VIII SA/Wa 66/10

WyrokWSA w Warszawie2010-04-15

Skład orzekający: Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Iwona Owsińska-Gwiazda, Sławomir Fularski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, który następnie został przywrócony do służby w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu, przysługuje dwukrotne świadczenie pieniężne w wysokości rocznego uposażenia po każdym zwolnieniu?
Ratio decidendi
Żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje jednorazowe świadczenie pieniężne w wysokości rocznego uposażenia. W przypadku stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu i ponownego zwolnienia, świadczenie to przysługuje tylko raz, z tytułu skutecznego zwolnienia. Wypłacona wcześniej kwota jest zaliczana na poczet należnego świadczenia.
Stan faktyczny
Skarżący M.M. wystąpił o wydanie decyzji w sprawie wysokości 12-miesięcznego uposażenia należnego po zwolnieniu ze służby wojskowej. Organ I instancji odmówił wydania decyzji, uznając, że wysokość świadczenia została już ustalona i wypłacona w 2006 r. po skutecznym zwolnieniu ze służby w 2006 r., a wcześniejsza wypłata z 2003 r. (po decyzji, której stwierdzono nieważność) została zaliczona na poczet należnego świadczenia. Minister Obrony Narodowej utrzymał decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji w zakresie wysokości uposażenia oddala skargę. Pismem z dnia [...] marca 2009 r. M.M. wystąpił do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie wysokości 12 miesięcznego uposażenia należnego żołnierzowi w ciągu roku od zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Kolejną decyzją wydaną w sprawie w dniu [...] października 2009 r. nr [...] (poprzednie decyzje z dnia [...] maja 2009 r. oraz z dnia [...] lipca 2009 r. zostały uchylone przez organ odwoławczy, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji), Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w W., działając na podstawie art. 96 ust. 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm., dalej jako ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych), odmówił M.M. wydania decyzji w przedmiocie objętym ww. wnioskiem. W uzasadnieniu organ przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Wskazał, iż w dniu [...] maja 2009 r. została wydana pierwsza z ww. uchylonych decyzji, dotycząca sposobu realizacji wypłaty świadczenia pieniężnego. Decyzją tą ustalono potwierdzenie wypłaty M.M. świadczenia pieniężnego w kwocie [...] zł., jako różnicy świadczenia należnego i świadczenia wypłaconego w 2003 r. z tytułu 12 miesięcznego uposażenia, które zostało zaliczone na poczet wypłaty tego świadczenia w 2006 r. Minister Obrony Narodowej uchylając powyższą decyzję wskazał, że organ I instancji nie wyjaśnił czy decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień w G. (o przyznaniu przedmiotowego świadczenia pieniężnego) jest decyzją ostateczną. Nadto organ odwoławczy zarzucił wówczas, że Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego nie był właściwy do wydania decyzji w sprawie wysokości tego świadczenia, bowiem dotyczyła ona stanu faktycznego sprzed 1 stycznia 2008 r. Kolejna decyzja organu I instancji z dnia [...] lipca 2009 r. umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie realizacji wypłaty 12 miesięcznego uposażenia została zaś uchylona przez organ odwoławczy z powodu naruszenia art. 107 kpa (uzasadnienie decyzji). W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ I instancji podniósł, że ostatnia z ww. decyzji Ministra Obrony Narodowej nie zawierała oceny merytorycznej. Organ wskazał nadto, że 12 miesięczne uposażenie, które jest przedmiotem wniosku inicjującego postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy zdarzeń zaistniałych w 2006 r. (zwolnienie ze służby miało miejsce w dniu [...] września 2006 r.). Art. 96 pkt 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi wprawdzie, że organem właściwym do wypłaty świadczenia pieniężnego jest organ emerytalny właściwy dla zameldowania żołnierza, jednakże przepis ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2008 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego posiada więc jedynie uprawnienia do wydania decyzji w stosunku do zdarzeń, które miały miejsce po dniu wejścia w życie tego przepisu. W związku z powyższym oraz tym, że w istocie wysokość 12 miesięcznego uposażenia ustalona była w dniu powstania prawa tj. przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień zrealizowanie wniosku objętego żądaniem nie znajduje podstaw prawnych. Uwzględnienie żądania wnioskującego oznaczałoby, że w sprawie organ wydałby drugą decyzję w pierwszej instancji w tym samym przedmiocie. Decyzja taka dotknięta byłaby więc wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Nieważność bowiem zachodzi, gdy decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a taką decyzję była decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień w G. nr [...] z dnia [...] września 2006 r. W odwołaniu od powyższej decyzji skierowanym do Ministra Obrony Narodowej M.M. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do przedmiotowego świadczenia i jego wypłacania w wymiarze miesięcznym w wysokości [...] zł przez okres 12 miesięcy od dnia zwolnienia ze służby wojskowej oraz wstrzymanie dokonywanych potrąceń. Zarzucił przy tym naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 105 kpa polegające na uznaniu, że sprawa dotycząca potrąceń dokonanych ze świadczenia w wysokości 12 miesięcznego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego po zwolnieniu ze służby jest bezprzedmiotowa oraz art. 138 § 2 kpa, polegające na pominięciu wytycznych organu II instancji zawartych w uzasadnieniu decyzji Ministra Obrony Narodowej uchylającej i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia z dnia [...] czerwca 2009 r. Minister Obrony Narodowej rozpoznając odwołanie decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., wydaną na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej jako kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny mający znaczenie dla niniejszej sprawy. Wskazał, że Dowódca [...] Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. dokonał wypowiedzenia st. chor. szt. M.M. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej nastąpiło z dniem [...] września 2003 r. M.M. w dniu [...] października 2003 r. złożył wniosek do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w K. o wypłatę jednorazowo "z góry" dwunastu uposażeń za okres od dnia [...] października 2003 r. do dnia [...] września 2004 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w K. dokonał przelewu świadczenia na wskazane przez zainteresowanego konto bankowe. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził natomiast nieważność decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego o wypowiedzeniu ww. żołnierzowi stosunku zawodowej służby wojskowej. Skutkiem tego jest, że w 2003 r. nie doszło do zwolnienia M.M. z zawodowej służby wojskowej. Następnie jednak rozkazem Szefa Sztabu Generalnego M.M. z dniem [...] sierpnia 2006 r. został on jednak zwolniony ze służby i przeniesiony do rezerwy. Skuteczne prawne zwolnienie z zawodowej służby wojskowej M.M. nastąpiło więc tylko jeden raz, tj. w 2006 r. W dniu [...] października 2006 r. M.M. wystąpił z wnioskiem do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. o wypłatę jednorazowo z góry na wskazany rachunek bankowy należnego świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej za okres od [...] września 2006 r. do dnia [...] sierpnia 2007 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego dokonał w dniu [...] listopada 2006 r. wyliczenia należnego świadczenia, a następnie dokonano przelewu kwoty w wysokości [...] zł na konto bankowe zainteresowanego. Wypłacona kwota stanowiła różnicę pomiędzy należnościami otrzymanymi przez M.M. już w 2003 r., a należnym mu świadczeniem w 2006 r. z tytułu, tym razem skutecznego zwolnienia ww. żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ zauważył, że M.M. w odwołaniu zmienił zakres przedmiotowy swoich żądań, które zgodnie z jego wnioskiem dotyczyły wezwania organu emerytalnego do wydania decyzji w przedmiocie 12 miesięcznego uposażenia należnego w ciągu roku od zwolnienia ze służby. Organ podniósł, że z treści przepisów art. 95 pkt 1 oraz uzupełniającego go przepisu art. 96 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika jednorazowość do otrzymania przez żołnierza świadczenia pieniężnego należnego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby. Stwierdził, że inne rozumienie przepisu art. 95 pkt 1 ww. ustawy w nadmierny sposób uprzywilejowałoby żołnierzy kilkakrotnie zwalnianych ze służby i ponownie do niej przywracanych w drodze stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej. Przedmiotowe świadczenie nie ma natomiast charakteru odszkodowawczego, nie jest to także odprawa, dlatego też takie interpretowanie powyższych przepisów naruszałoby prawa innych żołnierzy i w konsekwencji doprowadziłoby do ich nierównego traktowania. Organ wskazał, że bezspornym jest fakt wypłaty przez wojskowe biuro emerytalne należnego żołnierzowi świadczenia za okres od [...] października 2003 r. do [...] września 2004 r., która to nastąpiła po wydaniu decyzji (której następnie w 2006 r. stwierdzono nieważność) o zwolnieniu M.M. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2003 r. Organ wyjaśnił również, że skarżący jako żołnierz zawodowy przywrócony do służby wskutek wycofania z obrotu prawnego wadliwie wydanej decyzji (rozkazu personalnego) został skutecznie zwolniony ze służby jeden raz, tj. w 2006 r., a zatem stosownie do treści przepisów art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przysługuje mu z tego tytułu tylko jedno roczne uposażenie wraz z dodatkami o charakterze stałym, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Konieczne jest również odróżnienie prawa do uzyskania świadczenia z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, od ustalenia wysokości tego świadczenia, ponieważ uprawnienie do świadczenia powstaje z mocy prawa w związku ze zwolnieniem ze służby, natomiast do wojskowego organu emerytalnego należy kwestia wyliczenia kwoty przysługującego świadczenia. Dlatego też organ I instancji prawidłowo dokonał w dniu [...] listopada 2006 r. przelewu stanowiącego różnicę między świadczeniem należnym w 2006 r., a wypłaconym skarżącemu w 2003 r. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242) zmieniony został min. przepis art. 96 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Dopiero więc, od 1 stycznia 2008 r. wojskowy organ emerytalny został upoważniony w art. 96 ust. 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych do wydawania decyzji o wypłacie świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ww. ustawy. Odnosząc się do zarzutu odwołującego się, że Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w W. dokonał potrącenia spornej kwoty ze świadczenia przysługującego mu pomimo braku ku temu przesłanek, organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji nie dokonał potrącenia należnej kwoty, ale jedynie w dniu [...] listopada 2006 r. pisemnie zawiadomił zainteresowanego o wysokości wypłaty przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby świadczenia. W piśmie tym wskazano również sposób wyliczenia i ustalenia należnej kwoty z tytułu skutecznego zwolnienia M.M. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] sierpnia 2006 r. Argumenty odwołującego się dotyczące zasadności wzywania organu emerytalnego do wydania decyzji administracyjnej w wysokości dwunastomiesięcznego uposażenia należnego w ciągu roku od zwolnienia ze służby, należy uznać za nieuzasadnione, zaś żądanie za bezprzedmiotowe. Na powyższą decyzję Ministra Obrony Narodowej M.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 105 kpa, polegające na uznaniu, iż sprawa dotycząca potrąceń dokonanych ze świadczenia w wysokości 12 miesięcznego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego po zwolnieniu ze służby jest bezprzedmiotowa. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ I instancji wcale nie wykonał decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w G. zgodnie z jej brzmieniem poprzez wypłacenie całości tego uposażenia, lecz dokonał jego zmniejszenia. Skoro organ I instancji miał być jedynie wykonawcą wspomnianej decyzji, to powinien tę decyzję wykonać, zmniejszając zaś wysokość świadczenia nadużył swoich uprawnień. Brak decyzji administracyjnej oznacza, że skarżący nie ma możliwości dochodzenia swojego roszczenia, został bowiem pozbawiony prawa do sądu i skutecznego środka odwoławczego. Tym samym, wobec wyczerpania środków krajowych zmuszony będzie dochodzić swoich praw w Europejskim Trybunale Praw Człowieka i skarżyć Państwo Polskie o naruszenie art. 6 i 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze organ II instancji zauważył, iż pozostają one w oderwaniu od zaskarżonej decyzji i trudno z nimi polemizować. Podniósł, iż nie ma podstaw prawnych do kwestionowania zasadności zaliczenia kwoty wypłaconej skarżącemu w 2003 r. przez organ emerytalny na poczet należnego świadczenia z tytułu skutecznego zwolnienia ze służby w 2006 r., zwłaszcza, że obie należności dotyczą tego samego tytułu prawnego. Dodał, że świadczenie pieniężne należne przez okres roku po zwolnieniu ze służby ze swej istoty ma charakter jednorazowy i powołał się przy tym na liczne orzecznictwo sądów administracyjnych. W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2010 r. skarżący podniósł, że sporne świadczenie nie podlega zwrotowi. Powyższe oznacza, że niedopuszczalne jest zwracanie go w jakiejkolwiek formie, w tym także w formie zaliczenia na poczet wypełnienia innego świadczenia o tym samym charakterze w przyszłości. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. skarżący popierając skargę wyjaśnił, że żądał wypłaty dwunastomiesięcznego uposażenia, nie podjął zaś żadnych kroków między 2006 r. a 2009 r., bowiem nie wiedział jak dochodzić swoich roszczeń wobec Wojskowego Komendanta Uzupełnień w G.. Nadto wyjaśnił, że potrącono mu wypłatę przedmiotowego świadczenia tylko jeden raz. W załączonym do protokołu rozprawy oświadczeniu podniósł, że dochodzone przez niego świadczenie, wbrew twierdzeniom organu nie jest świadczeniem należnym raz w życiu. Brak jest bowiem przepisu prawnego, który tak stanowi. Nie ma też jego zdaniem znaczenia, że już raz wypłacono mu takie świadczenie, bowiem obowiązkiem organu emerytalnego jest jego wypłata, gdy prawo do niego stwierdzi ostateczną decyzją dowódca jednostki wojskowej i ilekroć żołnierz zawodowy posiadając łącznie co najmniej 15 lat wysługi został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Natomiast organ emerytalny nie ma możliwości dokonywania samowolnych potrąceń uposażenia wojskowego żołnierza. Organ nie wydając zaś decyzji w sprawie pozbawił skarżącego jakiejkolwiek formy dochodzenia jego praw na drodze administracyjnej. Pismo, które zostało skarżącemu przesłane w dniu [...] listopada 2006 r. nie podaje żadnej podstawy prawnej dokonanego potrącenia. Tak więc, decyzja organu I instancji sankcjonująca de facto dokonane pomniejszenie należności pieniężnych skarżącego została wydana bez podstawy prawnej, czyli z rażącym naruszeniem prawa ( art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie dopatrzył się bowiem naruszenia prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, ani też takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy w niniejszej sprawie wyjaśnić czy zasadne było wezwanie przez skarżącego pismem z dnia [...] marca 2009 r. Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wysokości 12 miesięcznego uposażenia należnego w ciągu roku od zwolnienia ze służby. Bezsporne jest bowiem, że ostateczną decyzją właściwego organu - Wojskowego Komendanta Uzupełnień w G. z dnia [...] września 2006 r., skarżącemu przyznano świadczenie pieniężne jakie przysługuje przez okres jednego roku żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej. Poza sporem pozostaje również, że ww. decyzja nie określała wysokości przedmiotowego świadczenia, a na jej podstawie Wojskowe Biuro Emerytalne w W. w dniu [...] listopada 2006 r. dokonało przelewu kwoty [...] zł na wskazane przez skarżącego konto bankowe. Powyższa kwota stanowiła różnicę pomiędzy wysokością ww. świadczenia jakie zostało już wypłacone skarżącemu w 2003 r. w wyniku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność, a kwotą jaka przysługiwałaby mu z tego tytułu przy zwolnieniu w 2006 r. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, żądanie skarżącego skierowane w dniu [...] marca 2009 r. do wojskowego biura emerytalnego właściwego dla adresu zameldowania żołnierza zawodowego należy uznać za niezasadne. Istotne jest bowiem to, że ww. organ dopiero od dnia 1 stycznia 2008 r., na podstawie art. 96 ust. 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jest uprawniony nie tylko do wypłaty, ale również i do wydania decyzji w przedmiocie świadczenia pieniężnego jakie przysługuje żołnierzowi po zwolnieniu ze służby. W poprzednim stanie prawnym, to jest przed dniem 1 stycznia 2008 r. wojskowe biura emerytalne były bowiem jedynie właściwe do dokonania samej wypłaty przedmiotowego świadczenia, nie wydawały zaś decyzji o jej przyznaniu, rozstrzygając sprawę innym aktem z zakresu administracji publicznej. Powyższe wynikało z art. 96 ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w poprzednim brzmieniu (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750). Właściwe wojskowe biuro emerytalne w poprzednim stanie prawnym było więc wyłącznie jedynie płatnikiem świadczenia pieniężnego należnego żołnierzowi przez okres roku po zwolnieniu ze służby wojskowej. Dopiero od dnia 1 stycznia 2008 r. do art. 96 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dodane zostały m.in. ustępy 9 i 10, zawierające rozstrzygnięcie w jakiej formie oraz w jakiego rodzaju sprawach właściwe jest obecnie wojskowe biuro emerytalne (m.in. świadczenie pieniężne z art. 95 pkt 1 ww. ustawy). Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że organ I instancji w niniejszej sprawie nie był uprawniony do wydania, zgodnie z żądaniem skarżącego, decyzji, która określiłaby wysokość świadczenia jakie przysługuje mu w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Należy zaś zauważyć, że decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień w G. przyznająca to świadczenie, choć wadliwa, bo nie określająca jego wysokości, na podstawie której Wojskowe Biuro Emerytalne w W. w 2006 r. dokonało wypłaty jest jednak ostateczna. Skoro zaś jest decyzją ostateczną, może być jedynie uchylona lub zmieniona w trybie nadzwyczajnym (art. 155 kpa) przez organ administracji publicznej, który ją wydał (Wojskowego Komendanta Uzupełnień w G.), lub przez organ wyższego stopnia (tj. zgodnie z pouczeniem na decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w G. z dnia [...] września 2009 r. - Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W.), oczywiście przy zaistnieniu stosownych przesłanek. Tak więc, za niezasadny należy uznać zarzut skarżącego, że organ emerytalny nie wydając decyzji pozbawił go jakiejkolwiek formy dochodzenia jego praw na drodze administracyjnej. Skarżący nie skorzystał bowiem w stosownym czasie z przysługujących mu środków prawnych w celu ustalenia wysokości przysługującego mu świadczenia w drodze decyzji administracyjnej. Wypada również wyjaśnić, że z uwagi na ww. zmianę istniejącego stanu prawnego z żądaniem takim skarżący mógł wystąpić, ale jedynie przed dniem 1 stycznia 2008 r. Faktem bezspornym jest także, że skarżący mimo otrzymania w listopadzie 2006 r. przelewu bankowego z tytułu przedmiotowego świadczenia, nie podjął jednak na drodze postępowania administracyjnego żadnych czynności zmierzających do ustalenia wysokości przysługującego mu świadczenia. Z podjęciem stosownych kroków w tym celu na drodze administracyjnej zwlekał aż do momentu wystąpienia z wezwaniem inicjującym postępowanie w niniejszej sprawie, tj. do miesiąca marca 2009 r., występując do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W.. Nie jest to jednak organ wyższego stopnia w stosunku do Wojskowego Komendanta Uzupełnień w G. w kwestii ustalenia wysokości spornego świadczenia. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że żądanie skarżącego do wydania decyzji przez organ emerytalny określającej wysokość przysługującego mu spornego świadczenia jest niezasadne, podobnie jak jego zarzut, że decyzja organu I instancji odmawiająca jej wydania została wydana bez podstawy prawnej czy z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu nie zasługują również na uwzględnienie żądania skarżącego dotyczące przyznania mu spornego świadczenia i wypłacania w wysokości [...] zł w wymiarze miesięcznym przez okres zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w 2006 r. Materialnoprawną podstawę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia stanowi przepis art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z tym przepisem żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94, przysługuje przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, wypłacane co miesiąc, świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. W świetle art. 96 ust. 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy, świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1, przysługuje żołnierzowi, z zastrzeżeniem ust. 2-4, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej piętnastu lat. Kwestią kluczową w niniejszej sprawie jest jednorazowy charakter przedmiotowego świadczenia. Zgodnie z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych świadczenie to wypłacane jest w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego żołnierza oraz dodatków o charakterze stałym. Nie sposób w tej sytuacji oderwać istoty tego świadczenia od zasad odnoszących się do uposażenia żołnierza zawodowego. Należy bowiem zauważyć, że z art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, iż z tytułu pełnienia służby żołnierz zawodowy otrzymuje tylko jedno uposażenie. Należy zgodzić się z organem, że inne rozumienie art. 95 pkt 1 powołanej ustawy i uznanie, że świadczenie to przysługuje w każdym przypadku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i do tego każdorazowo w pełnej wysokości, niezależnie od uprzedniego uzyskania świadczenia, w nadmierny sposób uprzywilejowywałoby żołnierzy kilkakrotnie zwalnianych ze służby i w drodze stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej, ponownie do służby przywracanych. Przedmiotowe świadczenie nie ma bowiem charakteru odszkodowawczego (nie jest to także odprawa), stąd takie interpretowanie powyższych przepisów naruszałoby prawa innych żołnierzy i w konsekwencji doprowadziłoby do ich nierównego traktowania. Prowadziłoby to zatem do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. Stąd też skarżącemu skutecznie zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej tylko jeden raz - w 2006 r., zgodnie z treścią art. 95 pkt 1 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przysługiwało z tytułu tego zwolnienia tylko jedno roczne uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku. Należy bowiem zauważyć, że decyzja Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] grudnia 2002 r. o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, której skutkiem było zwolnienie go z dniem [...] września 2003 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego wskutek stwierdzenia jej nieważności decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] czerwca 2006 r. Stwierdzenie nieważności decyzji jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc), czyli od daty wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji administracyjnej dotkniętej wadą. Decyzja o stwierdzeniu nieważności uchyla skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia nieważnej decyzji, a organ nadzoru, wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności, jedynie potwierdza ten fakt swoim rozstrzygnięciem. W tej sytuacji stwierdzić należy, że zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej w 2003 r. w znaczeniu prawnym nie nastąpiło. Skuteczne zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej miało miejsce tylko raz na mocy decyzji Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] sierpnia 2006 r. i nastąpiło z dniem [...] sierpnia 2006 r. Należy również wziąć pod uwagę, że decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdzająca nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej zniosła tylko skutek prawny nieważnej decyzji w postaci zwolnienia żołnierza ze służby, natomiast nie mogła znieść jej skutków faktycznych, w tym faktu wypłacenia świadczenia przysługującego przez okres roku po zwolnieniu ze służby. Istotne jest również to, że zgodnie z art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73 ustawy, w tym należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, pobrane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Przepisy powołanej ustawy rzeczywiście więc nie przewidują zwrotu przez żołnierza świadczenia pobieranego przez okres roku po zwolnieniu ze służby. W niniejszej sprawie nie miał jednak miejsca zwrot przez skarżącego wcześniej pobranego świadczenia, a jedynie zaliczenie jego wypłaty mającej miejsce w 2003 r. na poczet wypłaty należnej żołnierzowi w wyniku skutecznego zwolnienia w 2006 r. Skoro zatem skarżącemu tytułu zwolnienia ze służby w 2003 roku wypłacono świadczenie w pełnej przysługującej mu wówczas kwocie [...] zł, to w związku ze zwolnieniem ze służby rozkazem personalnym Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] sierpnia 2006 r., nie ma on prawa do kolejnego świadczenia z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w pełnej wysokości, a jedynie w wysokości stanowiącej stosowną różnicę miedzy wypłatą przysługującą w 2003 r. a w 2006 r. W związku z tym skarżący mógł tylko otrzymać świadczenie w wysokości uwzględniającej kwotę wcześniej wypłaconą. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w W. prawidłowo zatem zaliczył w poczet należnego skarżącemu świadczenia kwotę wypłaconą już wcześniej. Należy bowiem odróżnić prawo do uzyskania świadczenia z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych od ustalenia wysokości tego świadczenia, ponieważ uprawnienie do świadczenia powstaje z mocy prawa - w związku ze zwolnieniem ze służby, natomiast do wojskowego biura emerytalnego należy kwestia wyliczenia kwoty przysługującego świadczenia. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego dokonanego potrącenia należnego mu świadczenia, należy wyjaśnić, że na mocy art. 103 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, z zastrzeżeniem ust. 2-4. Potrącenie w cywilnoprawnym ujęciu dotyczy wzajemnie wymagalnych wierzytelności. Przedmiotowa sprawa rozpatrywana była natomiast na podstawie przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, regulującej władcze stosunki administracyjne. Stąd też w niniejszej sprawie nie miały w ogóle zastosowania przepisy dotyczące potrącania świadczeń wzajemnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt. I OSK 80/09, niepublikowany). Nie sposób się więc zgodzić z zarzutem skarżącego, że dokonano potrącenia spornej kwoty ze świadczenia mu przysługującego, pomimo braku ku temu podstaw. Należy ponadto zauważyć, że zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, świadczenie roczne przysługuje żołnierzowi, który pełnił służbę nieprzerwanie przez okres co najmniej piętnastu lat. Gdyby zatem przyjąć, jak rozumuje skarżący, że sytuacje zwolnienia ze służby w 2003 i w 2006 roku stwarzają od siebie niezależne dwie podstawy do otrzymania świadczenia z art. 95 pkt 1, to dla przyznania mu świadczenia z tytułu zwolnienia ze służby w 2006 roku zabrakłoby przesłanki, o której mowa w art. 96 ust. 1, ponieważ nie został spełniony warunek nieprzerwanej piętnastoletniej służby z uwagi na faktyczną przerwę w służbie w latach 2003 – 2006 (od dnia zwolnienia do czasu stwierdzenia nieważności tej decyzji). Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej oraz utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. odpowiadają prawu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło