II SA/Wa 374/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Katarzyna Ciacharowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nadania stopnia nauczyciela mianowanego 1.- uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. 2.- zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3.- zasądza od Ministra Edukacji Narodowej na rzecz skarżącej L. B. kwotę 471 złotych (czterysta siedemdziesiąt jeden) tytułem zwrotu kosztów postępowania Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. – o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 z późn. zm.) w dalszej treści uzasadnienia zwanej ustawą o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], którą odmówił L. B. zwolnienia z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadania stopnia nauczyciela mianowanego. W uzasadnieniu podał, że nie spełnia ona wszystkich wymogów formalno-prawnych określonych w powołanym art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela, a mianowicie nie przedstawiła wymaganych ocen pracy, o których mowa w tym przepisie, a ponadto na dzień 5 kwietnia 2000 r. nie legitymowała się dyplomem ukończenia studiów wyższych. Bezspornym jest bowiem w sprawie, że na ten dzień, posiadała jedynie zaświadczenie udzielenia absolutorium [...] w P. o ukończeniu w latach 1981-1986 pięcioletnich studiów teologicznych dla osób świeckich. Poza sporem pozostaje również, że tytuł magistra na Wydziale Teologicznym [...] w P. uzyskała ona w dniu [...] września 2003 r. W ocenie organu L. B. nie spełnia również warunku dotyczącego wymaganego okresu wykonywania nieprzerwanie, w pełnym wymiarze zajęć, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami, pracy pedagogicznej w szkole. Wprawdzie jest ona zatrudniona na stanowisku nauczyciela religii nieprzerwanie od 1 września 1994 r., jednak nie jest to okres pracy wykonywanej zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami, ponieważ kwalifikacji do zajmowania takiego stanowiska nie posiadała, w świetle postanowień art. 10 ust. 2 pkt 7 ustawy – Karta Nauczyciela w ówczesnym brzmieniu. Organ podkreślił, że skoro uzyskanie stopnia nauczyciela mianowanego w trybie określonym w powołanym art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela ma charakter wyjątkowy, bowiem jest to możliwe w szczególnie uzasadnionych wypadkach, podstawową przesłanką (choć niewystarczającą) ubiegania się o takie szczególne potraktowanie jest bezwzględne spełnienie przez nauczyciela ubiegającego się o przyznanie tego stopnia zawodowego wszystkich wymogów formalno-prawnych określonych w tym przepisie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. B. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r., zarzucając naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz art. 10 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela – w brzmieniu obowiązującym w 1996 r. Ponadto zarzuciła naruszenie § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i organizowania religii w publicznych przedszkolach i szkołach (Dz. U. Nr 36, poz. 155). Podniosła także zarzut naruszenia § 1 ust. 1 pkt 2 i 4 Porozumienia pomiędzy Konferencją Episkopatu Polski oraz Ministrem Edukacji Narodowej z dnia 8 czerwca 1993 r. w sprawie kwalifikacji zawodowych wymaganych od nauczycieli religii (Dz. Urz. MEN Nr 6, poz. 21). Wyjaśniła, że organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji pominął fakt, że w świetle obowiązującego w 1996 r. art. 10 ust. 2 pkt 7 powołanej ustawy – Karta Nauczyciela, już w tym roku (1996 r.) przysługiwał jej status nauczyciela mianowanego. Skoro więc ówczesny jej pracodawca zaniedbał obowiązku przemianowania jej tytułu nauczycielskiego, w tej sytuacji zachodzą przesłanki do uznania jej przypadku, jako przypadku szczególnego w rozumieniu art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela. Wyjaśniła także, że w świetle powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. oraz Porozumienia pomiędzy Episkopatem Polski a Ministrem Edukacji Narodowej, na dzień 5 kwietnia 2000 r. legitymowała się odpowiednim przygotowaniem teologicznym, czego dowodem jest rekomendacja biskupia do nauki religii w szkole. W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę L. B. pod tym kątem, Sąd stwierdził, że Minister Edukacji Narodowej, podejmujący zaskarżoną decyzję, dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu w jakim mogło to mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela. Przepis ten stanowi, że minister do spraw oświaty i wychowania, na wniosek nauczyciela złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2002 r., po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, w szczególnie uzasadnionych przypadkach może zwolnić z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadać stopień nauczyciela mianowanego zatrudnionemu w szkole nauczycielowi, który w dniu 5 kwietnia 2000 r. był zatrudniony w szkole w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązkowego wymiaru zajęć oraz spełniał obowiązujące w tym dniu warunki wymagane do zatrudnienia na podstawie mianowania, określone w art. 10 ust. 2 punkty 1 do 5 i pkt 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, w treści obowiązującej w dniu 5 kwietnia 2000 r. Zgodnie z treścią tego przepisu stosunek pracy z nauczycielem był nawiązywany na podstawie mianowania, jeżeli nauczyciel spełniał następujące warunki: 1. posiadał obywatelstwo polskie, 2. posiadał pełną zdolność do czynności prawnych, 3. korzystał z praw publicznych, 4. nie toczyło się przeciwko niemu postępowanie karne lub o ubezwłasnowolnienie, 5. posiadał wymagane kwalifikacje do zajmowania danego stanowiska, 6. bezpośrednio przed mianowaniem wykonywał nieprzerwanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami, pracę pedagogiczną w szkole w pełnym wymiarze zajęć, co najmniej przez 3 lata i w tym okresie uzyskał dwie oceny co najmniej wyróżniające, na zasadach określonych w art. 6a lub bezpośrednio przed mianowaniem wykonywał nieprzerwanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami, pracę pedagogiczną w szkole w pełnym wymiarze zajęć przez 4 lata i na koniec czwartego roku pracy uzyskał co najmniej ocenę dobrą. W tym miejscu należy także wyjaśnić, że z użytego w art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela, sformułowanie "może zwolnić ... oraz nadać stopień nauczyciela mianowanego", wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny (w tym wypadku Minister Edukacji Narodowej) posiada swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny Ministra Edukacji Narodowej należało zatem podjęcie decyzji odnośnie nadania bądź odmowy nadania skarżącej stopnia nauczyciela mianowanego z pominięciem obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności a więc, czy organ decyzyjny zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Minister Edukacji Narodowej podejmujący zaskarżoną decyzję był związany rygorami procedury administracyjnej. Winien więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Był zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musiał wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzeć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W niniejszej sprawie Minister Edukacji Narodowej dopuścił się naruszenia wszystkich tych reguł procesowych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, czego dowodem są przede wszystkim uzasadnienia obu jego decyzji. Sprowadzają się one wyłącznie do przytoczenia okoliczności faktycznych, które – w jego ocenie – wpłynęły na odmowę, nie wspominają natomiast o tych, które mogą stanowić podstawę do nadania skarżącej stopnia nauczyciela mianowanego, z pominięciem obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego, tzn. na warunkach określonych w powołanym art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że L. B., wnioskiem z dnia 27 września 2002 r., zwróciła się do ówczesnego Ministra Edukacji Narodowej i Sportu o rozpatrzenie możliwości przyznania jej statusu nauczyciela mianowanego z pominięciem obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego. Wniosek ten wpłynął do adresata 8 października 2002 r. Poza sporem pozostaje również, że od września 1994 r. do chwili obecnej jest zatrudniona na stanowisku nauczyciela religii w szkole podstawowej. Niespornym jest również fakt, że [...] Kurator Oświaty postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] pozytywnie zaopiniował powyższy wniosek obecnej skarżącej w sprawie nadania jej stopnia nauczyciela mianowanego. Uznał on bowiem, że w świetle wyjaśnień jakie otrzymał od Dziekana Wydziału Teologicznego [...] w P. oraz na podstawie analizy indeksu nr [...][...] w P. – [...], L. B. ukończyła wyższe studia teologiczne, uwzględniające przygotowanie katechetyczno-pedagogiczne, co jego zdaniem – jest równoznaczne z posiadaniem kwalifikacji do nauczania religii w szkołach podstawowych. Uznał także, że L. B. spełniła warunek posiadania wymaganej oceny pracy, ponieważ w dniu 20 grudnia 1999 r. wystąpiła do dyrektora szkoły z wnioskiem o dokonanie takiej oceny i przeprowadzona w tym dniu wizytacja kanoniczna wydała ocenę jej pracy jako wyróżniającą, a dyrektor szkoły podzielił w całości słuszność tej oceny, nie dopełniając jednak obowiązku sporządzenia karty ocen. Bezspornym jest także w sprawie, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w sprawie nadania skarżącej stopnia nauczyciela mianowanego na warunkach określonych w art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela, w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 318/06, uznał, że w tej sprawie konieczne jest ustalenie statusu [...] w P. przy [...] w P. (który w roku 1986 ukończyła skarżąca), formy ukończenia tych studiów, jakie dawał uprawnienia, a także – czy, stosownie do postanowień Porozumienia pomiędzy Konferencją Episkopatu Polski a Ministrem Edukacji Narodowej z dnia 8 czerwca 1993 r. w sprawie kwalifikacji zawodowych wymaganych od nauczycieli religii, skarżąca posiada przygotowanie katechetyczno-pedagogiczne. Sąd uznał, że Minister Edukacji Narodowej podjął zaskarżoną decyzję bez należytego wykonania powołanych wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego. Poprzestał jedynie na wyjaśnieniach jakie otrzymał [...] Kurator Oświaty w P., zawartych w piśmie [...] w P. – Wydział Teologiczny z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...]. W uzasadnieniach zaskarżonych decyzji brak odniesienia i jakiejkolwiek oceny tych informacji, a jedynie uzasadnienia decyzji zawierają ich streszczenie. Organ zupełnie pominął fakt, że po roku 1990 r. skarżąca została skierowana przez władze kościelne jako nauczycielka religii w szkole podstawowej, przy akceptacji władz oświatowych i nadal tam pracuje. Skoro na takich warunkach skierowano skarżącą do tej pracy, należałoby przyjąć, że posiadała kwalifikacje zawodowe określone w § 3 ust. 2 Porozumienia pomiędzy Konferencją Episkopatu Polski a Ministrem Edukacji Narodowej z dnia 8 czerwca 1993 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od nauczycieli religii. Organ ograniczył się również do przyjęcia informacji, że udzielenie absolutorium ukończenia pięcioletnich studiów [...], uprawniało do starania się o skierowanie przez władzę kościelną do pracy w katechezie parafialnej, jaka miała miejsce do 1990 r. Minister Edukacji Narodowej nawet nie podjął starań o wyjaśnienie – z jakich uprawnień korzystał absolwent tej katolickiej uczelni, legitymujący się jedynie kartą absolutoryjną, po roku 1990. Innymi słowy, organ nie wyjaśnił, czy posiadał on pełne kwalifikacje zawodowe w rozumieniu § 3 powołanego Porozumienia. Sąd uznał ponadto za bezpodstawne stanowisko organu, który ujemnymi skutkami zaniedbań dyrektora szkoły w kwestii wydania oceny pracy skarżącej, w rozumieniu art. 6a ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 z późn. zm.), obciążył skarżącą. Organ nawet nie wyjaśnił przyczyn, dla których dyrektor szkoły nie wydał skarżącej takiej oceny. Czy rzeczywiście dyrektor szkoły podzielił w całości słuszność oceny pracy skarżącej dokonanej w dniu 20 grudnia 1999 r. przez wizytację kanoniczną (ocena wyróżniająca) i dlatego nie sporządził karty ocen – jak to ustalił w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...], [...] Kurator Oświaty, czy też dyrektor zaniedbał swego obowiązku. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w punktach 1, 2 sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 powołanej ustawy p.p.s.a.