II SA/Po 843/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2010r. sprawy ze skargi B. A. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty W. z dnia [...] 2009r. Nr [...], II. zasądza od Wojewody W. na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Drzazga Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...].09.2009 r. nr [...] uchylił decyzję Starosty W. z [...].05.2009 r. odmawiającą wznowienia postępowania oraz umorzył postępowanie przed organem I instancji. Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym. Pismem sporządzonym 03.10.2008 r. i nadanym w Urzędzie Pocztowym we W. dnia 06.10.2008 r. (poniedziałek) działający w imieniu ojca B.A, A. A. wniósł do Starostwa Powiatowego we W. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną nr [...]w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielającą pozwolenia na budowę (k.37). Wnioskodawca powołał się na interes prawny wynikający z tytułu własności do działki nr [...] położonej przy ul. [...] we W., bezpośrednio sąsiadującej z nieruchomością na której w oparciu o przedmiotowe pozwolenie zrealizowana została inwestycja polegająca na budowie pieszo-jezdni oraz parkingu. Postanowieniem z dnia [...].10.2008 r. Starosta W. wznowił postępowanie w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, które zakończone zostało ostateczną decyzją Starosty z [...].09.2002 r. znak [...] (k. 38 akt adm.). Następnie, decyzją z dnia [...].12.2008 r. (k. 52 akt adm.) Starosta W. działając na podstawie art. 151 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...].09.2002 r. znak [...]. Powyższa decyzja odmowna wskutek odwołania wnioskodawcy została jednak uchylona decyzją Wojewody Wielkopolskiego z [...].03.2009 r. (k. 61 akt adm.) Ponownie, decyzją z dnia [...].05.2009 r. Starosta W. działając na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 1 kpa odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 10.09.2002 r. znak [...] (k. 64 akt adm.). Uzasadniając wydaną decyzję organ wskazał, iż sporna inwestycja zrealizowana została na podstawie pozwolenia na budowę. We wniosku o wznowienie podniesiono, iż w wyniku wykonania tej decyzji doszło do rażącego pokrzywdzenia interesów wnioskodawcy. Starosta W. wyjaśnił jednak, iż w toku postępowania administracyjnego zwrócił się do Urzędu Miasta i Gminy we W., od którego uzyskał informację, iż B. A. zamieszkuje pod tym samym adresem (w bezpośrednim sąsiedztwie działki, na której zrealizowana została sporna inwestycja) od 20.09.1968 r. W następnej kolejności Starosta W. zwrócił uwagę, iż wnioskodawcy fakt wykonywania robót związanych z realizacją przedmiotowej inwestycji winien być znany od daty ich zakończenia, tj. czerwca 2004 r. Wniosek taki przyjęto z uwagi na fakt, iż wnioskodawca zamieszkuje w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowej inwestycji. W konsekwencji z wnioskiem o wznowienie postępowania należało wystąpić w 2004 r. Za niewiarygodne uznano natomiast twierdzenia wnioskodawcy, iż o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania dowiedział się on dopiero 04.09.2008 r. W rezultacie uznano więc, że składając wniosek w dniu 03.10.2008 r. zainteresowany uchybił ustawowemu terminowi. W świetle powyższego, w ocenie organu, koniecznym stało się odmówienie uchylenia decyzji z 10.09.2002 r. W przewidzianym ustawą terminie strona postępowania złożyła odwołanie podnosząc, że informację, iż inwestycja została zrealizowana w oparciu o decyzję w sprawie pozwolenia na budowę uzyskano 04.09.2008 r. i od tej chwili rozpoczęto starania o wznowienie postępowania. Wcześniej, zainteresowani nie wiedzieli, iż inwestycja została zrealizowana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, sądzili, bowiem że stanowi ona przejaw samowolnego działania inwestora. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia[...].09.2009 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem I instancji. Uzasadniając decyzję Wojewoda wskazał, iż organ I instancji ustaliwszy uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania winien był wyeliminować z obrotu prawnego funkcjonujące postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...].10.2008 r., bowiem otworzyło ono drogę do przystąpienia przez Starostę do fazy drugiej postępowania wznowieniowego. Tymczasem, gdy przesłanka wynikająca z art. 148 § 1 kpa nie została przez wnioskodawcę spełniona (B. A. nie dochował terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego) uchylenie przez Wojewodę decyzji organu I instancji kreowało również konieczność umorzenia postępowania przez tym organem. W skardze do sądu administracyjnego działający przez syna B. A. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, a także zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Skarżący przedstawił dotychczasowy tok postępowania i podniósł zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa zauważając, że Wojewoda nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione, ani dowodów na których się oparł orzekając. W dalszej kolejności powołano brzmienie art. 145 § 1 pkt 4 kpa i podkreślono, że wynikający z art. 148 § 2 kpa termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wynosi 30 dni i biegnie od dnia kiedy strona dowiedziała się o decyzji. Niedopuszczalnym w ocenie skarżącego było więc przyjęcie, że w niniejszej sprawie termin ten rozpoczął bieg z chwilą w której strona miała ewentualną możliwość dowiedzieć się o decyzji. Podkreślono przy tym, że bez znaczenia z punktu widzenia dochowania terminu jest brak należytej staranności w celu zdobycia informacji na temat wydania decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji wydano z naruszeniem przepisów prawa. Z woli ustawodawcy zasadą jest, iż roboty budowlane rozpocząć można jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm. – dalej Prawo budowlane). Ustawodawca określił wprawdzie wyjątki od tej zasady, jednak wskazany ustawą Prawo budowlane katalog budów i robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę stanowi numerus clausus przypadków stanowiących wyjątek od zasady o której mowa w art. 28 ust. 1. Tak więc zasadą jest, że rozpoczęcie i prowadzenie robót budowlanych jest dopuszczalne wyłącznie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Ustawodawca zastrzegł jednocześnie, iż stroną postępowania o wydanie pozwolenia na budowę oprócz inwestora jest każdy właściciel, użytkownik wieczysty bądź zarządca nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu. Przyjąć więc należy założenie, iż zakończenie prawidłowo przeprowadzonego postępowania w sprawie pozwolenia na budowę następuje z uwzględnieniem interesów i udziału w nim podmiotów, o których mowa w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Jednocześnie zauważyć należy, iż każda pozostająca w obrocie prawnym ostateczna decyzja korzysta z domniemania jej zgodności z prawem. Domniemanie to może zostać jednak wzruszone np. w drodze wznowienia postępowania administracyjnego. Obowiązek doręczenia wydanej w sprawie decyzji wszystkim stronom tego postępowania stanowi jedną z podstawowych gwarancji czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 kpa). Sankcją za naruszenie tego obowiązku jest możność wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją na żądanie strony (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Zgodnie z art. 148 § 2 kpa termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z tej przyczyny biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Nieważne jest, przy tym w jaki sposób strona uzyska wiedzę o wydanej w sprawie decyzji, niemniej jednak przytoczony przepis wymaga, aby strona rzeczywiście znalazła się w posiadaniu informacji o zapadłej decyzji. I tego faktu nie można zastąpić jakimkolwiek domniemaniem. W szczególności, aby odmówić wznowienia postępowania z tej przyczyny nie wystarczy wykazać, że strona miała możliwość dowiedzenia się o decyzji, trzeba dowieść, że wiedziała o decyzji wcześniej niż miesiąc od dnia złożenia podania o wznowienie postępowania (por. wyrok NSA z 21.02.2007 r., sygn. I OSK 522/06). W niniejszej sprawie skarżący oświadczył, że o decyzji dowiedział się dopiero dnia 4 września 2008r. Za nieuprawnioną uznać należało dokonaną przez organy obu instancji ocenę tego oświadczenia. W istocie bowiem nie znalazło potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym ustalenie, że informację tę skarżący powziął już w czerwcu 2004r. tj. w chwili zakończenia budowy. W ocenie Sądu informacja o toczącej się budowie nie może być uznana za tożsamą z powzięciem wiadomości co do decyzji, stanowiącej podstawę jej prowadzenia. Mając na względzie powyższe nie można było przyjąć, by bieg terminu z art. 148§2 kpa należało liczyć od wcześniejszej daty niż dzień 4.09.2008r. W tej sytuacji określony w art. 148 §2 kpa miesięczny termin do złożenia wniosku ( z uwzględnieniem art. 57§4 kpa) upływał w poniedziałek dnia 6.10. 2008r. , kiedy to w Urzędzie Pocztowym we W.i złożony został wniosek o wznowienie postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy zatem, w świetle zgromadzonego dotąd materiału dowodowego przyjąć należało, że skarżący dochował koniecznemu terminowi do złożenia wniosku o wniosku o wznowienie. Odmienne ustalenia wobec braku ich potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym uznać należało jako dowolne, a nadto sprzeczne z zasadą pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa. W tym stanie rzeczy należało uznać zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję za wydaną z naruszeniem art. 7, 8, 77 §1, 80, 107 §3 , 148 §2, 149 §3 i 138 §1pkt. 2 kpa. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ppsa orzekł, jak w pkt I wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organy winny mieć na względzie poczynione w niniejszym uzasadnieniu rozważania, w szczególności zaś winny mieć na uwadze, iż faktu powzięcia informacji o zapadnięciu decyzji nie można zastąpić domniemaniem. W razie nie występowania okoliczności, które przesądzałyby o bezprzedmiotowości postępowania, należy przeprowadzić postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zgodnie z art. 149 § 2 kpa, a następnie wydać decyzję stosownie do treści art. 151 kpa. Ponadto organy winny mieć także na względzie, że o ile w wyniku wadliwej oceny wszczęte zostało postępowanie wznowieniowe, pomimo że występują przyczyny niedopuszczalności wznowienia postępowanie jako bezprzedmiotowe winno ulec umorzeniu. Z woli ustawodawcy, w razie uwzględnienia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W związku z powyższym, uwzględniając skargę B. A. Sąd zasądził na jego rzecz od organu, tj. Wojewody Wielkopolskiego kwotę poniesionych przez niego kosztów postępowania. O zwrocie kosztów orzeczono w pkt. II sentencji wyroku na podstawie art. 200 ppsa. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w pkt III wyroku w oparciu o art. 152 ppsa. /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska B. Drzazga Za nieobecnego sędziego korzystającego z urlopu uzasadnienie podpisał sędzia /-/ A. Łaskarzewska