I SA/Gd 101/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Danuta Oleś (spr.), Protokolant Sekretarz Sądowy Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 marca 2010 roku sprawy ze skargi "A" w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego oddala skargę. I SA/Gd 101/10 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 2 października 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił "A" w P. działającemu w imieniu Prezydenta Miasta P. tytuł wykonawczy z dnia 27 sierpnia 2009 r. nr [...] obejmujący należność "B" z siedzibą w G. dotyczący opłaty dodatkowej za nie wniesienie opłat za parkowanie pojazdu za 2004 i 2005 r. w wysokości 150 zł. W swoim rozstrzygnięciu Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że nie jest organem egzekucyjnym właściwym do prowadzenia egzekucji, powołując się na treść art. 19 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej jako "u.p.e.a."). Organ wskazał też, iż zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872) oraz art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (Dz.U. z 1997 r.Nr 36, poz. 224) w zw. z pkt 35 jej załącznika Prezydent P. jest organem gminy o statusie miasta, a jednocześnie na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm. – zwana dalej "ustawa o drogach publicznych") prezydent miasta jest zarządcą wszystkich dróg publicznych, w granicach miast na prawach powiatu (z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych), do którego należy pobieranie opłat i kar pieniężnych, w tym opłat dodatkowych z tytułu nieopłaconego parkowania. W złożonym od powyższego postanowienia zażaleniu "A" wniósł o jego uchylenie i wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie przedłożonego tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że Prezydent Miasta P. byłby właściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tylko wtedy, gdyby zobowiązany miał miejsce zamieszkania w P. Wtedy występuje zgodność rzeczowa i miejscowa i w takich przypadkach egzekucją zajmuje się oddział egzekucyjny Urzędu Miasta P. Ponieważ jednak zobowiązany zamieszkuje poza P., organem właściwym do prowadzenia egzekucji jest właściwy dla jego miejsca zamieszkania zobowiązanego naczelnik urzędu skarbowego tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. "A" w P. podkreślił, że zaprezentowane przez niego stanowisko jest zgodne z praktyką mającą miejsce we wszystkich urzędach skarbowych w Polsce, które przyjmują do realizacji w ten sposób przygotowane tytuły wykonawcze. Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów zażalenia i postanowieniem z dnia 30 listopada 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko, że prezydent miasta jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji w celu wyegzekwowania od zobowiązanych należności pieniężnych z tytułu dodatkowych opłat za niewniesienie opłat za parkowanie pojazdu w strefach płatnego parkowania na terenie miasta na prawach powiatu. Mając powyższe na względzie Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że Prezydent Miasta P. jako zarządca drogi, jest organem egzekucyjnym właściwym rzeczowo do egzekwowania opłaty dodatkowej. W niniejszej sprawie, skoro zobowiązany nie posiada majątku, ani siedziby na obszarze objętym właściwością Prezydent Miasta P., to stosownie do art. 22 § 2 u.p.e.a. działający w imieniu prezydenta miasta "A" w P. winien przekazać tytuł wykonawczy do realizacji Prezydentowi Miasta G., jako organowi uprawnionemu do dochodzenia tego samego rodzaju nalaności pieniężnych. Dopiero gdyby wszczęta przez ten organ egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, wierzyciel będzie mógł skierować tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "A" w P. zarzucił organom naruszenie art. 22 § 2 u.p.e.a. oraz naruszenie interesu prawnego skarżącego poprzez uniemożliwienie mu wypełniania obowiązku wynikającego z art. 13f ustawy o drogach publicznych tj. obowiązku pobrania przez zarządcę drogi opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów w strefie płatnego parkowania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że wbrew przekonaniu organu odwoławczego, obowiązujące przepisy oraz stosowana na terenie całego kraju praktyka nie pozwala na skierowanie tytułu wykonawczego do Prezydenta Miasta G. W ocenie strony skarżącej należy zwrócić uwagę na art. 19 § 2 u.p.e.a., który zakreśla kompetencje organu gminy tylko do tych należności, dla których określania i pobierania ten organ jest właściwy. Prezydent Miasta G. nie jest natomiast właściwy do określania i pobierania opłat na terenie P. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę zgodnie z zakresem swojej właściwości, nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia i dlatego skargę oddalił. W sprawie nie jest sporne, iż "A" w P. działający w imieniu Prezydenta Miasta P. przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w G. do realizacji tytuł wykonawczy z dnia 27 sierpnia 2009 r. nr [...] obejmujący należność "B" z siedzibą w G. dotyczący opłaty dodatkowej za nie wniesienie opłat za parkowanie pojazdu za 2004 i 2005 r. w wysokości 150 zł. Tytuł ten został zwrócony postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 2 października 2009 r., które następnie zostało utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 listopada 2009 r. W swoich rozstrzygnięciach organy obu instancji uznały, iż powyższy tytuł wykonawczy winien być realizowany przez organ właściwy rzeczowo i miejscowo tj. Prezydenta Miasta G. i dopiero w przypadku bezskuteczności tej egzekucji może zostać skierowany do realizacji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. Oceniając zarzuty skargi Sąd stwierdza, iż nie ma racji strona skarżąca twierdząc, że zaskarżone postanowienie narusza jej interes prawny poprzez uniemożliwienie wypełnienia obowiązku ustawowego wynikającego z art. 13f ustawy o drogach publicznych. Dla oceny tego zarzutu konieczne jest przytoczenie przepisów ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Za nieuiszczenie tych opłat, pobiera się opłatę dodatkową (art. 13f ust. 1), do czego uprawniony jest zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (art. 13f ust. 3). W myśl art. 19 ust. 5 ustawy o drogach publicznych w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta. Zarządca drogi, o którym mowa w poprzednim przepisie, może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, utworzonej odpowiednio przez sejmik województwa, radę powiatu lub radę gminy; jeżeli jednostka taka nie została utworzona, zadania zarządu drogi wykonuje zarządca (art. 20 ust. 1). Z załącznika do obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z 22 czerwca 2001 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M.P. nr 20, poz. 325) wynika jednoznacznie, iż P. jest gminą o statusie miasta będącego miastem na prawach powiatu. Z mocy art. 40d ust. 2 ustawy o drogach publicznych opłaty określone m.in. w art. 13f ust. 1 wraz z odsetkami za zwłokę podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, iż "A" w P. mógł działać w imieniu Prezydenta Miasta P. i wystawić w jego imieniu sporny tytuł wykonawczy z dnia 27 sierpnia 2009 r. obejmujący należności z tytułu opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Nie ma też wątpliwości, ż należności te mogą być dochodzone w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy czym jest oczywiste, iż egzekucję winien prowadzić organ, który zgodnie z tymi przepisami posiada zarówno właściwość rzeczową jak i miejscową. Spór pomiędzy stronami powstał na tle stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym przepisów dotyczących właściwości miejscowej i rzeczowej. W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 22 § 2 u.p.e.a. W myśl tego przepisu właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 3. Jednak przed ustaleniem właściwości miejscowej konieczne jest uprzednie określenie organu egzekucyjnego właściwego rzeczowo do prowadzenia egzekucji. Zdaniem Sądu, w zaskarżonym postanowieniu oraz poprzedzającym je postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. właściwość rzeczowa organu egzekucyjnego została ustalona prawidłowo. Art. 19 § 1 u.p.e.a. stanowi, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Z kolei z art. 19 § 2 u.p.e.a. wynika, że właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania jest właściwy ten organ. Zgodnie z tym przepisem w rozpatrywanej sprawie właściwym rzeczowo organem egzekucyjnym jest Prezydent Miasta P. i do niego należało przekazać tytuł wykonawczy. Dyrektor Izby Skarbowej w swoim rozstrzygnięciu prawidłowo wskazał na zastosowanie w sprawie § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 137, poz. 1541 ze zm.), który stanowi, iż jeżeli wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego może prowadzić egzekucję, kieruje tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego. Nie ulega wątpliwości, iż z cytowanych wcześniej przepisów ustawy o drogach publicznych wynika jednoznacznie, że Prezydent Miasta G. jest wierzycielem w odniesieniu do należności z tytułu opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 13f ust. 1 tej ustawy. Jednak z uwagi na siedzibę dłużnika Prezydentowi Miasta P. brak jest właściwości miejscowej wynikającej z art. 22 § 2 u.p.e.a., a zatem kierując się dyspozycją § 6 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego tytuł wykonawczy podlega wykonaniu przez organ uprawniony do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego tj. Prezydenta Miasta G. Z kolei zgodnie z § 6 ust. 5 tego rozporządzenia, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z powyższych przepisów § 6 ust. 3 i 5 rozporządzenia wykonawczego wynika, iż w pierwszej kolejności postępowanie egzekucyjne winien prowadzić właściwy organ gminy o statusie miasta, który jednocześnie będzie posiadał właściwość miejscową, zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. W rozpatrywanej sprawie dłużnikiem jest "B" z siedzibą w G, a zatem działający w imieniu Prezydenta Miasta P. organ winien przekazać tytuł wykonawczy do realizacji Prezydentowi Miasta G. – jako organowi egzekucyjnemu uprawnionemu rzeczowo i miejscowo do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych. Dopiero, gdy wszczęta przez ten organ egzekucja okaże się w całości lub w części bezskuteczna, to kierując się dyspozycją § 6 ust. 5 cytowanego rozporządzenia wykonawczego, wierzyciel winien skierować tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem przeprowadzenia egzekucji, przy czym przeprowadzone czynności nie mogą budzić wątpliwości, że egzekwowane wierzytelności nie mogą być zaspokojone z jakiejkolwiek części majątku dłużnika. W tej zaś sprawie zasadnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że z akt sprawy nie wynika, aby w ogóle wszczęto postępowanie egzekucyjne, o czym świadczy brak stosownej klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji. Zgodnie zaś z art. 29 § 2 i art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a., brak klauzuli stanowi podstawę do zwrotu tytułu wykonawczego, co też uczynił Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z dnia 2 października 2009 r. Nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia argument strony skarżącej o akceptowaniu przez inne urzędy skarbowe praktyki bezpośredniego kierowania do nich tytułów wykonawczych dotyczących osób zamieszkujących poza P. Sąd ma bowiem obowiązek kierować się przepisami prawa, a nie stosowaną praktyką. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.