III SA/Wa 2207/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędzia WSA Jarosław Trelka (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz J. T. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., wydaną na podstawie art. 1 ust. 1, art. 8 ust. 1 i 4, art. 15 oraz art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (dalej zwanej "ustawą"), Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. ustalił J. T. (dalej "Skarżący") podatek od spadków i darowizn z tytułu darowizny udziału ¼ części zabudowanej nieruchomości położonej w G. W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu 5 kwietnia 2006 r. K. T. przekazał aktem notarialnym na rzecz swojego syna - Skarżącego w niniejszej sprawie - oraz jego małżonki M. T., udział ½ części nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w G.. W związku ze złożeniem przez obdarowanego oświadczenia, iż spełnia wymogi określone w art. 16 ustawy, notariusz jako płatnik nie wliczył do podstawy opodatkowania wartości udziału ¼ części domu w kwocie 18 000 złotych. Wspomniane przysporzenie majątkowe podlegało kumulacji z darowizną z 20 września 2001 r., której przedmiotem był udział ½ części samochodu osobowego marki Polonez o wartości 5000 złotych. Według ustaleń Organu I instancji Skarżący nie dopełnił obowiązku zamieszkania w nabytym w drodze darowizny budynku mieszkalnym w okresie przewidzianym w art. 16 ustawy. W konsekwencji Naczelnik przyjmując do podstawy opodatkowania wartość nieruchomości określoną ostatecznie przez obdarowanego, tj. 75 000 złotych, oraz kumulując darowiznę samochodu o wartości 5 000 złotych, ustalił w powyższej decyzji wydanej wobec Skarżącego podatek od darowizn w kwocie 1701 złotych. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący zarzucił Organowi I instancji naruszenie art. 16 ust. 3 ustawy oraz błędne przyjęcie wartości darowizny w decyzji ustalającej w stosunku do wezwania do podwyższenia wartości z 30 lipca 2009 r. Skarżący wskazał, iż w budynku nabytym w drodze darowizny zamieszkiwały inne osoby - J. S. i A. S. (do 8 maja 2008 r.), natomiast od 1 czerwca 2006 r. do 18 lipca 2007 r. trwała rozbudowa przedmiotowego budynku, zaś część budynku Skarżącego zamieszkiwały inne osoby, w związku z tym nie miał możliwości zamieszkania tam w terminie określonym w ustawie. Decyzją z [...] października 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. zaskarżoną decyzję uchylił w całości i ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w kwocie 1526 złotych. W uzasadnieniu Organ odwoławczy wyjaśnił, iż nie sposób podzielić zarzutu naruszenia art. 16 ustawy w następstwie nieuwzględnienia faktu zamieszkiwania w przedmiotowym budynku mieszkalnym innych osób w momencie otrzymania darowizny, która to okoliczność skutkowałaby, w ocenie Skarżącego, wydłużeniem terminu do spełnienia warunku zwolnienia. Według Dyrektora zamieszkiwanie osób trzecich, określone w art. 16 ust. 3 ustawy, oznacza zamieszkiwanie innych osób, niezależnie od swobodnej decyzji właściciela. Ponadto Organ wskazał, że obdarowany składając oświadczenie do aktu notarialnego zdawał sobie sprawę ze stanu faktycznego przedmiotowej nieruchomości, w tym okoliczności zamieszkiwania tam jego żony. Organ uznał natomiast zarzut zawyżenia opodatkowania i w konsekwencji wysokości podatku przez włączenie do podstawy podatkowania wartości całości darowizny samochodu a nie jego ½ części. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 16 ust. 3 ustawy, oraz prawa procesowego, tj. art. 122 i art. 125 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, iż osoby zamieszkujące jego część budynku nie miały jego zgody na zajmowanie tych pomieszczeń. Mając świadomość, iż w momencie otrzymania nieruchomości zamieszkują ją osoby trzecie, Skarżący przekonany był, że na spełnienie wymogów z art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy miał 5 lat. W ocenie Skarżącego Organy nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego, nie wezwały go do złożenia wyjaśnień i oświadczeń. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, iż zamieszkiwanie osób trzecich w rozumieniu art. 16 ust. 3 ustawy oznacza zamieszkiwanie osób trzecich, niezależnie od swobodnej decyzji właściciela, a nie sytuację, kiedy właściciel udostępnia albo godzi się na zamieszkiwanie w jego lokalu innych osób niż on sam. W przeciwnym razie przepis ten naruszałby cel ulgi, jakim jest uprzywilejowanie podatkowe osób niezwłocznie i bezpośrednio zaspokajających potrzeby mieszkaniowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu niniejszej sprawy polega na ustaleniu, czy fakt, iż Skarżący nie zamieszkał w otrzymanym domu w ciągu roku od dnia 5 kwietnia 2006 r. wyklucza zastosowanie ulgi mieszkaniowej, o której stanowił art. 16 ust. 1 ustawy w brzmieniu z roku 2006. W ocenie Sądu odpowiedź na to pytanie jest negatywna. W art. 16 ust. 3 ustawa pozwalała bowiem na odroczenie obowiązku zamieszkania w budynku mieszkalnym na czas do 5 lat, jeśli w chwili nabycia budynku w drodze m.in. darowizny zamieszkują w nim osoby trzecie. Z niezrozumiałych powodów Organy przyjęły, że art. 16 ust. 3 ma zastosowanie wyłącznie do przypadków uregulowanych w ustawie o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych. Treść tego przepisu wskazuje bowiem, że odroczenie obowiązku zamieszkania w lokalu następuje zawsze, gdy jest on zajęty przez osoby trzecie, przy czym to "zajęcie" jest kwestią faktu. Oznacza to, że jeśli tylko obdarowany nie może zamieszkać w lokalu z tego względu, że zajmują go inne osoby, to – niezależnie od tytułu prawnego tego zamieszkiwania – następuje odroczenie obowiązku zamieszkania obdarowanego w lokalu. Owszem – jeśli obdarowany sam udostępnił lokal osobom trzecim, to, mając na względzie ratio legis omawianego przepisu, nie może on liczyć na odroczenie tego obowiązku zamieszkania, ale w niniejszej sprawie Skarżący w żaden sposób nie godził się na zamieszkiwanie w otrzymanym lokalu osób trzecich. Jak wynika z akt postępowania otrzymał on udział w domu w sytuacji, gdy osoby trzecie już tam zamieszkiwały. Tej okoliczności faktycznej Organy zresztą nie zakwestionowały. Nieznane są powody, dla których Dyrektor sugeruje, iż Skarżący godził się na zamieszkiwanie w lokalu osób trzecich. Oświadczenie z aktu notarialnego wskazuje jedynie, iż Skarżący spełnia warunki z art. 16 ustawy – bez precyzowania, o którą jednostkę redakcyjną tego przepisu chodzi. Przyjąć zatem należy, że w chwili składania tego oświadczenia Skarżący miał na myśli spełnienie warunków, o których mowa w art. 16 ust. 3 ustawy. Zaniechanie zbadania okoliczności faktycznych sprawy, tj. ustalenia, czy brak zamieszkania Skarżącego w lokalu w ciągu wynika z jego własnej decyzji, będącej skutkiem swobodnego udostępnienia lokalu innym osobom, czy też wynika z obiektywnej niemożliwości zamieszkania spowodowanej uprzednim zamieszkiwaniem w lokalu tych osób, naruszył art. 122 Ordynacji podatkowej oraz art. 16 ust. 3 ustawy. W dalszym postępowaniu, w razie wątpliwości co do przyczyn braku zamieszkania w lokalu w ciągu roku od dnia nabycia, Organy przeprowadzą w tym zakresie konieczne postępowanie dowodowe polegające głównie na przesłuchaniu Skarżącego i osób zamieszkujących dom w chwili dokonania darowizny. Fakt zamieszkiwania w domu tych osób już przed dokonaniem darowizny skutkował zastosowaniem art. 16 ust. 3 ustawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy. Odnośnie do wstrzymania wykonania decyzji podstawą wyroku był art. 152, zaś odnośnie do kosztów postępowania – art. 200 tej ustawy procesowej.