III SA/Wa 2095/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Ewa Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2004 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. określił M. T. wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. od przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia w dniu 28 czerwca 2004 r. niezabudowanej nieruchomości. Organ uznał, iż decyzja powyższa została doręczona Skarżącemu w sposób prawidłowy w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) w dniu 28 kwietnia 2009 r. Pismem z dnia 3 lipca 2009 r. nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu 6 lipca 2009 r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz pismem z tej samej daty wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Wniosek o przywrócenie terminu Skarżący motywował tym, iż w dniach od 1 marca 2009 r. do dnia 1 lipca 2009 r. kiedy złożono avizo przesyłki zawierającej decyzję przebywał w delegacji w Łodzi gdzie wykonywał zlecenie. Nadmienił, iż był to wyjazd służbowy, który nie wymagał aktualizacji miejsca stałego zamieszkania, a ponadto w miejscu jego zamieszkania nie było nikogo kto mógłby odebrać przesyłkę. Postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Dyrektor powołał się na treść art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej i wskazał, iż wniosek Skarżącego nie spełnia jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie tj. uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Zaś w przypadku Skarżącego przyczyną uchybienia terminowi był wyjazd służbowy i brak informacji o tym, iż otrzymał przesyłkę. W ocenie Dyrektora nie była to okoliczność, której nie można by było przezwyciężyć, zwłaszcza z uwagi na to, że Skarżący wiedział, iż toczy się wobec niego postępowanie podatkowe. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, bądź o stwierdzenie jego nieważności. Zarzucił mu naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż okoliczność przebywania przez Skarżącego w okresie od 1 marca 2009 r. do 1 lipca 2009 r. w delegacji służbowej w L. nie wyłącza jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego; naruszenie art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez zastosowanie przez organ zastępczego doręczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego bez uprzedniego zastosowania przewidzianych w art. 148 i art. 149 Ordynacji podatkowej instytucji bezpośredniego doręczenia w miejscu pracy i pośredniego doręczenia przez domownika, sąsiada lub dozorcę. Skarżący podniósł, iż z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, iż podstawową przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy, a nie przedstawienie na tę okoliczność dowodów. Skarżący ponownie wyjaśnił, iż przyczyną uchybienie terminowi była okoliczność przebywania poza miejscem zamieszkania z uwagi na obowiązki służbowe. Nadmienił, iż delegacja służbowa, w której przebywał była ściśle związana z pełnieniem funkcji członka zarządu, trwała cztery miesiące i była okolicznością niezależną od Skarżącego. Delegacja ta była też przeszkodą, której Skarżący nie mógł przezwyciężyć. Skarżący ponownie podniósł, iż organ podatkowy błędnie uznał, iż w sprawie konieczne było zastosowanie zastępczego trybu doręczenia wynikającego z art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej bez uprzedniego zastosowania trybów określonych w art. 148 § 1 i art. 149 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej: "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". Z § 2 tego artykułu wynika jednak dodatkowy warunek przywrócenia uchybionego terminu – "Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin." Oceniając wniosek strony pod tym kątem organ podatkowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Podkreślić należy, że przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wymaga jedynie uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminu procesowego nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Ocena legalności zaskarżonego postanowienia sprowadza się w istocie do kontroli prawidłowości postępowania i oceny dowodów dokonanej przez orzekający w sprawie organ podatkowy. Zasadniczego znaczenia nabiera zatem art. 191 Ordynacji podatkowej, jako formułujący jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem "Organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej - podatkowej - w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału, w odniesieniu do kwestii zachowania terminu procesowego, zaoferowanego przez stronę. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: - należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, - materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, - ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy. Rozumowanie, w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Dokonując zatem oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Poza tym wskazać również należy, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 28 grudnia 2000 r. o sygn. akt I SA/Ka 1781/99 wyrażono pogląd, iż od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw i w tym kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu z art. 162 Ordynacji podatkowej. Z tych przyczyn Sąd uznał, że zasadnie organ drugiej instancji odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jako że przytoczona przez niego argumentacja nie wskazuje na istnienie niezawinionej przyczyny uchybienia terminu. Okoliczności faktyczne sprawy nie wskazują, bowiem na to, że Skarżący użył możliwie największego wysiłku umożliwiającego zachowanie terminu do wniesienia odwołania. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale zadaniem strony jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej z pewnością co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. W ocenie Sądu słusznie Dyrektor Izby Skarbowej przyjął, iż okoliczność, że Skarżący w okresie od 1 marca do dnia 1 lipca 2009 r. przebywał w delegacji służbowej, nie stanowi przesłanki uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Po pierwsze z wniosku Skarżącego nie wynika, aby wyjazd w delegację służbową był czynnością, której nie mógł przewidzieć oraz aby stanowił przeszkodę, której nie można przezwyciężyć aby złożyć w terminie odwołanie. Pobyt w delegacji, powodujący przebywanie poza miejscem zamieszkania Skarżącego nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminowi, bowiem złożenie odwołania nie wymagało od Skarżącego obecności w miejscu zamieszkania. Czynność złożenia odwołania mogła zostać wykonana podczas pobytu w delegacji, bądź przez pełnomocnika ustanowionego przez Skarżącego. W ocenie Sądu nie można też uznać, iż czteromiesięczny pobyt w delegacji jest czynnością nagłą. Wyjazd w delegację na tak długi okres z zasady jest wcześniej planowany i czas wyjazdu i długości pobytu jest znany z wyprzedzeniem. W ocenie Sądu strona należycie dbająca o swoje interesy winna przewidzieć, iż skoro toczy się jej sprawa przed organem podatkowym, to będzie otrzymywała od niego korespondencję, która będzie wymagała jej aktywności. Zmiana adresu pobytu na okres czterech miesięcy winna spowodować, że osoba należycie dbająca o swoje interesy poinformowałaby o tym fakcie organ, bądź udzieliła pełnomocnictwa innej osobie do reprezentacji przed organem, celem zadbania o prawidłowy przebieg swoich spraw. Ze względu na powyższe, powód, dla którego Skarżący nie złożył odwołania w terminie nie miał charakteru nadzwyczajnego i nie był spowodowany żadną przeszkodą niemożliwą do usunięcia. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie naruszył prawa, dlatego Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.