I SA/Wa 1068/09
WyrokWSA w Warszawie2010-04-28
Skład orzekający: Maria Tarnowska, Elżbieta Sobielarska, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Infrastruktury odmowna w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 1959 r. dotyczącej odmowy przyznania prawa własności czasowej do części nieruchomości jest prawidłowa, gdy organ nie wyjaśnił dokładnego zakresu odmowy oraz nie ustalił jednoznacznie zgodności korzystania z gruntu z planem zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Ministra Infrastruktury jest wadliwa, ponieważ organ nie wyjaśnił, jaką powierzchnię gruntu objęła odmowa przyznania prawa własności czasowej, ani nie ustalił jednoznacznie, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. W konsekwencji decyzja narusza przepisy prawa i powinna zostać uchylona.Stan faktyczny
P. S. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 1959 r. Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, która utrzymała w mocy orzeczenie administracyjne odmawiające przyznania prawa własności czasowej do południowej części nieruchomości położonej przy ul. w Warszawie. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji, co P. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając m.in. niewyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2007 r. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku P. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej nr [...] z dnia [...] grudnia 1959 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1959 r. nr [...] odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do południowej części gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] - utrzymał w mocy własną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury podał, że decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. po rozpatrzeniu wniosku P. S. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1959 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1959 r. odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do południowej części gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...].
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył P. S., i zarzucił, że organ wydający decyzję nie zbadał całości zebranego w sprawie materiału dowodowego; podkreślił, iż orzeczenia dekretowe pozostają w sprzeczności ze stanem faktycznym, ponieważ ,,(...)grunt przejęty pod inwestycję zgodnie z decyzją to około [...] m2. Faktycznie przejęto grunt o mniejszej powierzchni (...)", i zaznaczył, iż za przejęty grunt nie wypłacono byłym właścicielom odszkodowania.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Infrastruktury stwierdził, że rozpoznając sprawę w trybie art. 127 § 3 kpa należy zbadać, czy Minister Infrastruktury, orzekając jako organ nadzoru, w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, a także czy dokonał prawidłowej oceny tego materiału.
Nieruchomość [...] położona przy ul. [...] była objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] maja 1959 r. Prezydium Rady Narodowej w W. działając na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do południowej części gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], z uwagi na przeznaczenie gruntu tej nieruchomości zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego pod budowę szkoły.
Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] grudnia 1959 r. utrzymało w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1959 r.
Z ustaleń organu wynika, że w dacie wydania tych orzeczeń obowiązywał Ogólny Plan Zabudowania W. zatwierdzony przez byłe Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. Na odrysie wykonanym z powyższego planu uprawniony geodeta oznaczył położenie przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] , które mieści się w obszarze przeznaczonym pod zabudowę luźną lub grupową dwukondygnacyjną. Plan zagospodarowania przestrzennego określał jedynie ogólne przeznaczenie danego terenu; w celu realizacji konkretnej inwestycji, stosownie do postanowień uchwały nr 270 Rady Ministrów z dnia 29 lipca 1957 r. w sprawie lokalizacji inwestycji (M.P. Nr 67, poz. 407), konieczne było uzyskanie decyzji o lokalizacji; dla inwestycji budowlanych była to decyzja lokalizacji szczegółowej.
Przedmiotowa, południowa część nieruchomości o pow. [...] m2 objęta została zaświadczeniem lokalizacji szczegółowej nr [...], wydanym w dniu [...] marca 1959 r. przez Dzielnicowy Zarząd Architektoniczno-Budowlany W., na podstawie przepisów o lokalizacji inwestycji (Zarządzenie Prezesa Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury, Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia 29 lipca 1957 r. M.P. Nr 67, poz. 408) i przydzielona została Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych pod budowę szkoły podstawowej i rozbudowę terenu szkolnego.
Minister Infrastruktury stwierdził, że należy mieć na uwadze, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ nadzoru dokonuje oceny legalności decyzji administracyjnej tylko na gruncie przepisów prawa obowiązujących w dniu jej wydania zarówno ustrojowych, procesowych i materialnych (wyrok WSA w Warszawie sygn. akt I SA/Wa 1000/04 z dnia 7 maja 2005 r., por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1995 r. sygn. akt I SA 1241/94, ONSA 1996/2/94).
Obowiązujące w dacie orzekania przez organy dekretowe przepisy Zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury z dnia 29 lipca 1957 r. jednoznacznie wskazywały, iż zatwierdzenia lokalizacji szczegółowej wymagają, m. in., wszystkie budowy.
Zdaniem Ministra Infrastruktury, biorąc pod uwagę przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216), szkoły zaliczane były do obiektów użyteczności publicznej (art. 320 rozporządzenia). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem administracyjnym, w pojęciu użyteczności publicznej mieści się wszystko, co jest ogólnie dostępne dla całego społeczeństwa jak i dla poszczególnych jego członków. Przeciwieństwem tego pojęcia jest wszystko to, co służy zaspokajaniu potrzeb wyłącznie jednej osoby, kilku osób, czy też ściśle określonych grup społecznych czy zawodowych (wyrok NSA z dnia 28 marca 1996 r. SA 1500/94). Definicja pojęcia użyteczności publicznej stosowana dla potrzeb interpretacji ówczesnego prawa budowlanego brzmiała, iż przez budynki użyteczności publicznej należy rozumieć wszelkiego rodzaju budynki mieszczące lokale, przeznaczone na pobyt ludzi, do których ma wstęp większa ilość osób z góry określonych, np. szkoła.
Minister Infrastruktury podniósł, iż w myśl art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. 1958 Nr 17, poz. 70), dotychczasowe podstawy do odmowy prawa własności czasowej, uzasadnione treścią art. 7 ust. 2 dekretu, zostały rozciągnięte z mocą wsteczną na szeroki zakres wypadków przewidzianych w art. 3 w/w ustawy. Jeżeli nieruchomość była niezbędna na cele wymienione w art. 3 ustawy wywłaszczeniowej, wówczas prawo własności czasowej nie mogło być przyznane. Jednym z takich celów wymienionych w art. 3 ust. 1 był "cel użyteczności publicznej" Należy podkreślić, iż na gruncie obowiązującego wówczas dekretu z dnia 11 października 1946 r. Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz. U. Nr 57, poz. 321 ze zm.), własność czasowa ukształtowana była jako szczególna forma prawa własności, polegająca na tym, iż nabywca nabywał własność pełną w zakresie jej treści, a ograniczoną jedynie czasowo.
W postępowaniu nadzorczym zakończonym decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2007 r. organ prawidłowo stwierdził, iż przeznaczenie przedmiotowego gruntu w orzeczeniu dekretowym pod budowę szkoły uniemożliwiało dalsze korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli, jak również niemożliwa była realizacja przez byłych, prywatnych właścicieli funkcji zapisanej w planie zagospodarowania przestrzennego. Tak więc odmowa przyznania prawa własności czasowej była prawnie uzasadniona.
Przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2007 r. była ocena legalności orzeczeń dekretowych, natomiast zarzuty podniesione przez wnioskodawcę nie mają wpływu na merytoryczną zasadność rozstrzygnięcia, gdyż kwestia późniejszego przejęcia przedmiotowej nieruchomości jest jedynie wykonaniem przedmiotowej decyzji dekretowej. Natomiast kwestia wykonania orzeczenia dekretowego nie jest badana w postępowaniu nadzorczym o stwierdzenie nieważności orzeczeń dekretowych. Również sprawa niewypłacenia odszkodowania "za zabrany teren" nie ma wpływu na poprawność orzeczenia dekretowego ani na jego ważność.
Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył P. S. i zarzucił decyzji niezastosowanie art.156 § 1 pkt 2 kpa, a także art. 6, 7, 8, 9 i 12 kpa, co skutkuje uniemożliwieniem oddania współwłaścicielom gruntu położonego w W. przy ul. [...], na zasadzie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz.279).
Skarżący podniósł, że postępowanie administracyjne wszczęte jego wnioskiem z dnia 7 lipca 2004 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1959 r. prowadzone było przewlekle, a ponadto organ nie zbadał szczegółowo stanu sprawy.
Skarżący zarzucił również, iż według informacji zawartej w decyzji Ministerstwa Infrastruktury, południowa część lokalizacji o pow. [...] m² objęta została zaświadczeniem lokalizacji szczegółowej nr [...], wydanym w dniu [...] marca 1959 r. przez Dzielnicowy Zarząd Architektoniczno-Budowlany W., na podstawie przepisów o lokalizacji inwestycji (Zarządzenie Prezesa Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury, Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia 29 lipca 1957 r. M.P. Nr 67, poz. 408) i przydzielona została Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych pod budowę szkoły podstawowej i rozbudowę terenu szkolnego.
Skarżący podniósł, iż zgodnie z orzeczeniem z dnia [...] maja 1959 r. przejęto od jego dziadków jedynie teren pod budowę szkoły, w treści orzeczenia nie powołując się na w/w lokalizację, czyli jedynie przez domniemanie można przyjąć, że jest to ten cel publiczny; nie ma w treści decyzji mowy o rozbudowie terenu szkolnego, pomimo iż został on faktycznie przejęty.
Znajdujący się w ogrodzeniu grunt jest większy od gruntu w obrysie budynku szkoły. Ponieważ, zdaniem skarżącego, teren przejęto na podstawie odręcznego rysunku, dołączonego do skargi, jest ewidentna sprzeczność pomiędzy treścią decyzji odmownej i lokalizacji inwestycji.
Skarżący podniósł, iż organy nie mogą być zwolnione od wnikliwości w prowadzonych postępowaniach. Jeżeli nieruchomość hipoteczna miała [...] m², a we władaniu skarżącego jest [...] m² to pozostaje [...] m². Przy czym grunt o pow. [...] m² według znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, usytuowany jest w ogrodzeniu szkoły, pod ulicą i pod działką [...]. Minister Infrastruktury pomimo dostępu do dokumentów w aktach nie zbadał ich merytorycznie. Oznacza to, że istniejące w obrocie prawnym decyzje odmowne uniemożliwiają spadkobiercom byłych właścicieli przyznanie, za opłatą symboliczną, prawa własności czasowej - obecnie użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni [...] m², pomimo faktycznego władania gruntem.
Skarżący stwierdził również, że treść rozstrzygnięcia pozostaje w oczywistej sprzeczności z zebranymi w sprawie dokumentami, oraz ze stanem faktycznym i prawnym.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
2. Zaskarżoną decyzją Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1959 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1959 r. odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do południowej części gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...].
3. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona, jak również poprzedzająca decyzja naruszają przepisy prawa.
Sąd nie podziela stanowiska organu przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
4. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] maja 1959 r. Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło dotychczasowym właścicielom H. i I. M. "prawa własności czasowej do płd. części gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...]. Orzeczenie to organ uzasadnił twierdząc, iż "... Zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego część terenu nieruchomości [...] przy ul. [...] jest przeznaczona pod budowę szkoły. Ponieważ korzystanie przez dotychczasowego właściciela z gruntu, będącego przedmiotem odmowy, nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu wg. planu zagospodarowania przestrzennego, Prezydium Rady Narodowej w W. nie może przyznać dot. właśc. prawa własności czasowej."
5. W pierwszej kolejności należy podnieść, że zgodnie z art. 15 kpa, postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy w pierwszej instancji, a następnie w drugiej instancji. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, i konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, lecz ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej (B. Adamiak, J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2008, s. 100 i nast.).
Podobnie jak w postępowaniu odwoławczym, organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest zobowiązany do powtórnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w całości (teza pierwsza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 1999 r. III SA 8275/98, LEX nr 40865 - za: P. Przybysz - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis. Warszawa 2004, s. 256), a nie tylko do zbadania, czy Minister Infrastruktury, orzekając jako organ nadzoru, w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, a także czy dokonał prawidłowej oceny tego materiału - jak stwierdził Minister Infrastruktury w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
6. Postępowanie administracyjne zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury zostało wszczęte wnioskiem P. S. z dnia 7 lipca 2004 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1959 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1959 r.
Postępowanie w sprawie nieważności decyzji jest postępowaniem samodzielnym, odrębnym od postępowania, w którym wydano weryfikowaną decyzję. Celem tego postępowania jest ustalenie, czy decyzja obarczona jest jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 kpa, a w razie stwierdzenia wystąpienia jednej z nich - wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego.
Podkreślić należy, że każde postępowanie administracyjne, również prowadzone w trybie nadzwyczajnym, w szczególności postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, musi być prowadzone w oparciu o zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 kpa. Przepis ten stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Oznacza to, że rozstrzygnięcie organu w sprawie powinno zostać wyjaśnione tak, aby nie budziło żadnych wątpliwości.
7. Z akt niniejszej sprawy wynika, że zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzja Ministra Infrastruktury utrzymała w mocy poprzednią decyzję – odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1959 r.
Oznacza to, że organ administracji publicznej uznał za prawidłowe orzeczenie administracyjne, którego przedmiot nie został zidentyfikowany, bowiem w orzeczeniu tym, jak wskazano wyżej, odmawia się przyznania prawa własności do "płd. części" gruntu nieruchomości [...]". Nie wiadomo, jak duża jest "płd. część" nieruchomości wynoszącej "[...] m²", i nie wiadomo również, jak dużą powierzchnię ma nieruchomość, którą organ określił jako "[...] m²". Tej zasadniczej w sprawie okoliczności organy administracji wydające w 1959 r. decyzje nie wyjaśniły, natomiast Minister Infrastruktury ten nieokreślony przedmiot rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego, zaakceptował.
Podnieść również należy, że zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, organ był zobowiązany uwzględnić wniosek o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dał się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowy. W niniejszej sprawie - jak wynika z akt administracyjnych sprawy, organ administracji odmawiając przyznania prawa własności czasowej stwierdził w uzasadnieniu tej decyzji, że "Ponieważ korzystanie przez dotychczasowego właściciela z gruntu, będącego przedmiotem odmowy, nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu wg. planu zagospodarowania przestrzennego, Prezydium Rady Narodowej w W. nie może przyznać dot. właśc. prawa własności czasowej." - jednakże nie wskazał, z jakim planem zagospodarowania przestrzennego, i dlaczego nie da się pogodzić.
Orzekając w trybie nadzorczym Minister Infrastruktury stwierdził, że w dacie wydania tych orzeczeń obowiązywał Ogólny Plan Zabudowania W. zatwierdzony przez byłe Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r., a teren objęty zaskarżoną decyzją mieścił się w obszarze przeznaczonym pod zabudowę luźną lub grupową dwukondygnacyjną.
Jednakże, Minister Infrastruktury w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dodał jeszcze, iż plan zagospodarowania przestrzennego określał jedynie ogólne przeznaczenie danego terenu, a w celu realizacji konkretnej inwestycji, stosownie do postanowień uchwały nr 270 Rady Ministrów z dnia 29 lipca 1957 r. w sprawie lokalizacji inwestycji, konieczne było uzyskanie decyzji o lokalizacji, przy czym, dla inwestycji budowlanych była to decyzja lokalizacji szczegółowej.
Podkreślić należy, iż przesłanki takiej dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy nie zawiera.
Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynika, że brzmienie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy wskazuje, że wolą ustawodawcy było przede wszystkim uwzględnianie wniosków o własność czasową, a jedynym kryterium, które winien mieć na uwadze organ rozpoznający wniosek byłego właściciela jest możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem tego gruntu według planu zagospodarowania przestrzennego.
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ustanawiał reguły, zgodnie z którymi należało uwzględnić wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu, jeżeli zostały spełnione przesłanki wymienione w treści art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Jeżeli zatem dotychczasowy właściciel gruntu w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosił wniosek o przyznanie prawa wieczystego użytkowania z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną, to gmina obowiązana była uwzględnić ten wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Odmowa zaś przyznania byłemu właścicielowi prawa do gruntu na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy była dopuszczalna tylko wówczas, jeżeli organ orzekający w sprawie wyraźnie i jednoznacznie ustalił przeznaczenie gruntu na podstawie obowiązującego planu zabudowy (zagospodarowania przestrzennego) i jednocześnie stwierdził, że korzystanie z gruntu nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wynikającym z tego planu. Odmowa przyznania własności czasowej bez dokonania tych ustaleń musiałaby być traktowana, jako rażąco naruszająca prawo i orzeczenie zawierające takie rozstrzygnięcie powinno być ocenione, jako dotknięte wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 października 2007 r. I OSK 329/07 stwierdził, że zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, jedynym kryterium rozpoznania prawa wieczystej dzierżawy był brak sprzeczności w dotychczasowym korzystaniu z gruntu przez właściciela z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowy. Na tej podstawie organ administracyjny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie ustanowienia tego prawa jest zobowiązany do uwzględnienia rzeczywistego przeznaczenia gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego i jednoznacznego ocenienia czy wykorzystanie nieruchomości dało się pogodzić z przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego i dopiero wtedy będzie mógł uznać, że doszło bądź też nie do wydania decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa (LEX nr 440649).
Pogląd ten niniejszy skład orzekający podziela w zupełności.
8. Podnieść również należy, iż jeśli w osnowie orzeczenia administracyjnego odmawia się przyznania prawa własności czasowej do "płd. części" gruntu nieruchomości, to należałoby przyjąć, że organ nie odmówił przyznania tego prawa do części środkowej i północnej tej nieruchomości. Tych wątpliwości Minister Infrastruktury w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił. Reasumując, z kwestionowanego orzeczenia administracyjnego nie wynika, do jak dużej powierzchni gruntu nieruchomości [...] – organ odmówił dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej, i Minister Infrastruktury tych wątpliwości nie wyjaśnił, i nie rozważał ich, chociaż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał, iż nieruchomość przy ul. [...] mieściła się w obszarze przeznaczonym pod zabudowę lub grupową dwukondygnacyjną – co wynikało z Ogólnego Planu Zabudowania W. zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r.
Minister Infrastruktury nie wyjaśnił również, na jakiej podstawie przyjął w zaskarżonej decyzji, iż nieruchomość objęta zaskarżoną decyzja miała powierzchnię "pow. [...] m²", jeżeli w orzeczeniu dekretowym mowa jest o powierzchni wynoszącej "ok. [...] m²". Z orzeczenia tego nie wynika również, czy [...].
9. Reasumując stwierdzić należy, iż organy niedostatecznie wyjaśniły, dlaczego nie dało się pogodzić prawa użytkowania wieczystego gruntu przez dotychczasowego właściciela z funkcją jaką przewidywał dla tego terenu plan zagospodarowania przestrzennego, jak również, iż organy administracji publicznej nie doszły do ustalenia prawdy obiektywnej, tj. do określenia rzeczywistego stanu stosunków faktycznych i prawnych pomimo, że były do tego zobowiązane.
Podkreślić należy, iż, jak wcześniej już poniesiono, celem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy dana decyzja obarczona jest jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 kpa, a w razie stwierdzenia wystąpienia jednej z nich - wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego.
Należy przyznać rację skarżącemu, iż w niniejszej sprawie brak jest wnikliwości i dociekliwości, którą powinien wykazać organ przy badaniu tej sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej weźmie pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności.
10. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło