II SA/Gd 772/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 13 października 2009 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego B. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 16 lipca 2009 r., nr [[...]] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 149 § 2, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 k.p.a.oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t,j, Dz.U. Nr 42 poz. 371 ze zm.)odmówił B. K. wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 19 września 2003r. nr [[...]], którą to decyzją organ odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 5 lipca 1999 r. Nr [[...]] o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia 11 maja 1999 r. Nr [[...]] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie wtedy, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Do wniosku zostały dołączone oświadczenia świadków: M. R., P. G., S. K., oraz dyplomy, listy gratulacyjne i zaproszenia wystawione przez organizacje kombatanckie, a także oświadczenie S. K. z 22 maja 1973 r. Organ wskazał, iż art. 148 § 1 k.p.a. stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wniesienie podania z uchybieniem miesięcznego terminu skutkuje wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie wniosek strony o wznowienie postępowania został złożony w dniu 14 maja 2009 r., a dołączony do podania materiał dowodowy pochodzi z okresu 1995 – 2008 r. Miesięczny termin przewidziany na wniesienie podania o wznowienie postępowania został zatem przekroczony. B. K. w dniu 5 sierpnia 2009 r. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, składając nowe wnioski dowodowe - oświadczenia R. N. z dnia 26 lipca 2009 r. i L. A. E. z dnia 27 lipca 2009 r. Nadto w dniu 23 września 2009 r. B. K. złożył dowód w postaci oświadczenia świadka E. W. z dnia 16 września 2009 r. Decyzją z dnia 13 października 2009 r., nr [[...]] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 16 lipca 2009 r. o odmowie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wskazano, iż strona w rażący sposób uchybiła miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania od momentu powzięcia wiadomości o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Organ stwierdził, iż stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie administracyjne jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Podstawę wznowienia postępowania mogą stanowić tylko takie okoliczności lub dowody, które istniały w momencie wydania decyzji, a jednocześnie nie były znane organowi, który wydał decyzję. Organ wskazał, iż w niniejszej sprawie, zdaniem strony, takimi nowymi dowodami są przesłane do Urzędu w dniu 21 września 2009 r. oświadczenia świadków E. W. z dnia 16 września 2009 r. oraz przesłane w dniu 3 sierpnia 2009 r. oświadczenia R. N. z dnia 26 lipca 2009 r., L. E. z dnia 27 lipca 2009 r. jak i oświadczenia M. R. z dnia 10 listopada 2008 r., P. G. z dnia 1 sierpnia 1999 r., S. K. z dnia 25 lipca 1999 r. Organ stwierdził, iż strona winna udowodnić, w jakiej dacie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Organ ustalił, iż B. K. od kilkunastu lat wiedział, że wskazani świadkowie posiadają wiedzę o działalności zainteresowanego w organizacji Armii Krajowej. Świadek E. W. w oświadczeniu pisemnym wskazał, że B. K. zna osobiście od 1959 r., L. E. oświadczył, iż zna B. K. od 1989 r., a R. N., że zna B. K. od kilkudziesięciu lat. Mając na uwadze te oświadczenia organ uznał, iż strona nie udowodniła, że o nowych okolicznościach mających stanowić podstawę wznowienia postępowania dowiedziała się w przeciągu miesiąca od chwili złożenia wniosku. Z oświadczeń świadków wynika, że okoliczności przynależności zainteresowanego do AK są im znane od kilkunastu lat, zatem strona mogła pozyskać je we wcześniejszym okresie czasu. Świadczą o tym również oświadczenia pozostałych świadków pochodzące z 1999 r., a przesłane do Urzędu dopiero w 2009 r. Wniesienie podania wznowienie postępowania nastąpiło zatem z rażącym uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., co uzasadnia odmowę wznowienia postępowania. B. K. wniósł skargę na powyższą decyzję domagając się jej uchylenia. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 10 § 1, art. 11, 77 § 1 i § 3, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż jako podstawę postępowania wznowieniowego wskazał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. , w myśl, którego postępowanie wznawia się, jeżeli wyjdą na jaw istotne okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Spełnione, zatem muszą być następujące przesłanki: ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe w tym znaczeniu, że nowo odkryte, ale też i po raz pierwszy zgłoszone przez skarżącego, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi wydającemu decyzję. Skarżący wskazał, iż złożył oświadczenia świadków E. W., R. N., L. E., którymi wcześniej nie dysponował. Dołączył do akt także zeznania innych osób, którymi dysponował wcześniej. Pismem z dnia 20 września 2009 r. wniósł on o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączając do wniosku oświadczenie E. W. pochodzące z 16 września 2009 r., ujawniające okoliczności nieznane organowi I instancji w chwili wydawania decyzji. W związku z powyższym w jego ocenie zachowany został termin określony w art. 148 § 1 k.p.a. a w konsekwencji organ powinien wznowić postępowanie i merytorycznie ustosunkować się do przedstawionego dowodu. Organ nie stosunkował się do zgłoszonego dowodu i innych dokumentów, naruszając tym samym normy art. 75 § 1 i art. 77 § 1 i § 3 k.p.a., co narusza granice swobodnej oceny dowodów. Skarżący podniósł nadto, iż w sprawie doszło także do naruszenia wyrażonej w art. 10 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, organ był bowiem zobowiązany pouczyć stronę o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia, wyznaczając na dokonanie tych czynności stosowny termin. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego stanowił art. 148 § 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Art. 148 § 1 k.p.a. stanowi, iż podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w I instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. Skarżący opierał swój wniosek na przesłance wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym postępowanie podlega wznowieniu jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzje. W niniejszej sprawie okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy stanowiła powoływana przez skarżącego okoliczność skierowania go do pracy w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego przez Armię Krajową. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42 poz.371 ze zm.) przepisu ust. 2 pkt 4 lit. a, który to przepis stanowił podstawę pozbawienia skarżącego uprawnień, nie stosuje się wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub prze te organizacje był zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. O okoliczności tej niewątpliwie skarżący posiadał wiedzę od dawna i jej powołanie nastąpiło po upływie terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. Złożony wniosek o wznowienie postępowania nie opierał się jednak na ujawnieniu nowych faktów lecz dowodów. Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. umożliwia wszczęcie postępowania wznowieniowego w sytuacji powołania nowych dowodów. Organ administracji winien był zbadać zachowanie terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. w odniesieniu do daty uzyskania przez skarżącego wiedzy o nowych dowodach. Stanowisko organu zawarte w decyzji z dnia 16 lipca 2009 r. jest słuszne. Skarżący winien bowiem w celu zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. złożyć podanie o wznowienie postępowania w ciągu jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o zgłoszonych dowodach. Podanie o wznowienie postępowania zostało sporządzone w dniu 10 listopada 2008 r. wraz z dziesięcioma załącznikami stanowiącymi wnioski dowodowe. Podanie to złożono w dniu 14 maja 2009 r., niewątpliwie nastąpiło to z uchybieniem terminu jednego miesiąca, od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wnioskowanych dowodach. Skarżący na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. złożył w dniu 5 sierpnia 2009 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W toku ponowne rozpatrzenia sprawy organ administracji rozpoznaje sprawę na nowo i ma obowiązek uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy, w tym okoliczności zgłoszone po wydaniu pierwotnej decyzji. Skarżący dołączył do wniosku na poparcie swoich twierdzeń dowody w postaci oświadczeń świadków L. E. z 27 lipca 2009 r. i R. N. z 26 lipca 2009 r. nadto do pisma złożonego w dniu 23 września 2009 r. dołączył on oświadczenie E. W. z 16 września 2009 r. W tej sytuacji szczegółowego rozważenia wymagało, jaki charakter mają te dowody, w szczególności czy spełniają one przesłankę art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz czy ich złożenie nastąpiło w terminie jednego miesiąca od dnia kiedy strona dowiedziała się o dowodach. Skarżący złożył dowody w postaci pisemnych oświadczeń świadków. Art. 75 § 1 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania administracyjnego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przedłożone przez skarżącego pisemne zeznania stanowią w istocie dokumenty prywatne. Zgodnie z art. 245 k.p.c. dokument prywatny stanowi dowód na to, że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie zwarte w dokumencie. Co do zasady, organ może dopuścić w toku postępowania administracyjnego jako dowód dokument prywatny. Dowód ten nie jest jednak tożsamy z dowodem z zeznań świadka. Zgodnie z zasadą bezpośredniości postępowania dowodowego, dokument taki nie może zastępować dowodu z zeznań świadka. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono stanowisko, iż w sytuacji gdy w sprawie są dowody bezpośrednie i nie ma przeszkód do przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego, zastąpienie ich dowodami pośrednimi stanowi naruszenie przepisów postępowania - art. 7, 75, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 grudnia 1988 r. w sprawie sygn. akt II SA 370/88 ONSA 1988/2/95, wyrok NSA w Lublinie z dnia 10 lutego 1999 r. w sprawie sygn. akt I SA/Lu 1456/97 LEX Nr 38223). Podkreślić należy, iż powołanie się przez stronę na dowody pisemne nie spełniałoby dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym nowe dowody powołane przez stronę winny istnieć w dacie wydawania decyzji, której dotyczy postępowanie wznowieniowe, bowiem decyzja wydana została w 1999 r. , a dokumenty prywatne w postaci pisemnych oświadczeń sporządzono w 2009 r. Organ administracji działając w niniejszej sprawie zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., winien potraktować złożone wnioski dowodowe jako wnioski o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków składających oświadczenia. W tej sytuacji, kluczowe znaczenie dla oceny zachowania terminu z art. 148 k.p.a. miało ustalenie, kiedy skarżący uzyskał wiedzę o tych wnioskach dowodowych. Organ winien szczegółowo wyjaśnić tę okoliczność, a w sytuacji gdy nie wynikała ona z treści pism skarżącego, zwrócić się do skarżącego o jej wyraźne wyjaśnienie. Organ stwierdził, iż z oświadczeń świadków wynikało, że znają oni skarżącego od wielu lat i od wielu lat posiadają wiedzę o jego działalności w Armii Krajowej. Podkreślić należy, iż okolicznością mającą istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy nie był w niniejszej sprawie przytoczony przez organ ogólnikowo fakt działalności skarżącego w Armii Krajowej, lecz szczegółowo określona przez art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego przesłanka, jaką jest fakt skierowania do wymienionych służb i organów przez organizacje niepodległościowe lub zwerbowania przez te organizacje w celu udzielenia im pomocy. Organ w celu oceny zachowania przewidzianego w art. 148 k.p.a. terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania winien zatem ustalić, kiedy skarżący uzyskał informacje o tym, iż zawnioskowani świadkowie posiadają wiedzę o tej konkretnej okoliczności. Ustalenie, kiedy skarżący dowiedział się o istnieniu dowodów nie może zostać sprowadzone do ustalenia od kiedy skarżący zna osoby, które zawnioskował jako świadków. Poprzez uzyskanie wiedzy o istnieniu dowodu w przypadku dowodu ze świadków należy bowiem rozumieć uzyskanie informacji o tym, iż dana osoba posiada wiedzę umożliwiającą złożenie zeznać na poparcie konkretnych okoliczności faktycznych sprawy. Organ nie dokonał żadnych ustaleń w tym przedmiocie. Na rozprawie sądowoadministracyjnej skarżący wskazał, iż zawnioskowani świadkowie uzyskali wiedzę o jego działalności od generała S., o czym skarżący wcześniej nie wiedział, bowiem nie był przy tym obecny, a informacje na temat wiedzy świadków o tych okolicznościach uzyskał niedawno, w dacie sporządzenia przez świadków pisemnych oświadczeń. W sytuacji uznania tego oświadczenia za wiarygodne termin przewidziany w art. 148 k.p.a. zostałby zachowany. Na oświadczenia świadków L. E. z 27 lipca 2009 r. i R. N. z 26 lipca 2009 r. skarżący powołał się bowiem w dniu 5 sierpnia 2009 r., a na oświadczenie E. W. z 16 września 2009 r. w dniu 23 września 2009 r. Z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynikają obowiązki wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ administracji publicznej materiału dowodowego i dążenia do ustalenia prawdy materialnej. Organ administracji dopuścił się naruszenia powyższych przepisów postępowania, a konsekwencji naruszenia przepisu art. 148 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji winien dokonać szczegółowych ustaleń umożliwiających ocenę zachowania przez skarżącego terminu przewidzianego w art. 148 k.p.a. W szczególności organ winien ustalić kiedy skarżący uzyskał informacje o tym, iż świadkowie L. E., R. N. i E. W. posiadają informacje o fakcie skierowania go do pracy w Urzędzie Bezpieczeństwa przez Armię Krajową lub zwerbowania przez tą organizację w celu udzielenia jej pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się z istoty swej do wykonania. Zaskarżona decyzja o odmowie wznowienia postępowania nie podlega wykonaniu, zatem orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi było bezprzedmiotowe. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.