II SA/Sz 49/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Dowódcy 1 Skrzydła Lotnictwa Taktycznego w Ś. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie dodatku specjalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...]r. Nr [...] [...] R. B. w dniu [...] r. wystąpił z wnioskiem do Dowódcy Jednostki Wojskowej o przywrócenie dodatku za wykonywanie bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych wraz z wyrównaniem i zaliczeniem okresu zawartego w rozporządzeniu. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że dodatek ten pobierał do [...] r. służąc na stanowisku starszego technika Obiektywnej Kontroli Lotów (OKL) o specjalności wojskowej 08-9-47 i służy nadal w tej samej komórce organizacyjnej o tożsamej specjalności wojskowej. R. B. wskazał również, że praca personelu OKL nie jest na co dzień pracą fizyczną, jednakże wiąże się z bezpośrednią obsługą startową samolotu, albowiem analiza międzywylotowa wykonywana jest po każdym locie i przed każdym następnym wylotem statku powietrznego. Dowódca Jednostki Wojskowej decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 80 ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) w związku z § 10a ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 1497 ze zm.), nie przyznał [...] R. B. miesięcznego dodatku specjalnego za bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że pomimo, iż R. B. pełni obowiązki na stanowisku starszy technik/ sekcja bezpieczeństwa lotów w JW., oznaczonym w etacie jednostki wojskowej cechą korpusu osobowego lotnictwa - 08, cechą grupy osobowej inżynieryjno – lotniczej - 9 oraz symbolem specjalności wojskowej 47- eksploatacja i naprawa osprzętu lotniczego, to charakterystyka obowiązków służbowych specjalisty OKL nie spełnia kryterium bezpośredniej, fizycznej obsługi statku powietrznego. Ze względu na stopień trudności i złożoności wykonywanych zadań, a także uciążliwość i zagrożenia związane z realizacją zadań na zajmowanym stanowisku, o których mowa w ust. 4 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych – [...] nie spełnił warunków do przyznania wnioskowanego dodatku. Kwestionując powołaną decyzję R. B. wniósł odwołanie domagając się przyznania dodatku za bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych wraz z wyrównaniem. W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, jakoby o bezpośredniej obsłudze statków powietrznych przesądzała fizyczna praca przy samolocie, albowiem przy dzisiejszej zaawansowanej technice lotniczej "bezpośrednia obsługa" jest pojęciem szerszym. Odwołujący się wskazał nadto na niebezpieczeństwa dla służby wiążące się z odmową przyznania dodatku specjalnego, polegające m.in. na obniżeniu rangi specjalistów zatrudnionych w OKL, odpływowi wyszkolonej kadry i trudności w ich pozyskaniu w przyszłości. R. B. zwrócił również uwagę, że został pozbawiony dodatku bez jakichkolwiek merytorycznych przesłanek, w oparciu o interpretację przepisów prawa dokonaną przez Dział Prawny Dowództwa Sił Powietrznych. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego Dowódca Jednostki Wojskowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy powołał się na treść § 10 a ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym miesięczny dodatek specjalny otrzymuje żołnierz zawodowy, który w ramach obowiązków wynikających z opisu zajmowanego stanowiska służbowego wykonuje bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych. Zgodnie zaś z ust. 3 tego przepisu stanowiskami służbowymi objętymi prawem do dodatku, o którym mowa w ust. 1, są stanowiska służbowe w pododdziałach technicznych jednostek wojskowych do szczebla pułku, w których dokonuje się obsługi wojskowych statków powietrznych, oznaczonych w etatach jednostek wojskowych cechą korpusu osobowego lotnictwa - 08, cechą grupy osobowej inżynieryjno-lotniczej - 9 oraz symbolem specjalności wojskowej wymienionej w pkt 1-20. Zdaniem organu, do otrzymania dodatku za bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych niezbędne jest łączne spełnienie przesłanek wynikających z tych przepisów. Sam udział przy obsłudze samolotu i posiadanie stosownej specjalności służbowej nie uprawnia, przy braku odpowiednich zapisów w Karcie Opisu Stanowiska Służbowego dotyczących wykonywania bezpośredniej obsługi wojskowego statku powietrznego, do otrzymania dodatku specjalnego. Charakterystyka obowiązków służbowych specjalistów zatrudnionych w OKL wskazuje, że nie wykonują oni bezpośredniej, fizycznej obsługi wojskowych statków powietrznych, albowiem do ich zadań należy bieżąca analiza danych z urządzeń rejestrujących. R. B. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, przyznania dodatku za bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych, zaliczenie okresu pobierania tego dodatku na podstawie obowiązujących przepisów przed dniem 1 lipca 2004 r., wypłacenia wyrównania za okres określony w zmianach do rozporządzeń, przyznania, naliczenia i wypłacenia odsetek za okres wymieniony w § 2 ust. 1 z tytułu nieuzasadnionej zwłoki w wypłaceniu tego dodatku, zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący przytoczył motywy uzasadnienia zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Nadto zarzucił, że organy administracji podejmując decyzję zamiast kierować się przepisami rozporządzenia posługują się subiektywnymi interpretacjami dotyczącymi prawa do dodatku specjalnego. Podniósł także, że brak w Karcie Opisu Stanowiska Służbowego zapisów dotyczących wykonywania bezpośredniej obsługi statku powietrznego jest, w jego ocenie, bezzasadny ponieważ przepis rozporządzenia nie określa takiego obowiązku. R. B. wskazał również na swoją specjalność służbową t.j. 08-9-47, nadmienił, że Karta Opisu Stanowiska Służbowego zawiera tylko podstawowe obowiązki, lecz nie wymienia wszystkich czynności, które faktycznie wykonuje. Skarżący ponosi odpowiedzialność za sprawność techniczną wszystkich samolotów biorących udział w lotach na podstawie analizy zapisów z rejestratorów pokładowych, na bieżąco monitoruje stan techniczny wojskowych statków powietrznych i ponosi większą odpowiedzialność aniżeli technicy, którzy odpowiadają za jeden samolot. Dowódca Jednostki Wojskowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Wskazana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 w/w ustawy). Skarga analizowana na podstawie powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, albowiem stwierdzone naruszenia przepisów prawa materialnego miały wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie należy podkreślić, że Sąd w niniejszym składzie w całości podtrzymuje argumenty przedstawione przez skład orzekający w sprawie o sygn. akt [...]. W myśl art. 80 ust. 1 pkt ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), który to przepis stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, żołnierze zawodowi otrzymują do uposażenia zasadniczego dodatek specjalny - za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej. W ustępie 6 ustawodawca upoważnił Ministra Obrony Narodowej, by w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, określił, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki otrzymywania dodatków do uposażenia zasadniczego oraz ich wysokość. Rozporządzenie powinno przede wszystkim określić szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej uprawniające żołnierzy zawodowych do otrzymywania dodatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, stanowiska służbowe, których zajmowanie uprawnia do dodatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, oraz okresy czynnej służby wojskowej, od których jest uzależniona wysokość dodatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, a także szczegółowe warunki i tryb ich przyznawania, zawieszania, obniżania i wstrzymywania. Aktem wykonawczym wydanym w oparciu o powyższą delegację ustawową jest rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 141, poz. 1497 ze zm.). W myśl § 10a ust. 1 powołanego rozporządzenia, odnoszącego się do należności przysługujących od dnia 1 października 2007 r. (§ 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 lutego 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych- Dz.U. Nr 29, poz. 171), żołnierz zawodowy, który w ramach obowiązków wynikających z opisu zajmowanego stanowiska służbowego wykonuje bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych, otrzymuje miesięczny dodatek specjalny ustalony przy zastosowaniu mnożników kwoty bazowej. Z ust. 3 powyższego artykułu wynika, że stanowiskami służbowymi objętymi prawem do dodatku, o którym mowa w ust. 1, są stanowiska służbowe w pododdziałach technicznych jednostek wojskowych do szczebla pułku, w których dokonuje się obsługi wojskowych statków powietrznych, oznaczone w etatach jednostek wojskowych cechą korpusu osobowego lotnictwa - 08, cechą grupy osobowej inżynieryjno-lotniczej - 9 oraz symbolem specjalności wojskowej określonej w pkt od 1-20 w tym m.in. 47 - eksploatacja i naprawa osprzętu lotniczego (pkt 9). W świetle § 10a ust. 1-3 prawo do dodatku ma zatem żołnierz zawodowy, który łącznie spełnia następujące przesłanki: wykonuje bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych w ramach obowiązków wynikających z opisu zajmowanego stanowiska służbowego w pododdziałach technicznych jednostek wojskowych do szczebla pułku, w których dokonuje się obsługi wojskowych statków powietrznych oznaczone w etatach jednostek wojskowych cechą korpusu osobowego lotnictwa – 08, cechą grupy osobowej inżynieryjno-lotniczej- 9 oraz symbolem specjalności wojskowej wymienionej w ust. 3 w pkt od 1 do 20. Zauważyć należy, że ani to ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ani też powołane wyżej rozporządzenie nie definiują pojęcia "bezpośrednia obsługa wojskowych statków powietrznych". Jedynym przepisem, który naprowadza na stanowiska służbowe na których żołnierz zawodowy obsługę tą wykonuje jest § 10a ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, który w sposób objęty regułą numerus clausus stanowiska te wymienia. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w przepisie § 10a ust. 1-3 rozporządzenia brak jest cech wskazujących na dowolność organu w przyznawaniu miesięcznego dodatku specjalnego. Organ, o ile żołnierz spełnia wymogi wynikające z powołanego wyżej przepisu jest obowiązany taki dodatek przyznać. Do sfery uznania administracyjnego prawodawca odwołał się natomiast w ust. 4 przepisu umożliwiając organowi kształtowanie wysokości dodatku w zależności od: poziomu wyszkolenia specjalistycznego żołnierza oraz posiadanego przez niego uprawnienia w zakresie obsługi statków powietrznych, stopnia trudności i złożoności wykonywanych zadań, liczby podległych lub nadzorowanych żołnierzy, a także uciążliwości i zagrożenia związane z realizacją zadań wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego. Przepis ten nie zawiera katalogu zamkniętego, tak więc wysokość dodatku może być kształtowana w oparciu o przyczyny nie wymienione w tym przepisie. Przechodząc na grunt sprawy będącej przedmiotem rozpoznania wskazać należy, że wbrew upoważnieniu wynikającemu z przytoczonych przepisów organy rozpatrujące sprawę miesięcznego dodatku specjalnego, zainicjowaną wnioskiem [...] R. B., wydały decyzję działając nie w ramach związania administracyjnego lecz w ramach uznania. W pierwszej kolejności za nieprawidłowe należało uznać próby definiowania pojęcia "bezpośrednia obsługa wojskowych statków powietrznych", do której organy zaliczyły wyłącznie fizyczną obsługę tych statków. Taka interpretacja przepisu jest nieuprawniona, albowiem pojecie to determinuje, co już wyżej Sąd wskazał, treść § 10a ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. Zgodzić się należy z twierdzeniem skarżącego, że ograniczanie pojęcia "bezpośredniej obsługi samolotu" do czynności stricte fizycznych stanowi znaczne uproszczenie i przy zaawansowanej technice lotniczej wydaje się rozbieżne z rzeczywistą intencją prawodawcy, zakładając jego racjonalność. Z karty opisu stanowiska służbowego skarżącego wynika, że wykonuje on obowiązki starszego technika w korpusie osobowym, grupie osobowej i specjalności wojskowej oznaczonej jako 08947/02344 i okoliczność ta przesądza o prawie skarżącego do dodatku. Odnosząc się do twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę, że wskazany dodatek miał zrekompensować kadrze zawodowej trudy i wyrzeczenia związane z obsługą wojskowych statków powietrznych na otwartej przestrzeni, w różnych warunkach atmosferycznych należy zauważyć, że okoliczności te mogą mieć wpływ na wysokość dodatku, nie zaś prawo do tego świadczenia. W § 10a ust. 4 prawodawca pozwala na przyznanie dodatku w zależności od poziomu wyszkolenia specjalistycznego, posiadanych uprawnień w zakresie obsługi statków, stopnia trudności i złożoności wykonywanych zadań, liczby podległych lub nadzorowanych żołnierzy a także uciążliwości i zagrożeń związanych z realizacją zadań wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego. Z tych też przyczyn w ust. 1 powołanego przepisu organ może przyznać dodatek w wysokości do 0,10, do 0,20 i do 0,30 wskazanego mnożnika w zależności od okresu pełnienia służby na stanowiskach objętych prawem do dodatku. Organy ponownie rozpatrując sprawę miesięcznego dodatku specjalnego [...] R. B. uwzględnią ocenę prawną odnoszącą się zarówno do stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego jak i możliwości korzystania z uznania administracyjnego. Sąd uchylił decyzję organu I instancji nie tylko z przyczyn wyżej wskazanych ale również ze względu na to, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy R. B. niezbędne będzie ustalenie okresu pełnienia służby na stanowisku objętym prawem do dodatku jak i rozpatrzenie jego sprawy z punktu widzenia kryteriów określonych w § 10a ust. 4 rozporządzenia. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.