II SA/Ke 99/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 marca 2010 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania M. S. uchylił, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...], orzekającą o wymeldowaniu M. S. wraz z małoletnią córką P. S. z pobytu stałego z lokalu położonego w [...] w całości i orzekł o odmowie wymeldowania M. S. z córką P. S. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że M. S. – syn skarżącej oraz jego córka P. nie przebywają w lokalu przy [...]. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż przebywanie poza miejscem stałego zameldowania spowodowane jest wykonywaniem przez M. S. pracy zarobkowej poza miejscem stałego zameldowania, a mieszkanie w którym aktualnie przebywa zostało mu wynajęte na czas określony. Organ wskazał również, że mimo istnienia konfliktu pomiędzy nim a jego matką, nie należy negować faktu wykonywania pracy zarobkowej poza miejscem stałego zameldowania, a taką możliwość dopuszcza ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych (art. 8 ust.1 pkt.1). Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że pobyt poza miejscem zameldowania w celach zarobkowych nie może być podstawą do wydania decyzji o wymeldowaniu bowiem fakt przejściowej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważnia do stwierdzenia, że osoba opuściła lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem organu odwoławczego opuszczenie przez M. S. spornego lokalu nie było dobrowolne, ponieważ spowodowane było brakiem pracy w miejscu zamieszkania i podjęcia jej na terenie W., również zdaniem organu odwoławczego opuszczenie przedmiotowego lokalu nie było trwałe, bowiem związane jest z aktualnym wykonywaniem pracy poza miejscem zamieszkania. Organ odwoławczy uznał, że skoro nie nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu to nie było podstaw do wymeldowania M. S. wraz z córką z przedmiotowego lokalu i uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i odmówił wymeldowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Wojewody z dnia [...] złożyła Z. S., która wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody i utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że opuszczenie mieszkania przez jej syna M. S. było dobrowolne. Mieszka on z rodziną w wynajętym mieszkaniu w W., gdzie mieści się jego główne centrum życiowe, a w przedmiotowym mieszkaniu nie pozostawił żadnych przedmiotów stanowiących jego własność, nie posiada też kluczy do tego mieszkania. Utrzymanie zatem zameldowania M. S. z córką pod adresem, gdzie nie przebywa od ponad dwóch lat byłoby nadinterpretacją przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych i stanowiłoby fikcję meldunkową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonych decyzji podnieść należy, że reformując zaskarżoną decyzję organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej opiera się na treści art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), którego brzmienie prawidłowo przytoczone zostało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy; nie ma ono zatem nic wspólnego z prawem rzeczowym bądź obligacyjnym, jakie danej osobie przysługuje do danego lokalu. Jeżeli zatem opuszcza ona miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest fakt, że M. S. nie przebywa w lokalu przy [...], przebywa od tego czasu w W. i tam pracuje. Jak widać z odmiennych rozstrzygnięć organów I-szej i II-giej instancji, wątpliwości interpretacyjne rodzą się przy ocenie, czy skarżący opuścił miejsce stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Słusznie podkreślają organy, że "opuszczenie winno być dobrowolne i trwałe, by wymeldowanie było skuteczne", jednak to nadal nie wyjaśnia, jakie okoliczności należy brać pod uwagę przy ocenie, czy przesłanki z art. 15 ust. 2 zostały spełnione. Z uwagi na wielorakość stanów faktycznych jakie mogą w takich przypadkach wystąpić trudno o uniwersalną regułę, jednak z pewnością można wskazać na takie elementy stanu faktycznego, które muszą zaistnieć, aby organ miał podstawy do wymeldowania bądź do odmowy wymeldowania. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż M. S. nie przebywa w przedmiotowym lokalu od 2005 roku, od tego czasu mieszka i pracuje w W., gdzie urodziła mu się córka, zawarł związek małżeński, tak więc tam ma główne centrum życiowe. Przyznaną również przez M. S. okolicznością jest fakt, iż nie posiada on do przedmiotowego lokalu kluczy po wymianie zamków przez matkę i jak sam wyjaśnił nie czynił żadnych starań, aby te klucze uzyskać, nie dokonywał również obowiązku czasowego zameldowania w W., choć miał świadomość, że taki obowiązek na nim spoczywa. Aby ocenić, że mamy do czynienia z "opuszczeniem miejsca stałego pobytu" w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych niezbędne jest ustalenie, gdzie w dacie orzekania znajduje się centrum życiowe danej osoby, a zatem w którym miejscu koncentrują się jej wszystkie, najważniejsze sprawy osobiste. W celu ustalenia powyższego należy wyjaśnić szereg okoliczności, których katalog uzależniony jest wprawdzie od konkretnej sprawy, jednak przykładowo można wymienić następujące z nich: powód, dla którego dana osoba świadczy pracę poza miejscem zamieszkania, częstotliwość przyjazdów do przedmiotowego lokalu i kontaktów utrzymywanych z osobami pozostającymi w lokalu, partycypowanie w kosztach utrzymania danego lokalu, lub założenie rodziny w innym miejscu ewentualne plany powrotu do miejsca stałego zameldowania itp. Należy mieć na uwadze że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd w niniejszej sprawie także podziela utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter stały i jest dobrowolne (por. wyroki NSA: z dnia 29.IV.2001 r. sygn. V SA 3169/00 - LEX 50129, z dnia 21.III.2001 r. Sygn. V SA 2950/00 – LEX 80643, z dnia 22.VIII.2000 r., Sygn. V SA108/00 – LEX 49954, z dnia 3.IV.2000 r. - LEX 49415 ; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23.X.2008r Sygn. III SA/Wr 183/08 – LEX 518466; wyrok WSA w Lublinie z 23.X.2008r Sygn. III SA/Lu 174/08). Należy mieć oczywiście na uwadze, że o ocenie charakteru pobytu, czy też opuszczenia lokalu decyduje nie tyle werbalna treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Samo jedynie wyrażenie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, bez jednoczesnego zobiektywizowania tej woli i przejawienia jej przez wykorzystanie instytucji prawnych umożliwiających dopuszczenie do współposiadania lokalu, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Nie skorzystanie z prawnych środków umożliwiających powrót do lokalu czy uzyskania kluczy powoduje, że brak jest podstaw prawych do utrzymywania fikcji meldunkowej. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany według kryteriów obiektywnych. W sytuacji, gdy osoba faktycznie mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności. Sąd stwierdza, że organ odwoławczy nie dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez wnikliwą analizę zeznań przesłuchanych w sprawie świadków i stron i określenie, którym z nich daje wiarę, a które zeznania uznaje za niewiarygodne. Uzasadnienie organu odwoławczego jest bardzo lakoniczne, nie ocenia w ogóle materiału dowodowego, a ponadto występuje w nim sprzeczność albowiem w części uzasadnienia organ ustala, że nie doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu co jest przesłanką do odmowy wymeldowania, a w końcowej jego części stwierdza, iż nie znajduje podstaw do zmiany bądź uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, która orzekała o wymeldowaniu, choć faktycznie zmienił decyzję organu pierwszej instancji . Podejmując decyzję merytoryczną w sprawie organ II instancji oparł się tylko i wyłącznie na tym, iż M. S. świadczy pracę w W., nie ustalając gdzie aktualnie znajduje się centrum jego spraw życiowych, czym naruszył przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa, nakładające na organ powinność wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tym samym koniecznym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy o p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt. II oparto o art. 152 ustawy. Rozpoznając ponownie odwołanie M. S. organ odwoławczy przy ocenie materiału dowodowego weźmie pod uwagę przedstawioną wyżej ocenę prawną.