II SA/Gl 160/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Referent stażysta Joanna Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi E. K. i J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Rudy Śląskiej z 10 stycznia 2008 r., 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], znak [...] wydaną na podstawie art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80 poz. 717 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) oraz art. 104 kpa Prezydent Miasta R. po ponownym rozpatrzeniu sprawy (wcześniejsza jego decyzja z dnia [...]r. została bowiem uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r.) ustalił dla E.K. i J. P. opłatę w kwocie [...] zł z tytułu wzrostu wartości zbytych nieruchomości oznaczonych geodezyjnie jako działki nr 1 i nr 2 obręb [...] karta mapy 3 o łącznej powierzchni [...] m2 oraz udziału 4/10 części nieruchomości składającej się z działki nr 3 obręb [...] karta mapy 3. W uzasadnieniu decyzji podał, że nieruchomości te zostały sprzedane przez E. K. i J. P. aktem notarialnym z dnia [...] r. Rep. A nr [...], sporządzonym w Kancelarii notarialnej A. M. K.. Wcześniej bo uchwałą nr [...] z dnia [...]r. Rady Miasta R. został uchwalony dla tego terenu miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym objęte postępowaniem działki położone są na terenie oznaczonym symbolem [...] – tereny zabudowy mieszkaniowo-usługowej, z podstawowym przeznaczeniem gruntów pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną oraz nieuciążliwą funkcję usługową w tym rzemiosła. Dla symbolu tego została też ustalona tą uchwałą stawka opłaty planistycznej w wysokości 10 %. Zdaniem organu w następstwie uchwalenia tego planu wzrosła wartość przedmiotowych nieruchomości, co w świetle treści art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uzasadniało wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia i pobrania z tego tytułu jednorazowej opłaty (dalej również jako opłata planistyczna). Przed uchwaleniem planu zagospodarowania z dnia [...]r. nie obowiązywał bowiem dla tego terenu inny miejscowy plan zagospodarowania. Wcześniejszy plan utracił bowiem ważność z dniem [...]r. Wzrost wartości nieruchomości został zatem ustalony zgodnie z art. 37 ustawy jako różnica między ich wartością określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu planu, a ich wartością określoną przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości przed jego uchwaleniem. Tak też wzrost ten został ustalony przez rzeczoznawcę majątkowego K. U. w jego operacie z dnia [...]r. Przyjął on, że według faktycznego sposobu użytkowania przedmiotowe nieruchomości stanowią nieuprawiane od dłuższego czasu tereny rolnicze. Tak też są one oznaczone w ewidencji gruntów i budynków. W konsekwencji ich wartość przed uchwaleniem planu została określona przez tego rzeczoznawcę na kwotę [...]zł, zaś po uchwaleniu planu na kwotę [...]zł. Stwierdził też Prezydent R. , że przed uchwaleniem planu dla inwestycji na objętych postępowaniem działkach nie mogła być wydana decyzja o ustaleniu warunków zabudowy, gdyż doszłoby do tego z naruszeniem art. 62 ust. 2 ustawy, a to w sytuacji gdy działki położone są na obszarze górniczym "A" S.A. oddział "B", dla którego sporządzenie planu było obowiązkowe (art. 14 ust. 7 ustawy). Powyższa decyzja Prezydenta R. została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania E. K. i J. P. Jako podstawę prawną tego orzeczenia wskazało SKO art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Uzasadniając to rozstrzygnięcie podzieliło w całości ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji i ich ocenę prawną. W szczególności podzieliło stanowisko tego organu co do tego, że dla zagospodarowania objętych opłatą planistyczną działek nie mogły być ustalone przed uchwaleniem planu zagospodarowania warunki zabudowy, gdyż stosownie do przepisów Prawa górniczego istniał obowiązek sporządzenia dla tego terenu planu miejscowego, co zgodnie z treścią art. 62 ust. 2 ustawy skutkowałoby zawieszeniem postępowania w sprawie o ustalenie takich warunków. Zdaniem SKO wzrost wartości nieruchomości został wyliczony zgodnie z przepisami o gospodarce nieruchomościami, a także standardami zawodowymi osób uprawnionych do dokonania wyceny. W skardze do sądu administracyjnego na omówioną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. E. K. i J. P. zarzucili, że została ona wydana w oparciu o błędne ustalenia faktyczne i z naruszeniem art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Podnieśli, że faktyczne objęte opłatą planistyczną działki były działkami budowlanymi jeszcze przed uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania z [...]r. W tym względzie powołali się m.in. na decyzję o warunkach zabudowy Prezydenta R. Nr [...] z dnia [...]r. wydaną dla działek sąsiednich, które sprzedali wcześniej. Ujawnienie tego terenu w rejestrze gruntów jako rolnego nie odpowiada zatem ich zdaniem rzeczywistości. Skoro zarówno przed uchwaleniem planu jak i po jego uchwaleniu działki mogłyby być przeznaczone pod zabudowę to uchwalenie planu nie spowodowało wzrostu ich wartości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko prezentowane w uzasadnieniu decyzji zaskarżonej. Zaakcentowało, że z uwagi na położenie działek na terenie górniczym niedopuszczalne było ustalenie w odniesieniu do tego terenu warunków zabudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z odmiennych przyczyn, aniżeli te, które zostały w niej podniesione. Z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt P 58/98, przepis art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed dniem [...]r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 86 ust. 3 tej ustawy, został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Nr 24 poz. 124 z 2010 r. i wszedł w życie z dniem 15 lutego 2010 r. Wyrok ten z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, ma walor powszechnie obowiązujący. Oznacza to związanie nim składu orzekającego i nie ma znaczenia fakt, że utrata mocy przepisu nastąpiła w wyniku orzeczenia, wydanego już po wniesieniu skargi. Orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją aktu, na podstawie którego wydana została decyzja, stanowi bowiem przesłankę wznowieniową z art. 145a § 1 kpa, którą Sąd jest zobowiązany uwzględnić z urzędu. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. zwaną dalej ustawą p.p.s.a.) stanowi to podstawę uwzględnienia skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji. W sprawie nie zostało bowiem jednocześnie wyjaśnione i ustalone czy przed uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z [...]r. obowiązywał wcześniej na objętym postępowaniem terenie miejscowy plan zagospodarowania, który ewentualnie utraciłby moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nie zostało też ustalone jaka była ewentualna treść takiego wcześniejszego planu dla objętych opłatą planistyczną działek skarżących, a w szczególności czy pozwalała ona na takie same względnie na bardzo zbliżone zagospodarowanie tych działek, która to okoliczność w świetle powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego miałaby istotne znaczenie w sprawie o ustalenie opłaty planistycznej. Należy przy tym podnieść, że treść decyzji z dnia [...]r. o zatwierdzeniu projektu podziału, którą okazali skarżący na rozprawie sądowej w dniu [...]r. wskazywałaby, że wcześniej obowiązywał dla tego terenu miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego skoro w uzasadnieniu tej decyzji znalazło się stwierdzenie, że podział nieruchomości na działki budowlane jest zgodny z jego ustaleniami. Co więcej stwierdzenie to wskazywałoby, że zgodnie z tym wcześniejszym planem był to również teren przeznaczony pod budownictwo. Niewyjaśnienie tych kwestii stanowi też zdaniem Sądu podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji określoną w art. 145 § 1 pkt 1c ustawy p.p.s.a. Przeznaczenie tego terenu we wcześniejszym planie mogło bowiem rzutować zdaniem Sądu na określenie faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości w rozumieniu art. 37 ust. 1 ustawy, w sytuacji gdy pomimo oznaczenia jej w rejestrze gruntów jako terenu rolnego, faktycznie nie była ona rolniczo wykorzystywana. Stanowiła bowiem teren niezagospodarowany (nieużytek). Ponieważ wyjaśnienie sprawy w tym zakresie wymagać będzie uzupełnienia postępowania dowodowego w znacznej części, to skutkuje to również uchyleniem na podstawie art. 135 ustawy p.p.s.a. decyzji organu pierwszej instancji (mając nadto na uwadze treść art. 156 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 37 ust. 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalą organy w pierwszej kolejności, w związku z powołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, czy obowiązywał wcześniej dla przedmiotowego terenu miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i jakiej treści. Jeżeli obowiązywał to czy w związku z uchwaleniem planu z dnia [...]r. doszło do istotnej z punktu widzenia wartości nieruchomości zmiany przeznaczenia objętych opłatą planistyczną działek. Gdyby doszło do ponownego ustalenia opłaty planistycznej to będą miały organy orzekające na uwadze, że przy współwłasności w częściach ułamkowych wysokość tej opłaty powinna być określona kwotowo w odniesieniu do każdego ze współwłaścicieli, którego to wymogu zaskarżona decyzja nie spełnia. W odniesieniu do zarzutów skargi należy dodatkowo jeszcze podnieść, że sam fakt ustalenia warunków zabudowy dla zamierzenia budowlanego na działkach sąsiednich nie przesądza o charakterze działek skarżących, a w szczególności o ich wartości jako ewentualnych działek budowlanych. Ustalenia takich warunków w odniesieniu do działek sąsiednich miałoby ewentualnie wpływ na ocenę wartości działek skarżących przed uchwaleniem planu z [...]r. gdyby przesądzić legalność decyzji ustalającej takie warunki, co w niniejszym postępowaniu nie jest możliwe i dopuszczalne. Legalność ta musiałaby budzić jednak istotne wątpliwości gdy istotnie, jak napisano w decyzji o warunkach zabudowy dołączonej do skargi, objęte nią nieruchomości nie posiadały dostępu do drogi publicznej oraz były położone na terenie górniczym. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a.