IV SA/Po 934/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Protokolant St. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Lasów Państwowych-Nadleśnictwo [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie przekazania nieruchomości w trwały zarząd i użytkowanie, oddala skargę /-/ E. Kręcichwost - Durchowska /-/ G. Radzicka /-/ B. Popowska Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na wniosek K. i M. [...] P., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 04 października 1958 roku w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej, przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów państwowych (Dz. U. Nr 67, poz. 332), stwierdziło nieważność decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1961 roku nr [...] w przedmiocie przekazania w trwały zarząd i użytkowanie Państwowemu Nadleśnictwu w [...], działek gruntowych nr [...] o powierzchni [...] ha, położonych na terenie wsi [...]. Jak wynika z uzasadnienia decyzji wnioskodawcy podnieśli, że przedmiotowe działki o pow. [...] ha według księgi wieczystej (obecnie KW nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy [...]) stanowiły własność W. i A. P. W wyniku przeprowadzonego postępowania spadkowego właścicielami przedmiotowych działek w [...] r. stali się wnioskodawcy i jako właściciele zwrócili się o ich zwrot do Okręgowego Zarządu Lasów [...], ten jednak odmówił zwrotu. Sąd [...] w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2004 roku, sygn. akt [...] oddalił apelację Skarbu Państwa Lasów Państwowych [...] od postanowienia Sądu [...] w [...] z dnia [...] września 2003 roku, sygn. akt [...], oddalającego wniosek Nadleśnictwa [...] o stwierdzenie nabycia przedmiotowych działek przez zasiedzenie. Wnioskodawcy zwrócili się do Starosty [...] o doprowadzenie zapisu w ewidencji gruntów do zgodności ze stanem faktycznym, jednak Starosta odmówił wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów powołując się na ww. decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że podstawą prawną zakwestionowanej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] Wydział [...] z [...] 29 grudnia 1961 roku nr [...], którą przekazano w trwały zarząd i użytkowanie Państwowemu Nadleśnictwu w [...] niezabudowane działki gruntu o numerach [...], był przepis § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 roku w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej, przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów państwowych (Dz. U. Nr 67, poz. 332). Kolegium podniosło, że kwestionowana decyzja nie zawiera uzasadnienia i wskazania okoliczności faktycznych będących podstawą przekazania, w oparciu o powołany przepis rozporządzenia, przedmiotowych nieruchomości w trwały zarząd i użytkowanie jednostce państwowej. Kolegium wskazało, że na podstawie powołanych w kwestionowanej decyzji przepisów rozporządzenia Rady Ministrów można było przekazywać m.in. w trwały zarząd i użytkowanie nieruchomości i obiekty majątkowe stanowiące własność państwową. Powołany § 6 rozporządzenia nie miał zastosowania do nieruchomości stanowiących własność osób fizycznych. Tymczasem w Księdze Wieczystej [...] w dniu wydawania przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] zakwestionowanej decyzji, jako właściciele działek [...] wpisani byli A. P. i jego żona W. P., na mocy małżeńskiej ogólnej łącznej własności majątkowej. Takiego wpisu dokonano w dniu [...] stycznia 1934 r. na podstawie świadectwa Sądu Grodzkiego w [...]. W ocenie Kolegium zakwestionowana decyzja Kierownika Wydziału [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] Nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa i dlatego należało stwierdzić jej nieważność. Od opisanej decyzji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrócił się Nadleśniczy Nadleśnictwa [...], wskazując na brak podstaw do stwierdzenia nieważności zakwestionowanej decyzji. Wskazał, że Nadleśnictwo w [...] przejęło sporne grunty o organu administracji państwowej, jakim był [...] Prezydium Powiatwowej Rady Narodowej w [...]. Grunty stanowiły własność Skarbu Państwa, a nie osób fizycznych, zatem ich przekazanie odbyło się stosownie do obowiązujących przepisów. Kolegium winno ustalić w jakich okolicznościach i na podstawie jakich dokumentów Prezydium Powiatowej Rady Narodowej weszło w posiadanie spornej nieruchomości, następnie przekazanej Nadleśnictwu. Nie zostało wyczerpująco przeprowadzone postępowanie dowodowe w sprawie. Od momentu przejęcia działek Nadleśnictwo w [...] a potem, w skutek reformy administracyjnej kraju, Nadleśnictwo [...], gospodarowały na przedmiotowych działkach, ponosząc nakłady finansowe na założenie i wyhodowanie drzewostanów. Decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]. W uzasadnieniu powtórzono argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Nadto wskazano, że zakwestionowana decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej została wydana na podstawie przepisu, który miał zastosowanie jedynie do obiektów majątkowych stanowiących własność państwową. Na dzień wydania zakwestionowanej decyzji właścicielami przedmiotowej nieruchomości byli W. i A. P., co stanowi wystarczającą przesłankę do stwierdzenia, że zakwestionowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Fakt, że przedmiotowe nieruchomości w dniu wydania zakwestionowanej decyzji stanowiły własność osób fizycznych, potwierdzają inne dowody znajdujące się w aktach sprawy, choć nie zostały powołane w decyzji Kolegium z dnia [...] lipca 2009 r.: 1. nakaz płatniczy z dnia [...] lipca 1961 r. na podatek gruntowy, opłatę leśną na 1961 r. wystawiony przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej [...] na nazwisko P. A. i W., 2. oświadczenie A. O. ówczesnego pracownika Wydziału [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] złożone w dniu [...] grudnia 1991 r. w którym stwierdził, że grunty przekazane Nadleśnictwu [...] na początku 1962 r. zostały wydzielone z gospodarstwa prowadzonego przez A. i W. P. 3. oświadczenie sołtysa wsi [...] złożone w dniu [...] kwietnia 1985 r. w którym stwierdził, że na przedmiotowych gruntach do 1962 r. gospodarował A. P. Kolegium podkreśliło, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji prowadzone jest w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanej decyzji. Bez znaczenia dla sprawy jest więc i to, że na przedmiotowych gruntach zostały dokonane zalesienia ze środków własnych nadleśnictw. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Nadleśniczy [...] powtórzył argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nadto zarzucił, że Kolegium odwołuje się do zapisów w księgach wieczystych zamiast przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe celem ustalenia, czy faktycznie przekazane grunty były własnością W. i A. P., czy też stanowiły one własność Państwa. Kolegium nie umożliwiło skarżącemu zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, bowiem jak wynika z uzasadnienia decyzji, pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. K. i M. P. odnieśli się do stwierdzeń strony skarżącej i przywołali nowe dowody. Powyższe przemawia za tym, że Kolegium powinno ponownie zawiadomić skarżącego o możliwości zapoznania się z całym zgromadzonym materiałem w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Przed wydaniem decyzji stronom wyznaczono termin w celu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów materiałów oraz zgłoszonych żądań. K. i M. P. skorzystali z przysługującego im prawa, wypowiadając się na piśmie. Skarżący z tego prawa nie skorzystał. Ewentualne wyznaczenie nowego terminu w trybie art. 10 § 1 kpa byłoby uzasadnione, gdyby zostały złożone nowe dowody w sprawie, a to w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły wobec czego skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] stwierdzająca nieważność decyzji Kierownika [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1961 r. w przedmiocie przekazania w trwały zarząd i użytkowanie Państwowemu Nadleśnictwu w [...] działek gruntowych nr [...] bez zabudowań o powierzchni 58,84 ha położonych na terenie wsi [...]. Jest niespornym, że przedmiotowe działki przekazano poprzednikowi skarżącego Nadleśnictwa na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 04 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych (Dz. U. z 1958 r. nr 67 poz. 532), a decyzja z dnia [...] grudnia 1961 r. wskazuje na § 6 tegoż rozporządzenia. Jednakże całość postępowania w niniejszej sprawie jak i kontrola sądu akt sprawy o zasiedzenie przedmiotowych działek przez stronę skarżącą, nie pozwalają na stwierdzenie, aby kiedykolwiek sporne działki stanowiły własność Skarbu Państwa. Świadczą o tym dowody zgromadzone w postępowaniu administracyjnym i przytoczone w zaskarżonej decyzji. Chybione są również zarzuty skargi, że istniały inne bliżej nie określone dowody, które wskazywały na to, że przed przekazaniem nieruchomości w jakikolwiek legalny sposób Skarb Państwa uzyskał tytuł własności przedmiotowej nieruchomości. Przeczą temu również materiały zgromadzone w sprawie o zasiedzenie Sądu Rejonowego w [...] w sprawie [...]. Z art. 7, 77 § 1 Kpa wynika, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Nie oznacza to, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku. W niniejszej sprawie nie można zarzucić organowi biernej postawy w gromadzeniu materiału dowodowego, jednak niewątpliwie na ukształtowanie zakresu postępowania dowodowego ma zagwarantowany wpływ strona. Należy jednak stwierdzić, że strona skarżąca nie wskazała na żaden wiarygodny dowód który uzasadniałby jej zarzuty. Nie wystąpiła też w przedmiotowej sprawie sytuacja aby organ odmówił skarżącej przeprowadzenia dowodu w zakresie przez nią wnioskowanym. Należy podkreślić, że zarzuty strony skarżącej oparte są na przypuszczeniach, nie popartych jakimikolwiek wiarygodnymi twierdzeniami, a to, że wyłącznie decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z [...] grudnia 1961 r. była podstawą wejścia w posiadanie spornych działek przez skarżące Nadleśnictwo wynika również z decyzji Dyrektora Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych z dnia [...] maja 1984 r. (vide k. 29 w sprawie I Ns 171/03). Skoro rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 04 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych (Dz. U. z 1958 r. nr 67 poz. 532) mówi o przekazywaniu nieruchomości między jednostkami państwowymi, to powyższy akt prawny nie mógł być podstawą zabrania nieruchomości osobie fizycznej i przekazania jej jednostce państwowej. Zasadnie więc Samorządowe Kolegium Odwoławcze zakwalifikowało decyzję Prezydium PRN w [...] z dnia [...] grudnia 1961 r. jako wydaną bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Odwoływanie się przez skarżące Nadleśnictwo do wypisu z rejestru gruntów należało uznać za chybione, skoro rejestry te sporządzano w oparciu o kwestionowaną decyzję. Na wadliwość prowadzonych rejestrów wskazuje również i to, że sporne działki wchodzące w skład gospodarstwa rolnego po A. P. były przedmiotem dziedziczenia (vide postanowienie z dnia [...] marca 1983 r. sygn. [...] Sądu Rejonowego w [...]). Ustawa z dnia 06 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz. U. z 2001 r. nr 124, poz. 1361 ze zm.) w art. 3 ust. 1 wprowadza domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym staniem prawnym, a przeciwko domniemaniu prawa wynikającego z wpisu w księdze wieczystej nie można powoływać się na domniemanie prawa wynikające z posiadania. Strona skarżąca w ciągu całego okresu posiadania nieruchomości nie podjęła nigdy żadnych starań w trybie art. 10 ustawy o księgach wieczystych poprzez żądanie usunięcia niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, stąd w ocenie Sądu skarżące Nadleśnictwo nie może zarzucić organowi uchybień proceduralnych bliżej nie określonych, gdyż obowiązkiem organu jest przestrzeganie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 Kpa zarówno w postępowaniu zwykłym jak i nadzwyczajnym. Sąd kontrolujący przedmiotowe rozstrzygnięcie nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 10 § 1 Kpa. Strony przed wydaniem zaskarżonej decyzji zostały powiadomione o możliwości zapoznania się z aktami sprawy zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. Skorzystał z tego uprawnienia M. P. Skarżące Nadleśnicwo, które otrzymało zawiadomienie dnia[...] sierpnia 2009 r. z tego uprawnienia nie skorzystało. Złożenie dnia [...] sierpnia 2009 r. oświadczenia przez K. i M. P. oraz złożenie dokumentów, które nie miały przymiotu nowości, gdyż znajdują się bądź to w aktach administracyjnych bądź w sprawie o zasiedzenie Sądu Rejonowego w [...] nie uzasadnia twierdzenia, że organ prowadził po dniu [...] sierpnia 2009 r. jakiekolwiek postępowanie dowodowe. M. P. korzystając z art. 10 § 1 kpa zajął stanowisko wobec całości zgromadzonych dowodów. To, że z takiego prawa nie skorzystało skarżące Nadleśnictwo nie mogło stać na przeszkodzie zakończeniu sprawy, gdyż organ umożliwił stronom wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału w sprawie przed wydaniem rozstrzygnięcia, a strona podejmuje decyzję, czy z tego uprawnienia korzysta czy nie. Z powyższych względów na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm,) skargę należało oddalić. ja