II SA/Gl 180/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. nr [...] oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], Prezydent Miasta G. ustalił jednorazową opłatę dla obecnie skarżącego J. W. w wysokości [...] złotych z tytułu wzrostu wartości zbytej przez niego nieruchomości, spowodowanej uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jako materialnoprawną podstawę swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał art. 36 ust. 4 oraz art. 37 ust. 1, 3, 4 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.). W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] roku skarżący sprzedał stanowiącą jego własność nieruchomość – działkę nr 1, obręb [...], położoną na wschód od ul. [...] w G. o łącznej powierzchni [...] m2. Wskazano przy tym, że opłatą planistyczną objęta została ta część działki ([...] %), która zmieniła przeznaczenie w planie i została objęta 30% stawką tej opłaty. Powołano się na uchwałę Rady Miejskiej w G. z dnia [...] roku, Nr [...], zatwierdzającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego po południowej stronie autostrady [...] stanowiącego dzielnicę [...] w G. Plan te wszedł w życie z dniem [...] r. Wskazano, że część działki będącej przedmiotem postępowania znajduje się na terenach zieleni nieurządzonej ([...]) z dopuszczeniem w oznaczonym na rysunku planu pasie terenu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej ([...]). Organ przedstawił obszernie przebieg postępowania oraz wyjaśnił zasadność zastosowanej podstawy prawnej. Zwrócił przy tym uwagę, że na skutek składanych przez skarżącego w toku postępowania wniosków i zastrzeżeń wniosków, rzeczoznawca majątkowy dokonał korekty operatu szacunkowego, w wyniku czego wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości został określony na kwotę [...], co przy zastosowaniu 30% stawki opłaty planistycznej stanowi kwotę orzeczoną w decyzji. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że naliczona opłata jest dla niego krzywdząca, bezzasadna, zagrażająca bytowi jego rodziny i godząca w "ideę taniego państwa". Przedstawił trudną sytuację swojej rodziny i zadeklarował gotowość uiszczenia opłaty w wysokości [...] złotych. Rozpoznając to odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przepisami prawa. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że skarżący nie skorzystał z możliwości poddania operatu szacunkowego badaniu przez Komisję Opiniującą [...] Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych pomimo, że został poinformowany o takiej możliwości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wyraził swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. Powtórzył swoje uwagi zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Zwrócił uwagę na okoliczności zmniejszające wartość przedmiotowej działki takie jak: bliskość autostrad [...], bliskość fabryki "A" i śmietnika komunalnego oraz brak kanalizacji. Zarzucił zaniedbania i zaniechania w działaniu gminy w stosunku do infrastruktury komunalnej w dzielnicy [...]. Nadmienił, iż wskutek pozytywnych działań tej samej gminy w stosunku do innych dzielnic, wartość położonych tam nieruchomości jest 100 – 200% wyższa, aniżeli w B. Ponownie zaproponował kwotę [...] złotych jako sumę zasadną i sprawiedliwą społecznie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, iż podniesione w skardze zarzuty tylko w niewielki stopniu dotyczą zaskarżonej decyzji i pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Gl 1125/08, Sąd z urzędu zawiesił niniejsze postępowanie do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie o sygn. P 58/08. Wyrokiem wydanym w tej sprawie w dniu 9 lutego 2010 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystywania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skutkiem tego wyroku było podjęcie postępowania w niniejszej sprawie, co nastąpiło poprzez wydanie postanowienia w dniu [...] r. Jeszcze przed zawieszeniem postępowania organ na wezwanie Sądu nadesłał do akt sprawy obejmujący przedmiotową działkę wyrys i wypis z miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta G. zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w G. z dnia [...] r., który utracił moc z dniem [...] r. na zasadzie art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Na rozprawie w dniu [...] r. skarżący podtrzymał skargę i dodał, że przedmiotowy teren jest zabagniony, objęty szkodami górniczymi, a nadto występuje na nim duże zanieczyszczenie, co powoduje, że wycena w operacie szacunkowym została zawyżona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z odmiennych przyczyn, aniżeli te, które zostały w niej podniesione. Z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt P 58/08, przepis art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed dniem [...] r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy, został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Nr 24, poz. 124 z 2010 r. i wszedł w życie z dniem 15 lutego 2010 r. Wyrok ten z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, ma walor powszechnie obowiązujący. Oznacza to związanie nim składu orzekającego i nie ma znaczenia fakt, że utrata mocy przepisu nastąpiła w wyniku orzeczenia, wydanego już po wniesieniu skargi. Orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją aktu, na podstawie którego wydana została decyzja, stanowi zaś przesłankę wznowieniową z art. 145 a § 1 kpa. W sytuacji, gdy na decyzję ostateczną wniesiono skargę do sądu administracyjnego, co dotyczy niniejszej sprawy, strona nie może uruchomić trybu nadzwyczajnego w terminie, określonym w 145a § 2 kpa. Stąd też do stwierdzenia przesłanki wznowieniowej zobligowany jest sąd administracyjny, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stanowi podstawę uwzględnienia skargi poprzez uchylenie decyzji. Z akt sprawy wynika, że przy ustalaniu wzrostu wartości działki nr 1 w wyniku wejścia w życie planu miejscowego, uchwalonego przez Radę Miejską w G. w dniu [...] r., organy obu instancji w ślad za sporządzonym operatem szacunkowym, nie wzięły pod uwagę zapisów planu zagospodarowania przestrzennego, który utracił swoją moc z dniem [...] r. Planem tym był miejscowy plan ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta G. zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej w G. z dnia [...] r., Nr [...]. Zapisy tego planu wskazują, że część przedmiotowej działki znajdowała się w strefie osiedli podmiejskich na terenach zabudowy mieszkaniowej ekstensywnej – symbol planu [...] ([...]). W ocenie Sądu przeznaczenie terenu w obecnym planie i w poprzednio obowiązującym, w odniesieniu do części przedmiotowej działki pozwala na takie samo jej zagospodarowanie, co w świetle powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego przesądza o zaistnieniu przesłanki wznowieniowej. Za takim stanowiskiem przemawia dodatkowo okoliczność, że rzeczoznawca majątkowy przy sporządzaniu operatu szacunkowego przyjął do wyceny nieruchomości przed uchwaleniem planu miejscowego, że jest to teren niebudowlany, nie przeznaczony pod zabudowę. Zwrócić w tym miejscu przyjdzie uwagę, że ani rzeczoznawca majątkowy, ani też żaden z organów orzekających nie wskazali w sposób wyraźny, co stanowiło podstawę do przyjęcia, że przed uchwaleniem "nowego" planu działka miała charakter "niebudowlany". Prawdopodobnie organom chodziło o faktyczny sposób jej wykorzystania, co jednak nie zostało wyartykułowane, ani też uzasadnione. Zgodnie z powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wykluczona została możliwość ustalenia opłaty planistycznej w związku z uchwaleniem planu miejscowego z[...] r., nawet w sytuacji przerwy pomiędzy uchwaleniem tego planu a utratą mocy planu z[...] r. - w odniesieniu do części nieruchomości o takim samym przeznaczeniu zarówno w "starym", jak i w "nowym" planie. Odnosząc się z kolei do zarzutów skarżącego podnoszonych tak w skardze, jak i w toku całego postępowania, to stwierdzić przyjdzie, że organy administracji publicznej przy wydawaniu decyzji w przedmiocie opłaty planistycznej nie mają możliwości jej miarkowania. Nie do zrealizowania jest zatem postulat skarżącego, aby opłatę tę ustalić we wskazanej przez niego wysokości. Podstawowym dowodem w tym postępowaniu jest operat szacunkowy sporządzany przez uprawnionego rzeczoznawcę, z którego wynika kwota wzrostu wartości wycenianej nieruchomości . Jakkolwiek organ nie może w sposób bezkrytyczny przyjmować ustaleń takiego operatu, to jednak jego podważenie może nastąpić bądź poprzez wykazanie, że został sporządzony z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, bądź też z naruszeniem zasad jego sporządzania, co jednak wymaga zasięgnięcia opinii właściwej organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Mając powyższe na uwadze decyzje organów obu instancji musiały zostać wyeliminowane z obrotu prawnego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145a § 1 kpa. W kwestii wykonalności zaskarżonego orzeczenia Sąd orzekł na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., a na zasądzoną kwotę składa się uiszczony przez skarżącego wpis sądowy w części, w jakiej skarżący nie został zwolniony od jego uiszczenia (postanowienie z dnia 23 lutego 2009 r.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy wezmą pod uwagę powyższe rozważania, a w razie stwierdzenia braku podstaw do umorzenia postępowania, wydadzą decyzje w oparciu o ponownie sporządzony operat szacunkowy, weryfikując jego prawidłowość pod kątem obowiązujących przepisów prawa z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku. W szczególności organy określą powierzchnię przedmiotowej działki, której przeznaczenie w "starym" planie pokrywa się z przeznaczeniem w obecnie obowiązującym planie zagospodarowania w celu wyłączenia tej części z naliczenia opłaty planistycznej.