie Płatnego Parkowania bez ważnego biletu parkingowego winna mieć pełną świadomość, że narusza obowiązujące prawo w tym zakresie i może otrzymać zawiadomienie, które stwierdza jedynie fakt nieuiszczenia opłaty z tytułu parkowania pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania. Organ odwoławczy stwierdził, że w świetle znajdujących się w aktach administracyjnych dowodów w postaci 18 kopii wydruków zawiadomień z elektronicznej bazy danych jak i sporządzonej dokumentacji fotograficznej z okresu od [...] listopada 2003 r. do [...] grudnia 2005 r., iż w niniejszej sprawie nastąpiło parkowanie w Strefie Płatnego Parkowania bez ważnego biletu. Żądana należność wierzyciela istnieje i zasadne było sporządzenie upomnienia, a następnie wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego. Wskazano także, że zobowiązanym do opłaty za płatny postój jest korzystający z drogi, jednakże w sytuacji, gdy korzystającym z drogi nie jest właściciel pojazdu wówczas winien on wskazać osoby, które użytkowały jego samochód i nie uiściły opłaty z tego tytułu. Zobowiązany ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że nie tylko on mógł korzystać z samochodu w przedmiotowym okresie, mogły to robić również inne osoby. Skarżący nie wskazał przy tym jakichkolwiek innych użytkowników pojazdu, zatem twierdzenie zobowiązanego w tym zakresie jako bardzo ogólnikowe i zupełnie nieskonkretyzowane nie może zostać uwzględnione. Wobec powyższego przyjąć należy, że osobą odpowiedzialną jest właściciel samochodu. Niezależnie od powyższego, w konsekwencji żądania przez skarżącego umorzenia postępowania egzekucyjnego konieczne było rozpoznanie takiego wniosku w oparciu wyłącznie o przesłanki umorzenia wskazane w powołanym artykule. Zgodnie bowiem z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W zaskarżonym postanowieniu organ wskazał fakty i dowody, na których się oparł, wyjaśnił jakimi przesłankami kierował się wydając zaskarżone postanowienie, przedstawił argumenty na poparcie swojego stanowiska i ocenił argumenty podnoszone przez stronę. Przywołane w zaskarżonym postanowieniu rozstrzygnięcie wskazuje na brak przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a. 5. W skardze T.O. wniósł o uchylenie postanowień wydanych przez organy obu instancji i umorzenie sprawy ewentualnie skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania zarzucając im rażące naruszenie prawa. W zarzutach skargi podtrzymał stanowisko zawarte w zażaleniu wskazując na brak podstaw do domniemywania przez organy nieopłacenia postoju w kontekście braku uprawnień organów do kontroli prawidłowego, czy nieprawidłowego parkowania pojazdu przez osobę niepełnosprawną. Nadto zarzucił brak prawidłowego oznakowania miejsc postojowych dla osób niepełnosprawnych oraz zajmowanie tych miejsc przez osoby nieuprawnione co w konsekwencji prowadziło do dyskryminacji skarżącego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie popierając wywody zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. W granicach sprawy oraz kompetencji sądu administracyjnego, określonych art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 2, art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej - p.p.s.a.) skarga jest zasadna. Wynika to jednak z przyczyn, które leżą poza zarzutami skargi, stanowiących przesłanki naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a.). 7. Zgodnie z art. 59 § 5 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązanemu przysługuje zażalenie. Zgodnie z art. 17 in fine u.p.e.a. zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Z fotokopii dowodu doręczenia dołączonej do akt administracyjnych (k. 10 oraz przy piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r.; również k. 20 akt sądowych) wynika, że postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] września 2009 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 24 września 2009 r. Natomiast zażalenie zostało złożone w Kancelarii Ogólnej Urzędu Miasta w dniu 2 października 2009 r. (potwierdził to skarżący na rozprawie). Z akt administracyjnych nie wynika by kwestia ta była w jakimkolwiek zakresie badana. Termin siedmiu dniu liczony od wykazanej na zwrotnym poświadczeniu odbioru wezwania doręczenia wyżej wskazanego postanowienia upłynął w dniu 1 października 2009 r. (czwartek). Jeśli przyjąć prawidłowość doręczenia przesyłki, zażalenie zostało złożone po upływie wskazanego terminu. Powinnością organu odwoławczego było zatem stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia zażalenia (art. 17 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i 134 k.p.a.). Rozpoznanie zażalenia w takim stanie rzeczy prowadziłoby do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem walor ostateczności postanowienia wyklucza dopuszczalność jego weryfikacji w trybie zwykłym (por. B. Adamiak [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 10, Warszawa 2009, s. 480). Jednak kategoryczne stwierdzenie wystąpienia tej przesłanki nie było w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwe z uwagi na ustrojowe kompetencje sądu administracyjnego i związane z tym ograniczenia w prowadzeniu postępowania kontrolnego ponad stan wynikający z akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) oraz postępowania dowodowego ponad zakres wynikający z art. 106 § 3 p.p.s.a. (wyłącznie dowody z dokumentów). Mianowicie z fotokopii dowodu doręczenia wynika, że przesyłka w dniu 24 września 2009 r. została doręczona dorosłemu domownikowi a podpisująca odbiór przesyłki osoba – J.S. została oznaczona jako "kuzynka" (w sprawie znajdują się inne przesyłki odebrane z tym samym opisem). Taki sposób doręczenia zastępczego jest co do zasady dopuszczalny, jeśli dorosły domownik podjął się oddania pisma adresatowi (art. 43 zd. 1 k.p.a.). Oparty jest on jednak na domniemaniu, które może zostać obalone. Skarżący na rozprawie podniósł, że osoba odbierająca przesyłkę nie była jego kuzynką i zarazem domownikiem lecz sąsiadką, co może prowadzić do istotnej zmiany warunków przyjęcia domniemania doręczenia (art. 43 zd. 2 k.p.a.). Wobec tak dalekiej rozbieżności między treścią dokumentu urzędowego (dowodu doręczenia) a stanowiskiem strony zachodzi konieczność dokładnego ustalenia prawidłowości doręczenia przedmiotowej przesyłki, nie dająca się wyjaśnić w ramach art. 106 § 3 p.p.s.a. Spoczywa ona zatem na organie odwoławczym, który dysponuje pełnym zakresem środków dowodowych. W tej sytuacji uchybienie organu polegające na niezbadaniu rozważanych kwestii należy ocenić jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. Z tych też względów odnoszenie się do merytorycznych kwestii sporu stało się przedwczesne. O wstrzymaniu wykonania orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś w przedmiocie kosztów postępowania na podstawie art. 200 i 209 p.p.s.a.