IV SA/Wa 230/10
WyrokWSA w Warszawie2010-04-21
Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Aneta Dąbrowska, Krystyna Napiórkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Finansów o przejściu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy międzynarodowej może zostać wydana bez wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych, w tym polskich orzeczeń sądowych dotyczących tej nieruchomości oraz bez ustalenia, czy poprzedni właściciel faktycznie otrzymał przyznane odszkodowanie i zrzekł się praw do nieruchomości?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.). Organ nie zbadał wszechstronnie wszystkich istotnych okoliczności, w tym polskich orzeczeń sądowych dotyczących nieruchomości oraz kwestii faktycznego otrzymania odszkodowania i zrzeczenia się praw przez poprzedniego właściciela, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Finansów o przejściu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy międzynarodowej z USA i ustawy z 1968 r. Skarżący kwestionował legalność tej decyzji, argumentując, że umowa międzynarodowa nie powoduje przejścia własności z mocy prawa, a polskie orzeczenia sądowe wskazują na inne rozstrzygnięcia dotyczące tej nieruchomości. Podnosił również, że poprzednia właścicielka nie otrzymała odszkodowania ani nie zrzekła się praw do nieruchomości. Minister Finansów utrzymał w mocy swoją decyzję, opierając się na decyzji amerykańskiej komisji przyznającej odszkodowanie.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2009 r. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy międzynarodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Minister Finansów działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2009 r. stwierdzającą na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w S. przy ulicy [...], nr ew. działki [...], poprzednio będącej własnością J. W.
W uzasadnieniu podniesiono, że Komisja Rozpatrywania Roszczeń Zagranicznych Stanów Zjednoczonych Ameryki decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 1964r. przyznała J. W. na jej wniosek ([...]) odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość na mocy Układu między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki, a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej podpisanego dnia 16 lipca 1960 r., dotyczącego roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych.
Organ wskazał, iż stosownie do art. 2 w/w ustawy wpis Skarbu Państwa do księgi wieczystej, jako właściciela nieruchomości następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów o przejściu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie Układu. Przepis ten daje Ministrowi Finansów legitymację do wydawania deklaratoryjnych decyzji w przypadku przyznania odszkodowania za nieruchomość pozostawioną w Polsce. Decyzja ma więc charakter deklaratoryjny i jest stwierdzeniem faktu nabycia uprawnień przez Skarb Państwa w celu ujawnienia ich w księdze wieczystej.
Minister stwierdził, że skoro Komisja decyzją na podstawie wniosku zarejestrowanego w tej Komisji pod nr [...] na mocy Układu przyznała odszkodowanie J. W. za prawo własności wymienionej nieruchomości, to tym samym wystąpiła przesłanka do wydania decyzji stwierdzającej przejście własności tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
Odnosząc się do zarzutu podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż nieruchomość będąca przedmiotem decyzji nigdy nie została faktycznie przejęta przez Państwo Polskie organ wywiódł, iż władanie lub administrowanie nieruchomością przez Skarb Państwa nie jest warunkiem wydania decyzji deklaratoryjnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. Utrata nieruchomości stanowiła natomiast okoliczność istotną w postępowaniu przed zagranicznym organem orzekającym w sprawie odszkodowania.
Zdaniem Ministra Finansów w przedmiotowej sprawie jedyną przesłanką warunkującą wydanie zaskarżonej decyzji jest przyznanie odszkodowania przez organ innego państwa. Natomiast mająca w sprawie zastosowanie ustawa o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów oraz Układ nie dopuszczają badania okoliczności, które były podstawą przyznania odszkodowania. W świetle powyższego, w ocenie organu, ustalenia faktyczne muszą zostać ograniczone do badania dokumentów potwierdzających przyznanie odszkodowania i właśnie te dokumenty zostały uwzględnione w niniejszej sprawie.
Minister Finansów nie podzielił stanowiska skarżącego, iż podpisanie przez J. W. oświadczenia o zrzeczeniu się praw do spornej nieruchomości było niezbędną przesłanką przejścia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa. Podkreślił, iż dokument ten był dołączany przez wnioskodawców w razie potrzeby przedstawienia dodatkowych wyjaśnień składanych przed Komisją i miał charakter pomocniczy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. S., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 1, art. 2 i art. 5 ust. 2 w/w ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa.., poprzez ich błędne zastosowanie wobec faktu, iż żaden przepis ustawy tej, jak również Układ z dnia 16 lipca 1960 r. nie powodowały przejścia z mocy prawa własności na rzecz Skarbu Państwa. Skarżący wskazał, iż żaden przepis Układu nie stanowi, iż na jego podstawie następuje przeniesienie własności nieruchomości na rzecz Państwa Polskiego, a wręcz przeciwnie, Układ ten może mieć tylko i wyłącznie zastosowanie w przypadku, gdy dana nieruchomość została znacjonalizowana lub w inny sposób przejęta w dniu wejścia w życie tego Układu lub przed jego wejściem w życie.
Podniósł, iż organ nie zauważył, że orzeczenie Sądu Powiatowego w S. dnia [...] czerwca 1958 r. (sygn. akt C [...]), na który to wyrok powołała się Komisja orzekająca w USA, nie stanowi w ogóle o przejściu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Wskazał ponadto, iż Sąd Wojewódzki w K., [...] Wydział Cywilny wyrokiem z dnia [...] lutego 1962 r. oddalił powództwo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., które domagało się wykreślenia J. W. z działu II księgi wieczystej i wpisania w jej miejsce jako właściciela spornej nieruchomości Skarbu Państwa;
W skardze wskazano również na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. .6- do art.11, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Zdaniem skarżącego organ nie dokonał wyczerpujących ustaleń w sprawie zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej , opierając rozstrzygnięcie wyłącznie na decyzjach organu zagranicznego, nie odnosząc się w żaden sposób do twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę.
Ponadto skarżący podniósł, iż J. W. nie doręczono decyzji Komisji USA o przyznaniu jej odszkodowania, a tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że decyzja ta wprowadzona została w sposób skuteczny do obrotu prawnego. W ocenie skarżącego materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala jedynie na stwierdzenie, iż wydana w dniu [...] listopada 1964 r. decyzja nr [...] jest jedynie "propozycją decyzji" przyznającej odszkodowanie. Podkreślił, iż jakiekolwiek odszkodowanie J. W. nigdy nie zostało wypłacone, co tym bardziej potwierdza fakt, iż ww. decyzja nigdy J. W. nie została doręczona;
Skarżący podkreślił, iż J. W. nigdy nie złożyła koniecznego uwierzytelnionego oświadczenia o zrzeczeniu się swoich praw do przedmiotowej nieruchomości. Brak takiego oświadczenia stanowi wyraz tego, że przedmiotowa nieruchomość nie przeszła na własność Skarbu Państwa, a J. W. nie wyraziła rezygnacji z dochodzenia praw w zamian za odszkodowanie. Ponadto J. W. podejmowała aktywne działania w Polsce mające na celu zabezpieczenie przysługującego jej prawa własności, czego wyrazem jest wpis tego prawa w księdze hipotecznej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S.
Skarżący wskazał również, iż nieprawdziwe jest twierdzenie organu, iż J. W. złożyła oświadczenie w którym stwierdziła, iż w czasie przejęcia przedmiotowej nieruchomości przez agencję Rządu Polskiego była już obywatelem Stanów Zjednoczonych, gdyż oświadczenie to znajdujące się w załączniku do wniosku nie było przez nią podpisane.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Legalność decyzji administracyjnej wymaga jej zgodności nie tylko z prawem materialnym, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego. Wydanie decyzji administracyjnej z naruszeniem wymogów procesowych powoduje różne skutki w zależności od rodzaju tych naruszeń. Sąd administracyjny sprawuje funkcje kontrolne i w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem.
Dokonując według wskazanych kryteriów oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Wskazać należy, iż naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 k.p.a. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Tak, więc organy administracji mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (v. wyrok NSA z dnia 17 października 2001 r., sygn. I SA 1110/01, LEX nr 75516). Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Jak stanowi bowiem art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego zawierają sprzeczne ustalenia, organ ma obowiązek ustosunkować się do tych sprzeczności przez wskazanie dowodów, które przyjął jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia oraz uzasadnienie, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy, przedstawionych Sądowi, wskazuje, iż wydając rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, organ uchybił obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2009r. stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65), zwanej dalej ustawą.
Jak stanowi art. 1 ust. 1 tej ustawy przepisy ustawy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski.
Ustawa w art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 2, odwołując się do umów międzynarodowych o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, jednoznacznie nakazuje jej stosowanie także do umów zawartych przed dniem 17 kwietnia 1968 roku.
Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż zawarty w dniu 16 lipca 1960r. w Waszyngtonie układ między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczący roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych poprzedził powyższą regulację ustawową.
Układ był podstawą przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub praw w rozumieniu art. 2 ustawy, jeżeli obywatel Stanów Zjednoczonych wystąpił o przyznanie odszkodowania na podstawie układu i otrzymał takie odszkodowanie, którego wartość była odnoszona do wartości praw przejętych przez Państwo Polskie.
Przepis art. 2 ustawy wyraźnie przewiduje wydawanie przez Ministra Finansów decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy. Należy podkreślić, iż przejście nieruchomości, o jakim mowa w tym przepisie, mogło mieć charakter faktyczny, a nie prawny. Gdyby bowiem przejście praw do nieruchomości nastąpiło na podstawie umowy międzynarodowej (ratyfikowanej i publikowanej), to zbędne byłoby wydawanie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. i decyzji administracyjnej. Sformułowanie użyte w art. 2 ustawy potwierdza zatem, iż decyzja Ministra Finansów ma jedynie charakter deklaratoryjny.
Z preambuły układu między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki wynika, że układ ten został uzgodniony, aby "dokonać uregulowania roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych do Polski", przy czym chodziło o zaspokojenie roszczeń z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia, które miało miejsce w dniu lub przed wejściem w życie układu. W art. II tego układu wyliczone zostały kategorie roszczeń uważanych za uregulowane i zaspokojone układem. Są to roszczenia z tytułu:
a) nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw związanych lub odnoszących się do tego mienia;
b) przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania mienia na podstawie polskich ustaw, dekretów lub innych zarządzeń,
c) długów przedsiębiorstw, które zostały znacjonalizowane lub przejęte przez Polskę.
Wymienione roszczenia wskazują, że na podstawie układu zostały uregulowane i zaspokojone roszczenia obywateli Stanów Zjednoczonych, których mienie zostało przejęte także bez podstawy prawnej lub z naruszeniem prawa.
Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. a w szczególności wyroku składu siedmiu sędziów NSA z 17 maja 1999r. sygn. akt OSA 2/98 (ONSA z 1999, z.4, poz. 110 ) " w świetle postanowień układu rozstrzygające znaczenie ma to, czy obywatel amerykański powołując się na układ wystąpił o odszkodowanie do Rządu Stanów Zjednoczonych i czy takie odszkodowanie otrzymał za przejęte mienie przez państwo polskie. Taka sytuacja stwarza stan przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub praw w rozumieniu art. 2 ustawy. Prowadzi to do wniosku, że układ był podstawą przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub praw w rozumieniu art. 2 ustawy, jeżeli obywatel Stanów Zjednoczonych wystąpił o przyznanie odszkodowania na postawie układu i otrzymał takie odszkodowanie, którego wartość była odnoszona do wartości praw przejętych przez państwo polskie".
Podobne stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 stycznia 2001r. w sprawie sygn. akt IV SA 1816/98 (niepub). Jak wskazuje się w dotychczasowym orzecznictwie, przepisy wskazanej ustawy mogą mieć zasadniczo zastosowanie głównie, gdy określone prawa rzeczowe do nieruchomości mają przejść na rzecz Skarbu Państwa w wyniku zawarcia określonych umów międzynarodowych.
W przypadku umowy polsko-amerykańskiej, pomimo iż przedmiotowo dotyczy ona zaspokojenia wszelkich roszczeń związanych z przejęciem mienia obywateli amerykańskich wskazanych w art. II umowy, ustawa znajdzie zastosowanie przede wszystkim, gdy faktyczne przejęcie praw do nieruchomości, za które wypłacono odszkodowanie, jako przejęte przez Państwo, nie miało stosownych podstaw prawnych w obowiązujących wówczas regulacjach. Natomiast przepisy ustawy o dokonywaniu wpisów nie miały generalnie zastosowania w przypadkach, gdy prawo własności nieruchomości przechodziło na rzecz Państwa z mocy regulacji normatywnych, które wprost wyrażały taką zasadę. Generalnie w takich przypadkach nie było zasadne wydawania stosownych decyzji przez Ministra Finansów w myśl art. 2 ustawy o dokonywaniu wpisów, jako podstawy dokonywania wpisów w księgach wieczystych, bowiem skutki prawne, w postaci przejścia prawa własności, wynikały z innych stosownych dokumentów (właściwe zaświadczenie w przypadku nieruchomości przejętych w ramach reformy rolnej, decyzje administracyjne - określane wówczas mianem zarządzeń - w przypadku nacjonalizowanych przedsiębiorstw itp.).
Powyższe rozważania potwierdzają konkluzję, iż ustawa o dokonywaniu wpisów dotyczyła przypadków, gdy przejście własności nieruchomości na rzecz Państwa było skutkiem realizacji określonych postanowień umowy (por.uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt OSA 2/98, ONSA Nr 4 z 1999 r. poz. 110), a więc wystąpienie zamierzonego skutku prawnego, w postaci przejęcia własności, musi wynikać z konkretnych regulacji umowy.
Skoro celem ustawy o dokonywaniu wpisów było dokonywanie wpisów w oparciu o umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych zawartych przez Rząd Polski z rządami państw, których obywatele wpisani byli w księgach wieczystych jako właściciele nieruchomości, które to nieruchomości lub prawa z nimi związane, przeszły na rzecz Skarbu Państwa, wpisowi podlegać mogą jedynie nieruchomości tych dotychczasowych właścicieli, których roszczenia zostały zaspokojone w trybie i w sposób określony w tych umowach.
W sprawie niniejszej Minister Finansów stwierdzając zaskarżoną decyzją przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], poprzednio będącej własnością J. W., powołał się na dokumentację amerykańską, tj. wniosek nr [...] złożony przez J. W. oraz decyzję nr [...] wydaną przez Komisję Rozpatrywania Roszczeń Zagranicznych Stanów Zjednoczonych z dnia [...] kwietnia 1964r. przyznającą odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość.
Należy zauważyć, iż w treści w/w orzeczenia stwierdzono, że nieruchomość zabudowana przy ul. [...] w S., której właścicielką była J. W. przejęta została przez Rząd Polski w dniu [...] czerwca1958r. w następstwie orzeczenia wydanego przez Sąd Rejonowy w S.
Trafnie podniósł skarżący, iż wymienione orzeczenie, na które powołała się Komisja, nie stanowi w ogóle o przejęciu przedmiotowej w sprawie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Jak wynika bowiem z wyroku Sądu Powiatowego w S. z dnia [...] czerwca 1958r. wydanym w sprawie sygn. akt. C [...] z powództwa T. D., działającej w imieniu i na rzecz swojej matki J. W. przeciwko Skarbowi Państwa o wydanie nieruchomości, Sąd ten zobowiązał Skarb Państwa do wydania na rzecz J. W. nieruchomości wraz ze znajdującymi się na niej zabudowaniami położonej w S. przy ul. [...], o powierzchni 2991 metrów kwadratowych, oznaczonej w sekcji Ksiąg Wieczystych Sądu Powiatowego w K. " Nieruchomość [...]. Nr hip. [...]". W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono m.in, iż nieruchomość ta pozostawała w posiadaniu Skarbu Państwa jako mienie opuszczone.
Rewizja od powyższego wyroku wniesiona przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej-Wydział Finansowy w K. została oddalona wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] grudnia 1958r., wydanym w sprawie sygn. akt. [...] Cr [...].
Podkreślić należy, iż w aktach administracyjnych sprawy znajdują się kserokopie tłumaczeń na język angielski wymienionych powyżej wyroków, co daje podstawę do przyjęcia, iż strona amerykańska zapoznała się z ich treścią. Okolicznością, której organ nie wyjaśnił pozostaje kwestia, czy dokumenty te, powodujące wątpliwości co do wystąpienia przesłanki przejęcia przez Polskę mienia, o której mowa w art. I pkt A układu z dnia 16 lipca 1960r., nie miały wpływu na zaspokojenie zgłoszonego przez J. W. roszczenia.
Wyjaśnienie tej kwestii jest o tyle istotne, że zgromadzony materiał dowodowy w niniejszej sprawie nie pozwala na stwierdzenie, że J. W. w ogóle otrzymała odszkodowanie określone w proponowanym orzeczeniu, tym bardziej, że strona skarżąca konsekwentnie podtrzymuje twierdzenia, że jej poprzedniczka prawna odszkodowania nie odebrała.
W tym miejscu zasadnym jest podnieść, iż zgodnie z postanowieniami układu Rząd Stanów Zjednoczonych zobowiązał się dostarczyć Rządowi Polskiemu kopie oświadczeń odnośnie zgłoszonych roszczeń oraz kopii decyzji dotyczących ważności i wysokości roszczeń. Nadto Rząd Stanów Zjednoczonych zobowiązał się do dostarczenia oryginalnych dokumentów dotyczących znacjonalizowanego lub przejętego mienia przez Polskę, za które przyznano odszkodowanie. Jeżeli zaś roszczenie nie było oparte na takich dokumentach, to Rząd Stanów Zjednoczonych miał dostarczyć zwolnienie ze zobowiązania podpisane przez wnoszącego roszczenie ( art.V pkt C ).
Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. VI układu doprecyzowanie procedury związanej z wzajemnym dostarczaniem informacji i dokumentów nastąpiło w formie protokołu podpisanego w W. w dniu [...] listopada 1960r. przez przedstawiciela Ministerstwa Finansów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz Rządu Stanów Zjednoczonych. Stosownie do treści punktu 7 lit. b tego protokołu, reprezentant Stanów Zjednoczonych miał przekazywać oprócz dokumentów wymienionych w art. V pkt B i C układu podpisane przez osoby wnoszące roszczenia uwierzytelnione zrzeczenia się na rzecz Państwa Polskiego ich praw z tytułu udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością lub podobnych, jeżeli udziały te nie są oparte na akcjach, jak również praw opartych na przejęciu własności lub utracie używania i korzystania z mienia położonego w Polsce - jeżeli osoby takie uzyskają zaspokojenie roszczeń swoich opartych na tego rodzaju prawach.
Jak wynika z załączonej dokumentacji w niniejszej sprawie, brak jest dokumentu o zrzeczeniu się przez J. W. praw opartych na przejęciu własności przedmiotowej nieruchomości, a dokument o zrzeczeniu się roszczeń stanowił formalny warunek faktycznej wypłaty odszkodowania przez stronę amerykańską ( art. V pkt C układu w zw. z pkt-em 7 w/w protokołu ).
W tej sytuacji, wobec stanowczego stanowiska strony skarżącej , która kwestionuje otrzymanie odszkodowania przez J. W., brak oświadczenia o zrzeczeniu się roszczeń przez byłą właścicielkę przedmiotowej nieruchomości, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie był – w ocenie Sądu – wystarczający do uznania, że nieruchomość, stanowiąca własność J. W. została przejęta przez Polskę, a roszczenia byłej właścicielki z tego tytułu zostały zaspokojone poprzez przyznanie i otrzymanie odszkodowania.
Należy podzielić zarzut skargi, iż organ naruszył również art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się do twierdzeń i zarzutów podniesionych przez stronę we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Strona we wniosku tym powoływała się na dowody wskazujące na bezskuteczność podjętych prób przejęcia nieruchomości, a m.in. na wyrok Sądu Wojewódzkiego K., [...] Wydziału Cywilnego z dnia [...] lutego 1962r., sygn. akt. [...] C. [...], oddalającym powództwo Skarbu Państwa przeciwko J. W. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Organ nie odniósł się do dowodów przedstawionych przez stronę, stwierdzając, iż dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenie ma jedynie dokumentacja przekazana stronie polskiej przez Stany Zjednoczone Ameryki.
Zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy nie można podzielić poglądu organu orzekającego w sprawie, iż przesłanką wystarczającą dla zaistnienia podstaw dla wydania decyzji, w myśl art. 2 ustawy o dokonywaniu wpisów, jest wystąpienie przez właściciela mienia znajdującego się Polsce z odnośnym wnioskiem do Komisji Stanów Zjednoczonych ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych i wydanie decyzji w przedmiocie wypłaty odszkodowania.
Reasumując należy stwierdzić, iż Minister Finansów nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w k.p.a., odniesie się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, który został zgromadzony w sprawie, a następnie podejmie decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści.
Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji orzeczenia. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło